Στα 3,82 δισ. ευρώ τα ληξιπρόθεσμα χρέη του Δημοσίου, στο 1 δισ. οι εκκρεμείς επιστροφές φόρων

Στα 3,823 δισ. ευρώ ανήλθαν τον Αύγουστο οι ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις του Δημοσίου προς ιδιώτες, σημειώνοντας αύξηση κατά 552 εκατ. ευρώ σε σχέση με τον Ιούλιο. Η διόγκωση των εκκρεμών οφειλών του δημοσίου συνοδεύτηκε από μεγάλη άνοδο των εκκρεμών επιστροφών φόρων, οι οποίες ξεπέρασαν το 1 δισ. ευρώ, φτάνοντας στα 1,023 δισ. ευρώ από 629 εκατ. ευρώ έναν μήνα τον Ιούλιο.

Η μεγάλη άνοδος των εκκρεμών επιστροφών φόρου δεν σημαίνει κατ’ ανάγκη ότι το σύνολο του ποσού αφορά καθυστερήσεις πληρωμής: μόλις το 1/4 εξ αυτών εκκρεμεί πάνω από 90 ημέρες. Το μεγαλύτερο μέρος τους (775 εκατομμύρια από τα 1,023 δισ. ευρώ) αφορά εκκαθαριστικά που απλώς έχουν εκδοθεί ως πιστωτικά αλλά βρίσκονται ακόμη εντός του προβλεπόμενου χρόνου διεκπεραίωσης.

Η αύξηση του όγκου των εκκρεμών πληρωμών οφείλεται κυρίως στη μαζική υποβολή φορολογικών δηλώσεων «της τελευταίας στιγμής» (Ιούνιο και Ιούλιο). Η κορύφωση της υποβολής δηλώσεων οδήγησε σε απότομη αύξηση των πιστωτικών εκκαθαριστικών που έπρεπε να ελεγχθούν, να επιστραφούν ή να συμψηφιστούν. Για τον λόγο αυτό, οι επιστροφές που εκκρεμούν για λιγότερες από 90 ημέρες αυξήθηκαν κατά 400 εκατ. ευρώ μέσα σε μόλις έναν μήνα, από 375 εκατ. ευρώ που ήταν τον Ιούλιο.

Πρωταθλητές τα νοσοκομεία

Στην κατανομή των ληξιπρόθεσμων υποχρεώσεων ανά φορέα, τα νοσοκομεία εξακολουθούν να καταγράφουν το μεγαλύτερο βάρος. Τα χρέη τους ανήλθαν τον Αύγουστο σε 1,331 δισ. ευρώ, από 1,238 δισ. ευρώ τον Ιούλιο και 1,307 δισ. ευρώ τον Ιούνιο. Μέσα σε έναν μήνα αυξήθηκαν κατά 93 εκατ. ευρώ.

Η εξέλιξη δείχνει ότι οι οφειλές του νοσοκομειακού τομέα παραμένουν ο βασικός παράγοντας πίεσης στις συνολικές υποχρεώσεις της Γενικής Κυβέρνησης. Παρά τις προσπάθειες περιορισμού των καθυστερήσεων, η συσσώρευση χρεών προς προμηθευτές και παρόχους υπηρεσιών εξακολουθεί να επιβαρύνει την πραγματική οικονομία, ιδιαίτερα σε κλάδους που εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τις πληρωμές του Δημοσίου.

Ανοδικά κινήθηκαν και οι υποχρεώσεις των Οργανισμών Κοινωνικής Ασφάλισης. Τον Αύγουστο έφτασαν τα 733 εκατ. ευρώ, έναντι 681 εκατ. ευρώ τον Ιούλιο, καταγράφοντας μηνιαία αύξηση 52 εκατ. ευρώ. Στο ποσό περιλαμβάνονται και ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις του ΕΟΠΥΥ, ύψους περίπου 280 εκατ. ευρώ.

Άνοδος χρεών των ΟΤΑ

Στους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης, τα ληξιπρόθεσμα χρέη αυξήθηκαν στα 329 εκατ. ευρώ από 314 εκατ. ευρώ τον Ιούλιο. Η μεταβολή είναι ακόμη πιο έντονη σε ετήσια βάση, καθώς στο τέλος του 2025 οι αντίστοιχες οφειλές δήμων και περιφερειών ανέρχονταν σε περίπου 180 εκατ. ευρώ.

Τα στοιχεία δείχνουν ότι οι υποχρεώσεις των ΟΤΑ έχουν σχεδόν διπλασιαστεί μέσα σε λίγους μήνες, εξέλιξη που συνδέεται με τη συσσώρευση απαιτήσεων από προμηθευτές, έργα, υπηρεσίες και λειτουργικές δαπάνες. Πρόκειται για κατηγορία οφειλών που, αν και μικρότερη από εκείνη των νοσοκομείων και των ασφαλιστικών οργανισμών, παρουσιάζει τη μεγαλύτερη σχετική επιδείνωση.

