Ατμοσφαιρική ρύπανση: Στο χειρότερο 30% της Ευρώπης Ηράκλειο και Χανιά

Ανησυχητική είναι η εικόνα για την ποιότητα του αέρα στην Ελλάδα, με το Ηράκλειο και τα Χανιά να περιλαμβάνονται στις πόλεις που κατατάσσονται στο χειρότερο 30% της Ευρώπης ως προς τον εκτιμώμενο κίνδυνο θνησιμότητας που συνδέεται με την ατμοσφαιρική ρύπανση.

Σύμφωνα με στοιχεία του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Περιβάλλοντος (EEA), τα οποία παρουσιάζει το Climatebook, και οι 14 ελληνικές πόλεις που εξετάστηκαν καταγράφουν δυσμενείς επιδόσεις, γεγονός που αναδεικνύει τη σοβαρότητα του προβλήματος ακόμη και σε περιοχές εκτός των μεγαλύτερων μητροπολιτικών κέντρων.

Η αξιολόγηση περιλαμβάνει συνολικά 761 ευρωπαϊκές πόλεις και βασίζεται στην έκθεση του πληθυσμού σε τρεις βασικούς ατμοσφαιρικούς ρύπους: τα λεπτά αιωρούμενα σωματίδια PM₂.₅, το διοξείδιο του αζώτου (NO₂) και το όζον (O₃), κατά την περίοδο 2024–2025.

Η εικόνα σε Ηράκλειο και Χανιά

Στην Κρήτη, τα Χανιά βρίσκονται στην 540ή θέση της ευρωπαϊκής κατάταξης, παρουσιάζοντας μάλιστα την καλύτερη επίδοση μεταξύ των 14 ελληνικών πόλεων που συμπεριλήφθηκαν στην αξιολόγηση.

Ωστόσο, ακόμη και αυτή η θέση δεν θεωρείται ικανοποιητική σε ευρωπαϊκό επίπεδο, καθώς τα Χανιά εξακολουθούν να συγκαταλέγονται στο 30% των πόλεων με τον υψηλότερο εκτιμώμενο κίνδυνο θνησιμότητας λόγω ατμοσφαιρικής ρύπανσης.

Στην ίδια δυσμενή κατηγορία εντάσσεται και το Ηράκλειο (679η θέση), επιβεβαιώνοντας ότι η επιβάρυνση της ατμόσφαιρας αποτελεί ζήτημα και για τα αστικά κέντρα της Κρήτης.

Ιωάννινα και Αθήνα στις χειρότερες θέσεις

Την πιο επιβαρυμένη εικόνα μεταξύ των ελληνικών πόλεων παρουσιάζουν τα Ιωάννινα, που βρίσκονται στην 754η θέση μεταξύ 761 πόλεων, μόλις επτά θέσεις από το τέλος της κατάταξης.

Ακολουθούν η Αθήνα στην 745η θέση, η Θεσσαλονίκη στην 729η και η Λάρισα στην 726η, ενώ χαμηλές επιδόσεις καταγράφουν επίσης τα Τρίκαλα και ο Βόλος.

Συνολικά, έξι ελληνικές πόλεις βρίσκονται στο χειρότερο 10% της ευρωπαϊκής κατάταξης, ενώ δέκα συγκαταλέγονται στο χειρότερο 20%.

Οι ρύποι που επιβαρύνουν την υγεία

Τα λεπτά αιωρούμενα σωματίδια PM₂.₅ θεωρούνται ιδιαίτερα επιβλαβή, καθώς μπορούν να εισχωρήσουν βαθιά στους πνεύμονες και συνδέονται με σοβαρές αναπνευστικές και καρδιαγγειακές παθήσεις.

Το διοξείδιο του αζώτου προέρχεται κυρίως από διεργασίες καύσης, με σημαντική συμμετοχή της κυκλοφορίας των οχημάτων, ενώ το όζον σχηματίζεται μέσω χημικών αντιδράσεων στην ατμόσφαιρα.

Στην ατμοσφαιρική επιβάρυνση συμβάλλουν επίσης η οικιακή θέρμανση, οι βιομηχανικές δραστηριότητες και η μεταφορά ρύπων από άλλες περιοχές.

Η ευρωπαϊκή αξιολόγηση δεν στηρίζεται αποκλειστικά στις μετρήσεις μεμονωμένων σταθμών, αλλά συνδυάζει εκτιμήσεις συγκεντρώσεων ρύπων, πληθυσμιακά δεδομένα και επιστημονικά μοντέλα για τις επιπτώσεις στην ανθρώπινη υγεία.

Η ανάγκη για μέτρα περιορισμού της ρύπανσης

Τα ευρήματα αναδεικνύουν την ανάγκη για ουσιαστικές παρεμβάσεις, όπως η ενίσχυση των δημόσιων συγκοινωνιών, η μείωση των εκπομπών από τη θέρμανση και τη βιομηχανία, καθώς και η συστηματική παρακολούθηση της ποιότητας του αέρα.

Ιδιαίτερη σημασία έχει και η δημόσια πρόσβαση σε αξιόπιστα δεδομένα, ώστε οι πολίτες να ενημερώνονται εγκαίρως όταν καταγράφονται υψηλές συγκεντρώσεις ρύπων.