Η Τουρκία ζητά την έκδοση Γκιουλενιστών από την Ελλάδα: Το παρασκήνιο των πιέσεων – Τι απαντά η Αθήνα

Η Άγκυρα επαναφέρει στην ελληνοτουρκική ατζέντα το ζήτημα των Τούρκων πολιτών που έχουν καταφύγει στην Ελλάδα και τους οποίους συνδέει με το κίνημα του Φετουλάχ Γκιουλέν, επιχειρώντας να εξασφαλίσει την επιστροφή τους στην Τουρκία.

Η πρόσφατη επίσκεψη του Τούρκου υπουργού Εσωτερικών, Μουσταφά Τσιφτσί, στην Αθήνα έφερε το θέμα εκ νέου στο προσκήνιο, με την τουρκική πλευρά να προβάλλει δημοσίως αιτήματα εκδόσεων και την ελληνική πλευρά να διαχωρίζει τις περιπτώσεις του κοινού ποινικού εγκλήματος από εκείνες που έχουν πολιτικό υπόβαθρο.

Πίσω από τις δημόσιες δηλώσεις και τα δημοσιεύματα του τουρκικού Τύπου, ωστόσο, υπάρχει μια ουσιαστική διαφορά ανάμεσα στις πολιτικές πιέσεις της Άγκυρας και στις πραγματικές δυνατότητες των ελληνικών αρχών να ανταποκριθούν σε αυτές. Όπως εξηγεί πηγή με καλή γνώση των σχετικών υποθέσεων και των διαδικασιών, τα αιτήματα έκδοσης δεν αποτελούν αντικείμενο πολιτικής διαπραγμάτευσης μεταξύ των υπουργείων Προστασίας του Πολίτη των δύο χωρών, αλλά υπάγονται σε συγκεκριμένη δικαστική διαδικασία, με εγγυήσεις που προβλέπονται από την ελληνική και την ευρωπαϊκή έννομη τάξη.

Η λίστα των 60 προσώπων και οι τουρκικές αξιώσεις

Η συνάντηση του Μουσταφά Τσιφτσί με τον Μιχάλη Χρυσοχοΐδη και τον υπουργό Μετανάστευσης και Ασύλου, Θάνο Πλεύρη, αποτέλεσε την αφορμή για να αναδειχθούν εκ νέου οι τουρκικές αξιώσεις. Σύμφωνα με όσα μεταδόθηκαν από τουρκικά μέσα ενημέρωσης, ο Τσιφτσί έθεσε ζήτημα έκδοσης 60 προσώπων που βρίσκονται στην Ελλάδα, υποστηρίζοντας ότι μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται καταζητούμενοι από τις τουρκικές αρχές. Παράλληλα, αναφέρθηκε σε πρόσωπα που η Άγκυρα χαρακτηρίζει μέλη της FETÖ, όπως αποκαλεί το κίνημα Γκιουλέν, το οποίο θεωρεί υπεύθυνο για την απόπειρα πραξικοπήματος του 2016.

Από τις δημόσιες τοποθετήσεις της τουρκικής πλευράς δεν προκύπτει, πάντως, ότι και οι 60 συνδέονται με το κίνημα Γκιουλέν. Ούτε έχει δημοσιοποιηθεί ονομαστικός κατάλογος που να επιτρέπει να διαπιστωθεί ποιες υποθέσεις αφορούν ποινικά αδικήματα και ποιες πρόσωπα που επικαλούνται πολιτική δίωξη.

Τι απαντά η Αθήνα για την παρουσία Γκιουλενιστών

Σύμφωνα με πηγές του υπουργείου Προστασίας του Πολίτη, η Αθήνα εμφανίστηκε αρνητική στις τουρκικές αιτιάσεις περί οργανωμένης παρουσίας Γκιουλενιστών στην Ελλάδα. Το μήνυμα που μεταφέρθηκε ήταν ότι δεν υφίσταται οργανωμένο παρακλάδι του κινήματος που να δρα στην ελληνική επικράτεια και ότι η παρουσία Τούρκων πολιτών που έχουν ζητήσει διεθνή προστασία δεν μπορεί να ταυτίζεται με τη λειτουργία εγκληματικής οργάνωσης.

