Ο απολογισμός της επίσκεψης Ρούμπιο: Ισχυρή συμμαχία Ελλάδας-ΗΠΑ, εξοπλιστικά 4 δισ. και στην πρώτη γραμμή ενεργειακά και Κάθετος Διάδρομος

Η συμφωνία για πωλήσεις αμερικανικού στρατιωτικού υλικού ύψους 4 δισ. δολαρίων, η σαφής αμερικανική στήριξη στα ενεργειακά σχέδια που περνούν από την Ελλάδα, νέες συμφωνίες σε ασφάλεια, τεχνολογία και ναυτιλία και μια πολιτικά φορτισμένη ομιλία από την Πνύκα για το μέλλον της Δύσης συνθέτουν το αποτύπωμα του πυκνού 24ώρου του Μάρκο Ρούμπιο στην Αθήνα.

Η πρώτη επίσκεψη του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών στην Ελλάδα είχε από την αρχή βαρύ πολιτικό και συμβολικό φορτίο. Ο Ρούμπιο βρέθηκε στην Αθήνα χωρίς παράλληλο σταθμό στην Άγκυρα, σπάζοντας μια πρακτική που επί χρόνια ήθελε τις υψηλού επιπέδου αμερικανικές επισκέψεις στην περιοχή να διατηρούν μια σχετική ισορροπία ανάμεσα στις δύο πρωτεύουσες. Η επιλογή αυτή προσέδωσε πρόσθετο συμβολισμό στην επίσκεψη, χωρίς ωστόσο να σηματοδοτεί αλλαγή της αμερικανικής πολιτικής έναντι της Τουρκίας.

Τα όρια αυτής της ανάγνωσης φάνηκαν, εξάλλου, καθαρά στις δημόσιες τοποθετήσεις του ίδιου του Ρούμπιο. Ερωτηθείς για τις ενεργειακές διασυνδέσεις και ειδικότερα για το υποθαλάσσιο καλώδιο Ελλάδας – Κύπρου, απέφυγε να πάρει θέση στη διαφορά με την Άγκυρα. Επανέλαβε ουσιαστικά την πάγια αμερικανική προσέγγιση, σύμφωνα με την οποία η Ουάσιγκτον δεν επιθυμεί εντάσεις μεταξύ δύο συμμάχων της στο ΝΑΤΟ και προτιμά τα ευαίσθητα ζητήματα που εμπλέκουν τρίτες χώρες να αντιμετωπίζονται μέσω της διπλωματίας και όχι με δημόσιες αντιπαραθέσεις. Η αναβάθμιση, επομένως, της στρατηγικής σχέσης Αθήνας – Ουάσιγκτον δεν συνοδεύτηκε από μετατόπιση των ΗΠΑ προς ελληνικές θέσεις στα ελληνοτουρκικά.

Πίσω, ωστόσο, από τους συμβολισμούς υπήρξαν και συγκεκριμένα αποτελέσματα. Το σημαντικότερο καταγράφηκε στο κοινό ανακοινωθέν του 6ου Στρατηγικού Διαλόγου: Ελλάδα και Ηνωμένες Πολιτείες ανακοίνωσαν πωλήσεις στρατιωτικού υλικού μέσω του προγράμματος Foreign Military Sales συνολικού ύψους 4 δισ. δολαρίων, στο πλαίσιο του μακροπρόθεσμου αμυντικού σχεδιασμού της χώρας και της ενίσχυσης της διαλειτουργικότητας των δύο Ενόπλων Δυνάμεων. Παράλληλα, συμφωνήθηκε να διερευνηθούν νέες δυνατότητες συνεργασίας μεταξύ των αμυντικών βιομηχανιών των δύο χωρών, με ιδιαίτερη αναφορά στις καινοτόμες τεχνολογίες.

Πρόκειται για μια εξέλιξη που αλλάζει και την εικόνα που υπήρχε πριν από την επίσκεψη περί αμερικανικών πιέσεων προς την Αθήνα για νέες αγορές οπλικών συστημάτων. Η τελική εικόνα είναι διαφορετική: οι δύο πλευρές κατέληξαν σε συμφωνία για ένα πακέτο FMS ύψους 4 δισ. δολαρίων, το οποίο εντάσσεται στον ελληνικό αμυντικό σχεδιασμό και θα αφορά από ο,τι φαίνεται τον οπλισμό των F-16 viper και των F-35.

