Διαστημικό τηλεσκόπιο της NASA επιστρέφει ανεξέλεγκτα στη Γη – Πού μπορεί να πέσουν τα συντρίμμια

Για 22 χρόνια παρακολουθούσε μερικές από τις πιο ισχυρές εκρήξεις στο Σύμπαν, καταγράφοντας τον θάνατο άστρων και τη δραστηριότητα μαύρων τρυπών. Τώρα, το διαστημικό τηλεσκόπιο Swift της NASA ετοιμάζεται για τη δική του, καταστροφική επιστροφή στη Γη, μετά την αποτυχία μιας φιλόδοξης επιχείρησης που είχε στόχο να παρατείνει τη ζωή του.

Σύμφωνα με το Associated Press, η αμερικανική Διαστημική Δύναμη (Space Force) προβλέπει ότι το τηλεσκόπιο θα εισέλθει στην ατμόσφαιρα της Γης την Παρασκευή 6 Νοεμβρίου ή κοντά σε αυτή την ημερομηνία, καθώς η τροχιά του συνεχίζει να χαμηλώνει.

Το μεγαλύτερο μέρος του διαστημικού παρατηρητηρίου, βάρους περίπου 1,5 τόνου, αναμένεται να καταστραφεί από τις υψηλές θερμοκρασίες κατά την επανείσοδο. Ωστόσο, ορισμένα εξαρτήματά του ενδέχεται να επιβιώσουν και να φτάσουν μέχρι την επιφάνεια του πλανήτη.

Πού μπορεί να πέσουν τα συντρίμμια

Ο Μπραντ Σένκο, επικεφαλής επιστήμονας της αποστολής της NASA, εξήγησε ότι ορισμένα εξαρτήματα από βολφράμιο, ένα μέταλλο πυκνότερο από τον μόλυβδο, καθώς και τμήματα των κατόπτρων του τηλεσκοπίου, ενδέχεται να αντέξουν στις συνθήκες επανεισόδου.

Το πιθανότερο είναι ότι όσα συντρίμμια επιβιώσουν θα καταλήξουν στον ωκεανό. Ωστόσο, μεγάλες περιοχές της Αφρικής, της Αυστραλίας, της Ινδίας, της Νοτιοανατολικής Ασίας, καθώς και της Κεντρικής και Νότιας Αμερικής βρίσκονται εντός της ζώνης πιθανής επανεισόδου.

Η αμερικανική Διαστημική Δύναμη παρακολουθεί διαρκώς την καθοδική πορεία του τηλεσκοπίου, καθώς πλησιάζει το τέλος της τροχιακής του ζωής.

Η αποτυχημένη επιχείρηση διάσωσης

Η επιστροφή του Swift στη Γη επιταχύνθηκε από την έντονη ηλιακή δραστηριότητα των τελευταίων ετών, η οποία προκάλεσε ταχύτερη από την αναμενόμενη μείωση του ύψους της τροχιάς του.

Πριν από περίπου έναν χρόνο, η NASA ανέθεσε στην εταιρεία Katalyst Space μια επείγουσα αποστολή διάσωσης του τηλεσκοπίου. Το σχέδιο προέβλεπε τη χρήση ενός ειδικού ρομποτικού διαστημοπλοίου, με την ονομασία Link, το οποίο διέθετε τρεις ρομποτικούς βραχίονες.

Το Link εκτοξεύτηκε τον Ιούλιο, αλλά αντιμετώπισε προβλήματα που δεν του επέτρεψαν να ολοκληρώσει την αποστολή του. Το πλησιέστερο σημείο στο οποίο κατάφερε να φτάσει ήταν σε απόσταση περίπου 12 έως 15 χιλιομέτρων από το Swift. Η επιχείρηση διάσωσης εγκαταλείφθηκε και τον Σεπτέμβριο το ίδιο το Link επέστρεψε στη Γη.

Μετά την ακύρωση της αποστολής, το Swift συνέχισε προσωρινά τις επιστημονικές παρατηρήσεις του, καταγράφοντας νέες εκρήξεις ακτίνων γάμμα και άλλα φαινόμενα εξαιρετικά υψηλής ενέργειας. Ωστόσο, στα τέλη Οκτωβρίου είχε κατέβει σε τόσο χαμηλή τροχιά, ώστε δεν μπορούσε πλέον να διατηρεί την απαιτούμενη σταθερότητα για τις παρατηρήσεις. Τα συστήματά του τέθηκαν εκτός λειτουργίας.

Το τηλεσκόπιο που «είδε» τις μεγαλύτερες εκρήξεις στο Σύμπαν

Το Swift εκτοξεύτηκε στις 20 Νοεμβρίου 2004, με αποστολή να παρακολουθεί ορισμένα από τα πιο βίαια κοσμικά φαινόμενα, όπως οι εκρήξεις ακτίνων γάμμα και οι υπερκαινοφανείς αστέρες (supernovae). Στα 22 χρόνια της λειτουργίας του κατέγραψε περισσότερες από 2.000 εκρήξεις ακτίνων γάμμα και 1.400 εκρήξεις άστρων.

Οι παρατηρήσεις του δεν περιορίστηκαν σε αυτά τα φαινόμενα. Μελέτησε επίσης κομήτες, αστεροειδείς και μαύρες τρύπες που διαλύουν άστρα.

Το μεγαλύτερο πλεονέκτημά του ήταν η ικανότητά του να στρέφεται εξαιρετικά γρήγορα προς ένα ουράνιο φαινόμενο, τη στιγμή που αυτό εκδηλωνόταν. Από αυτή την ταχύτητα προήλθε και η ονομασία του, Swift.

Η NASA το θεωρούσε ένα είδος διαστημικού «διασώστη πρώτης ανταπόκρισης» για τηλεσκόπια όπως το Hubble και το James Webb. Το Swift εντόπιζε τα φαινόμενα και ειδοποιούσε τα υπόλοιπα παρατηρητήρια, ώστε να ακολουθήσουν λεπτομερέστερες επιστημονικές έρευνες.

Οι επιστήμονες προσπαθούν τώρα να διαπιστώσουν πώς θα καλυφθεί το κενό που αφήνει η απώλειά του.

Το τέλος μιας αποστολής με σημαντική επιστημονική κληρονομιά

Για την επιστημονική ομάδα του Swift, η επικείμενη καταστροφή του τηλεσκοπίου προκαλεί θλίψη, αλλά και ευγνωμοσύνη για όσα κατάφερε να προσφέρει στην κατανόηση του Σύμπαντος.

«Γνωρίζαμε ότι αυτή η ημέρα θα ερχόταν, ακόμη και πριν από την εκτόξευση του Swift. Τουλάχιστον στη χαμηλή γήινη τροχιά, ό,τι ανεβαίνει πρέπει να κατέβει. Και αυτό το τέλος είναι καταστροφικό», δήλωσε ο Τζον Νάουσεκ, αστρονόμος στο Πολιτειακό Πανεπιστήμιο της Πενσιλβάνια, ο οποίος ηγήθηκε της ομάδας ελέγχου του τηλεσκοπίου.

Παρά την αποτυχία διάσωσής του, η επιστημονική του παρακαταθήκη παραμένει σημαντική. «Ελπίζουμε θερμά ότι τα διδάγματα από τις επιτυχίες του Swift θα μπορέσουν να αξιοποιηθούν σε νέες γενιές διαστημικών αποστολών, επιταχύνοντας τις ανακαλύψεις μας για το Σύμπαν», ανέφερε ο Νάουσεκ σε ηλεκτρονικό μήνυμά του.