Η λογοτεχνία «συναντά» τη διάλεκτο: Όταν η ντοπιολαλιά γίνεται τέχνη

Με μεγάλη επιτυχία και εντυπωσιακή συμμετοχή του κοινού, παρουσία εκπροσώπων της εκκλησίας, της τοπικής αυτοδιοίκησης, του πολιτισμού, πραγματοποιήθηκε την Κυριακή 1 Νοεμβρίου, στο Πολιτιστικό Πολύκεντρο Ινίου, η εκδήλωση του Πολιτιστικού Συλλόγου Ίνι–Μοναστηράκι «ΙΝΑΤΟΣ» με τίτλο «Η λογοτεχνία “συναντά” τη διάλεκτο: Όταν η ντοπιολαλιά γίνεται τέχνη».

Ο δραστήριος Σύλλογος έφερε στο προσκήνιο τον πλούτο της κρητικής ντοπιολαλιάς και τη βαθιά σχέση της με τη λογοτεχνία, προσφέροντας στο πολυπληθές ακροατήριο μια ξεχωριστή συνάντηση με τις λέξεις, τις μνήμες και τις βιωματικές εμπειρίες των παλαιότερων γενεών.

Οι ομιλητές Νίκος Μαθιουδάκης, ερευνητής γλωσσολογίας στην Ακαδημία Αθηνών, Μαρίνα Τζακώστα, καθηγήτρια Γλωσσολογίας στο Πανεπιστήμιο Κρήτης, και Αντώνης Καρτσάκης, φιλόλογος και συγγραφέας, ανέδειξαν διαφορετικές όψεις της κρητικής διαλέκτου: την εκφραστική της δύναμη, τη ζωντάνια, την πολυσημία, την εικονοπλαστική της ικανότητα και τη μοναδική ομορφιά της.

Μέσα από τις εισηγήσεις τους αναπτύχθηκε ένας γόνιμος προβληματισμός για τη θέση της διαλέκτου στη λογοτεχνία, αλλά και για τον ρόλο της γλώσσας ως φορέα ιστορικής μνήμης, συλλογικής ταυτότητας και κοινωνικών αξιών. Αναδείχθηκε, επίσης, ότι το τοπικό ιδίωμα δεν αποτελεί μια παρωχημένη μορφή ομιλίας, αλλά έναν ζωντανό γλωσσικό πλούτο που εμπλουτίζει τη γλώσσα και διασώζει τρόπους σκέψης, εκφράσεις και μαθήματα ήθους μιας άλλης εποχής.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον προκάλεσε η αναφορά της κ. Μαρίνας Τζακώστα στη διδασκαλία της κρητικής γλώσσας στους φοιτητές του Παιδαγωγικού Τμήματος Προσχολικής Εκπαίδευσης του Πανεπιστημίου Κρήτης, με δική της εισήγηση. Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε: «Η ιστορία και η ουσία μιας γλώσσας χρειάζεται να μένει ζωντανή εφόσον λειτουργεί ως όχημα για τη γνωριμία μας με τόπους, με άλλους ανθρώπους, ακόμη και με τον ίδιο μας τον εαυτό».

Ξεχωριστή θέση στην εκδήλωση είχε ο Νίκος Μαθιουδάκης, ο οποίος συνδέεται με το Ίνι μέσα από την καταγωγή του. Η παρουσία του έδωσε την ευκαιρία να αναδειχθεί ο δεσμός της επιστημονικής γνώσης με τον τόπο και τις γλωσσικές του ρίζες, σε μια συνάντηση όπου η έρευνα συναντήθηκε με τη ζωντανή μνήμη της τοπικής κοινωνίας.

Ωστόσο, η μεγάλη έκπληξη της βραδιάς ήταν η ενεργή συμμετοχή του κοινού. Οι παρευρισκόμενοι δεν περιορίστηκαν στην παρακολούθηση των εισηγήσεων, αλλά συνέβαλαν σε μια ζωντανή και ουσιαστική συζήτηση που διήρκεσε περισσότερο από δύο ώρες. Θυμήθηκαν λέξεις και εκφράσεις των παππούδων και των γιαγιάδων τους, απήγγειλαν, τραγούδησαν, κατέθεσαν προσωπικές εμπειρίες και αντάλλαξαν απόψεις, αποδεικνύοντας ότι η ντοπιολαλιά εξακολουθεί να συγκινεί, να εμπνέει και να ενώνει.

Η εκδήλωση ολοκληρώθηκε αφήνοντας ένα αισιόδοξο μήνυμα: η γλώσσα των ανθρώπων του τόπου μας, που άνθισε μέσα από την καθημερινή ζωή, το τραγούδι και την ποίηση, μπορεί να ξαναβρεί τη θέση που της αξίζει. Αρκεί να τη θυμόμαστε, να τη μοιραζόμαστε και να τη μεταφέρουμε στις επόμενες γενιές.

Γιατί κάθε λέξη που διασώζεται δεν κρατά μόνο έναν τρόπο ομιλίας ζωντανό· κρατά ζωντανό ένα κομμάτι της ιστορίας και της ψυχής μας.

Τον μουσικό επίλογο έκανε ο γνωστός γναθοχειρουργός και σολίστ Γιώργος Μαστοράκης.

Η φιλοξενία του Συλλόγου και των κατοίκων του Ινίου, όπως πάντα, ήταν θερμή και υποδειγματική, δημιουργώντας μια ατμόσφαιρα οικειότητας και ουσιαστικής επικοινωνίας.