Στο ίδιο κεφάλαιο εντάσσεται η οριστικοποίηση της συμμετοχής της Ελλάδας στο State Partnership Program με την Εθνοφρουρά της Φλόριντα και η ενίσχυση της διαλειτουργικότητας μέσω της παραχώρησης τεθωρακισμένων οχημάτων Stryker. Παράλληλα, διευρύνεται η συνεργασία στην επιβολή του νόμου και στην αντιμετώπιση της τρομοκρατίας, ενώ οι δύο πλευρές επαναβεβαίωσαν τη συνεργασία τους για την αντιμετώπιση της παράνομης μετανάστευσης.

Από το ΥΠΕΞ στον Στρατηγικό Διάλογο

Το πολιτικό σκέλος της επίσκεψης άνοιξε στο υπουργείο Εξωτερικών, όπου ο Ρούμπιο είχε κατ’ ιδίαν συνάντηση με τον Γιώργο Γεραπετρίτη. Η συζήτηση, σύμφωνα με πληροφορίες, ξεπέρασε τα 45 λεπτά και άγγιξε, πέραν των διμερών σχέσεων, τις περιφερειακές ισορροπίες, το Ισραήλ, το σχήμα 3+1, την Τουρκία και τα προβλήματα στις ελληνοτουρκικές σχέσεις.

Στις δημόσιες δηλώσεις του ο Ρούμπιο χαρακτήρισε την Ελλάδα «αναντικατάστατο σύμμαχο στο ΝΑΤΟ» και πυλώνα σταθερότητας για την αμερικανική παρουσία στην περιοχή, δίνοντας ιδιαίτερο βάρος στην ενέργεια. Ο Κάθετος Διάδρομος και η μεταφορά αμερικανικού LNG προς την Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη αποτέλεσαν κεντρικό σημείο των συζητήσεων, μαζί με τις έρευνες υδρογονανθράκων και την παρουσία αμερικανικών ενεργειακών κολοσσών στην Ελλάδα.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον είχε η απάντηση του επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας στην ερώτηση της ΕΡΤ για το κατά πόσο η Αθήνα μπορεί να υπολογίζει στην αμερικανική στήριξη για τα μεγάλα ενεργειακά projects, από τις έρευνες νότια της Κρήτης έως τις ηλεκτρικές διασυνδέσεις με Κύπρο, Αίγυπτο και Ισραήλ.

Ο Ρούμπιο υπογράμμισε τη σημασία της διαφοροποίησης των ενεργειακών δρόμων και άφησε σαφές το αμερικανικό ενδιαφέρον για την προώθηση των συγκεκριμένων σχεδιασμών. Ταυτόχρονα, απέφυγε να μεταφέρει δημοσίως τη συζήτηση στο πεδίο των ελληνοτουρκικών διαφορών, σημειώνοντας ότι υπάρχουν ευαίσθητα ζητήματα που πρέπει να αντιμετωπίζονται με τον σωστό τρόπο και όχι μέσω συνεντεύξεων Τύπου.

Από την άμυνα μέχρι την τεχνητή νοημοσύνη

Ο Στρατηγικός Διάλογος, πάντως, δεν περιορίστηκε στην άμυνα και στην ενέργεια. Αθήνα και Ουάσιγκτον συμφώνησαν να ενισχύσουν τη συνεργασία τους στον έλεγχο των επενδύσεων και στην προστασία των κρίσιμων υποδομών, σε μια περίοδο κατά την οποία η οικονομική ασφάλεια αποκτά ολοένα μεγαλύτερο γεωπολιτικό βάρος.

Ιδιαίτερη αναφορά έγινε και στις νέες τεχνολογίες. Με την Ελλάδα να έχει προσχωρήσει στην πρωτοβουλία Pax Silica, οι δύο χώρες συμφώνησαν να διευρύνουν τη συνεργασία τους στην τεχνητή νοημοσύνη, στους υπολογιστές υψηλών επιδόσεων, στην κυβερνοασφάλεια και στις προηγμένες τεχνολογίες.

