Αβδελλάς: Παρουσία του Προέδρου της Δημοκρατίας η τελετή μνήμης για τους εκτελεσθέντες στον Γουρνόλακκο

Ο Μαρτυρικός Αβδελλάς τιμά τη μνήμη των ανθρώπων που εκτελέστηκαν από τα γερμανικά στρατεύματα Κατοχής στον Γουρνόλακκο, τον Σεπτέμβριο του 1943. Η τελετή τιμής και μνήμης θα πραγματοποιηθεί το Σάββατο 7 Νοεμβρίου, στις 12:00, παρουσία του Προέδρου της Δημοκρατίας, Κωνσταντίνου Αν. Τασούλα.

Η εκδήλωση διοργανώνεται από τον Δήμο Μυλοποτάμου στο Μνημείο Πεσόντων Αβδελλά.

Η τελετή είναι αφιερωμένη στους κατοίκους του χωριού που έχασαν τη ζωή τους στις 3 και 5 Σεπτεμβρίου 1943, όταν οι ναζιστικές δυνάμεις προχώρησαν σε εκτελέσεις στην περιοχή του Γουρνόλακκου, στον Ψηλορείτη.

Η τραγωδία του Σεπτεμβρίου του 1943

Οι εκτελέσεις πραγματοποιήθηκαν σε δύο φάσεις και σημάδεψαν βαθιά τον Αβδελλά και τις γύρω κοινότητες. Συνολικά, 32 άνθρωποι από τον Αβδελλά, τον Άγιο Μάμα, τους Αυγενίτες και την Κάλυβο, καθώς και ο ιερέας των Λιβαδίων, Ανδρέας Βαργιάνας, έχασαν τη ζωή τους. Οι 23 από αυτούς ήταν Αβδελλιανοί.

Τα γεγονότα της 5ης Σεπτεμβρίου συνδέονται με την προσπάθεια κατοίκων να επιστρέψουν στον Γουρνόλακκο, προκειμένου να παραλάβουν και να θάψουν τους νεκρούς συγγενείς τους από την προηγούμενη εκτέλεση. Οι άνθρωποι ανέβηκαν στην περιοχή χωρίς όπλα, έχοντας μαζί τους μουλάρια για τη μεταφορά των νεκρών. Εκεί βρέθηκαν αντιμέτωποι με τους Γερμανούς στρατιώτες και εκτελέστηκαν.

Οι συνέπειες για το χωριό ήταν οδυνηρές. Πίσω έμειναν δεκάδες οικογένειες χωρίς τους ανθρώπους τους, 50 ορφανά παιδιά και 27 χήρες, ενώ πολλά σπίτια εγκαταλείφθηκαν. Η μνήμη της θυσίας διατηρήθηκε ζωντανή από τους κατοίκους και τους απογόνους τους.

Η αναγνώριση ως μαρτυρικού χωριού

Στις 8 Αυγούστου 2025 ο Αβδελλάς ανακηρύχθηκε επίσημα μαρτυρικό χωριό, μαζί με τον Σοκαρά του Δήμου Γόρτυνας. Η αναγνώριση ήρθε έπειτα από πολυετείς προσπάθειες των κατοίκων, του πολιτιστικού συλλόγου και των τοπικών φορέων.

Η τελετή του Σαββάτου αποκτά ιδιαίτερο συμβολισμό, καθώς αποτελεί μια ακόμη ευκαιρία να τιμηθούν οι άνθρωποι που έχασαν τη ζωή τους και να μεταφερθεί η ιστορική μνήμη στις νεότερες γενιές.