Η ίδια στάση, σύμφωνα με πληροφορίες, αποτυπώθηκε και στις επαφές του Τσιφτσί με τον Θάνο Πλεύρη. Η ελληνική πλευρά υπογράμμισε ότι οι διαδικασίες εξέτασης των αιτημάτων ασύλου έχουν αυστηροποιηθεί, σε αντίθεση με πρακτικές προηγούμενων ετών, και ότι το καθεστώς διεθνούς προστασίας δεν μπορεί να χρησιμοποιείται καταχρηστικά. Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι η χορήγηση ασύλου μπορεί να εξαρτάται από τις πολιτικές επιδιώξεις της Άγκυρας.

Τι ισχύει για τα αιτήματα έκδοσης

Πηγή με καλή γνώση των σχετικών υποθέσεων και των διαδικασιών επισημαίνει ότι, παρά τη δημόσια πίεση της Τουρκίας, δεν προκύπτει να έχει υποβληθεί πρόσφατα επίσημο αίτημα έκδοσης προσώπου που διώκεται για τη σχέση του με το κίνημα Γκιουλέν ή για άλλους πολιτικούς λόγους. Αντιθέτως, όπως αναφέρει, τα αιτήματα που έχουν φτάσει στις ελληνικές αρχές αφορούν υποθέσεις σοβαρών ποινικών αδικημάτων, όπως ανθρωποκτονίες, ληστείες και απαγωγές.

Στην Ελλάδα υπάρχουν, άλλωστε, αρκετές περιπτώσεις Τούρκων πολιτών που συνδέονται με το κίνημα Γκιουλέν και τους οποίους η Άγκυρα επιχειρεί να παρουσιάσει ως εμπλεκόμενους σε εγκληματικές δραστηριότητες, χωρίς οι σχετικοί ισχυρισμοί να έχουν κατ’ ανάγκην επιβεβαιωθεί από τις ελληνικές αρχές.

Η διάκριση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς τα τελευταία χρόνια έχουν καταγραφεί στην Ελλάδα συλλήψεις Τούρκων υπηκόων που καταζητούνταν για συμμετοχή σε εγκληματικές οργανώσεις. Πρόκειται, όμως, για διαφορετική κατηγορία υποθέσεων από εκείνες των πολιτικών φυγάδων που εγκατέλειψαν την Τουρκία μετά το αποτυχημένο πραξικόπημα του 2016.

Η δικαστική διαδικασία και ο ρόλος της Interpol

Η ίδια πηγή εξηγεί ότι η έκδοση ενός αλλοδαπού δεν μπορεί να αποφασιστεί στο πλαίσιο μιας διμερούς υπουργικής συνάντησης. Απαιτείται επίσημο αίτημα, το οποίο εξετάζεται από τις αρμόδιες εισαγγελικές και δικαστικές αρχές. Η διαδικασία προβλέπει δικαστικό έλεγχο, δυνατότητα προσφυγής στον Άρειο Πάγο και, εφόσον υπάρξει αμετάκλητη θετική κρίση, την προβλεπόμενη από τον νόμο απόφαση του υπουργού Δικαιοσύνης.

Διαφορετική είναι η περίπτωση της ερυθράς αγγελίας της Interpol, η οποία μπορεί να ενεργοποιήσει διαδικασίες εντοπισμού και προσωρινής σύλληψης ενός καταζητούμενου από τις αστυνομικές αρχές. Ακόμη και τότε, πάντως, η ερυθρά αγγελία δεν συνεπάγεται αυτομάτως την έκδοσή του, καθώς απαιτείται η τήρηση των προβλεπόμενων δικαστικών διαδικασιών.