Αύξηση καταγράφηκε και στις οφειλές των λοιπών νομικών προσώπων του Δημοσίου, οι οποίες διαμορφώθηκαν στα 250 εκατ. ευρώ τον Αύγουστο από 241 εκατ. ευρώ τον Ιούλιο.

Οι ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις των υπουργείων ανήλθαν σε 150 εκατ. ευρώ. Από το ποσό αυτό, 61 εκατ. ευρώ αφορούν το υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου, ενώ άλλα 36 εκατ. ευρώ αφορούν το υπουργείο Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής.

Τριπλασιάστηκαν οι επιστροφές κάτω των 90 ημερών

Η πλέον απότομη μεταβολή καταγράφηκε στις εκκρεμείς επιστροφές φόρων που δεν έχουν ακόμη ξεπεράσει το όριο των τριών μηνών για να κηρυχθούν επισήμως «ληξιπρόθεσμες». Οι επιστροφές με καθυστέρηση μικρότερη των 90 ημερών αυξήθηκαν από 375 εκατ. ευρώ τον Ιούλιο σε 775 εκατ. ευρώ τον Αύγουστο.

Η εξέλιξη αυτή συνδέεται χρονικά με την κορύφωση της υποβολής των φορολογικών δηλώσεων φυσικών προσώπων και επιχειρήσεων κατά τους μήνες Ιούνιο και Ιούλιο. Καθώς ολοκληρώθηκε μαζικά η υποβολή των δηλώσεων, αυξήθηκε αντίστοιχα ο αριθμός των εκκαθαριστικών με πιστωτικό αποτέλεσμα. Οι υποθέσεις αυτές έπρεπε να περάσουν από τα απαιτούμενα στάδια: έλεγχο, επιβεβαίωση στοιχείων, επιστροφή χρημάτων ή συμψηφισμό με άλλες οφειλές των δικαιούχων.

Έτσι, ένα μεγάλο μέρος της αύξησης του Αυγούστου αφορά τον όγκο των νέων πιστωτικών εκκαθαρίσεων φόρου που εισήλθαν ταυτόχρονα στο σύστημα, στο φινάλε της υποβολής δηλώσεων Ε1. Ο φόρτος αυτός προκαλεί διοικητική επιβάρυνση καθώς οι επιστροφές δεν διεκπεραιώνονται όλες με τον ίδιο τρόπο. Άλλες καταβάλλονται απευθείας, άλλες συμψηφίζονται με βεβαιωμένες οφειλές και άλλες απαιτούν πρόσθετους ελέγχους ή δικαιολογητικά.

Τα ποσά άνω των 90 ημερών

Από το συνολικό ποσό των 1,023 δισ. ευρώ, οι επιστροφές φόρων με καθυστέρηση άνω των 90 ημερών ανήλθαν σε 248 εκατ. ευρώ. Από αυτές, 158 εκατ. ευρώ αφορούν υποθέσεις που δεν μπορούν να ολοκληρωθούν λόγω εξωγενών παραγόντων, όπως η μη ανταπόκριση του δικαιούχου ή η μη προσκόμιση των απαιτούμενων δικαιολογητικών.

Οι λοιπές εκκρεμείς επιστροφές άνω των 90 ημερών ανήλθαν σε 90 εκατ. ευρώ. Το ποσό αυτό αποτελεί τον πυρήνα των πραγματικά καθυστερούμενων επιστροφών που δεν συνδέονται με εκκρεμότητες του φορολογουμένου.

Η διάκριση έχει σημασία για την αποτίμηση των στοιχείων. Η απότομη άνοδος των συνολικών εκκρεμοτήτων είναι σαφώς ανησυχητική, όμως δεν ταυτίζεται στο σύνολό της με αντίστοιχη αύξηση των καθυστερήσεων πέραν των 90 ημερών. Σε σημαντικό βαθμό αντανακλά τη μαζική εισροή νέων πιστωτικών εκκαθαρίσεων μετά την ολοκλήρωση των δηλώσεων και τον χρόνο που απαιτείται για τις επιστροφές και τους συμψηφισμούς.

Νέα πλατφόρμα παρακολούθησης

Με εξαίρεση την ΑΑΔΕ πάντως, η γενική εικόνα δείχνει ότι παρά τις συστάσεις του οικονομικού επιτελείου για επιτάχυνση των πληρωμών, και τον Αύγουστο οι οφειλές του Δημοσίου προς προμηθευτές, φορολογουμένους και ασφαλισμένους εξακολουθούσαν να αυξάνονται.

Από τον Δεκέμβριο πάντως αναμένεται να ενεργοποιηθεί η πλατφόρμα «Συνέπεια», μέσω της οποίας θα παρακολουθούνται σε πραγματικό χρόνο το ύψος των ληξιπρόθεσμων οφειλών κάθε φορέα και η πορεία αποπληρωμής τους. Οι φορείς που εμφανίζουν συστηματικές καθυστερήσεις θα καταγράφονται σε ειδική λίστα, με στόχο να ενισχυθεί η λογοδοσία και να περιοριστεί η αναπαραγωγή των κρατικών χρεών.