Κατά συνέπεια, η αρμοδιότητα του υπουργείου Προστασίας του Πολίτη αφορά την αστυνομική συνεργασία και την αντιμετώπιση του διασυνοριακού εγκλήματος, όχι την τελική κρίση επί των αιτημάτων έκδοσης. Υπό αυτό το πρίσμα, οι δημόσιες απαιτήσεις του Τσιφτσί εκλαμβάνονται από την ίδια πηγή περισσότερο ως άσκηση πολιτικής πίεσης παρά ως ένδειξη ότι βρίσκεται σε εξέλιξη συγκεκριμένη διαδικασία για την παράδοση Γκιουλενιστών στην Τουρκία.

Η υπόθεση των οκτώ Τούρκων στρατιωτικών

Το ζήτημα παραπέμπει αναπόφευκτα και στην υπόθεση των οκτώ Τούρκων στρατιωτικών που κατέφυγαν στην Αλεξανδρούπολη μετά την απόπειρα πραξικοπήματος του 2016. Τότε, ο Άρειος Πάγος απέρριψε την έκδοσή τους, με την υπόθεση να εξελίσσεται σε σοβαρή ελληνοτουρκική διπλωματική αντιπαράθεση. Σύμφωνα με πληροφορίες, οι οκτώ βρίσκονται πλέον σε διάφορες ευρωπαϊκές χώρες, έχοντας αποκτήσει διαβατήρια, γεγονός που απομακρύνει ακόμη περισσότερο την υπόθεσή τους από τη σημερινή συζήτηση περί εκδόσεων από την Ελλάδα. Σε κάθε περίπτωση, δεν υπάρχουν στοιχεία που να τους συνδέουν με τον αριθμό των 60 προσώπων που επικαλείται η Άγκυρα.

Στην Αθήνα, άλλωστε, η αντιμετώπιση του οργανωμένου εγκλήματος διαχωρίζεται από την προστασία προσώπων που ενδέχεται να αντιμετωπίζουν πολιτικές διώξεις. Το γεγονός ότι η Τουρκία χαρακτηρίζει το κίνημα Γκιουλέν τρομοκρατική οργάνωση δεν αρκεί από μόνο του για να στοιχειοθετήσει αντίστοιχη κατηγορία στην ελληνική έννομη τάξη. Κάθε υπόθεση πρέπει να εξετάζεται αυτοτελώς, με βάση τα πραγματικά περιστατικά και τις διεθνείς υποχρεώσεις της χώρας.

Η υπόθεση του επιχειρηματία Μουράτ Γκιουλιμπραχίμογλου

Μια ακόμη υπόθεση που προστίθεται στο παρασκήνιο είναι εκείνη του επιχειρηματία Μουράτ Γκιουλιμπραχίμογλου, τον οποίο η τουρκική πλευρά χαρακτηρίζει «μυστικό ταμείο» του Εκρέμ Ιμάμογλου, του βασικού πολιτικού αντιπάλου του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Ο επιχειρηματίας έχει υποβάλει αίτημα ασύλου στην Ελλάδα, ενώ η Άγκυρα επιδιώκει την έκδοσή του. Οι ελληνικές αρχές έχουν διαψεύσει ότι βρίσκεται υπό κράτηση. Η υπόθεσή του, που δεν συνδέεται με το κίνημα Γκιουλέν, αναδεικνύει πάντως την ευρύτερη πολιτική διάσταση των τουρκικών απαιτήσεων.

Έτσι, παρά τη δημόσια επιμονή της Άγκυρας, το ουσιαστικό ερώτημα παραμένει εάν οι τουρκικές αρχές θα προχωρήσουν σε συγκεκριμένα και νομικά τεκμηριωμένα αιτήματα έκδοσης για πρόσωπα που συνδέουν με το κίνημα Γκιουλέν. Μέχρι τότε, η Αθήνα δεν εμφανίζεται διατεθειμένη να μετατρέψει τις πολιτικές αιτιάσεις της γειτονικής χώρας σε αποφάσεις που ανήκουν στην αρμοδιότητα της Δικαιοσύνης.

Πηγή: iefimerida.gr