Στο οικονομικό και ενεργειακό σκέλος επαναβεβαιώθηκε η πρόθεση ενίσχυσης των αμφίδρομων επενδύσεων και του εμπορίου, ενώ στο κοινό ανακοινωθέν καταγράφονται ο Κάθετος Διάδρομος Φυσικού Αερίου, οι έρευνες υδρογονανθράκων και η περαιτέρω εμβάθυνση της ενεργειακής σχέσης που οικοδομήθηκε και μέσω της υπουργικής συνάντησης P-TEC.

Ξεχωριστό ενδιαφέρον για την ελληνική ναυτιλία έχει και η συμφωνία για την πιστοποίηση Αμερικανών ναυτικών προκειμένου να μπορούν να υπηρετούν σε ελληνικά πλοία. Παράλληλα, επεκτάθηκε η διμερής συμφωνία για την προστασία πολιτιστικών αγαθών, ενώ ανακοινώθηκε και το πρώτο πρόγραμμα στην Ελλάδα που θα χρηματοδοτηθεί μέσω του αμερικανικού Ambassadors Fund for Cultural Preservation.

Στο Μαξίμου με Μητσοτάκη

Ο δεύτερος μεγάλος πολιτικός σταθμός ήταν το Μέγαρο Μαξίμου και η συνάντηση με τον Κυριάκο Μητσοτάκη, η οποία διήρκεσε περίπου 55 λεπτά. Εκεί επιβεβαιώθηκε, σύμφωνα με την ελληνική πλευρά, το «ιστορικά υψηλό επίπεδο» των ελληνοαμερικανικών σχέσεων, με την ατζέντα να εκτείνεται από την άμυνα και την ενεργειακή ασφάλεια έως το εμπόριο, τις επενδύσεις, την τεχνολογία και τη ναυτιλία.

Στη συνάντηση συμμετείχαν από ελληνικής πλευράς ο Γιώργος Γεραπετρίτης, η υφυπουργός Εξωτερικών Αλεξάνδρα Παπαδοπούλου, η διευθύντρια του Διπλωματικού Γραφείου του πρωθυπουργού Κατερίνα Νασίκα, ο πρέσβης της Ελλάδας στην Ουάσιγκτον Αντώνης Αλεξανδρίδης και η διευθύντρια Διεθνούς Στρατηγικού Σχεδιασμού και Επικοινωνίας του πρωθυπουργού Αριστοτελία Πελώνη.

Ο πρωθυπουργός παρουσίασε την Ελλάδα ως «γέφυρα» μεταξύ Ευρώπης, Ηνωμένων Πολιτειών, Μέσης Ανατολής και αραβικού κόσμου, επιμένοντας ιδιαίτερα στον ρόλο που έχει αποκτήσει η χώρα ως πύλη εισόδου του αμερικανικού LNG προς την Ευρώπη.

Στο τραπέζι βρέθηκαν ακόμη η Ουκρανία, το Ιράν, η Μέση Ανατολή και η Ανατολική Μεσόγειος, αλλά και η ελευθερία της ναυσιπλοΐας. Ο Μητσοτάκης υπενθύμισε τη συμμετοχή ελληνικών πλοίων στην επιχείρηση «ΑΣΠΙΔΕΣ» στην Ερυθρά Θάλασσα, ενώ ιδιαίτερη αναφορά έγινε στα έργα ενεργειακής και περιφερειακής διασυνδεσιμότητας.

Το μήνυμα από την Πνύκα

Η επίσκεψη είχε όμως και ένα δεύτερο, περισσότερο ιδεολογικό επίπεδο. Από την Πνύκα, με την Ακρόπολη στο φόντο, ο Ρούμπιο επέλεξε να παρουσιάσει μια ευρύτερη πολιτική αφήγηση για τη Δύση και τη θέση της στον κόσμο, συνδέοντας την αρχαία ελληνική κληρονομιά με τη Ρώμη, τη χριστιανική παράδοση και τελικά την αμερικανική πολιτική εμπειρία.

Ο επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας υπερασπίστηκε τη λογική του «America First», επιχειρώντας να την εντάξει σε ένα ευρύτερο σχήμα εθνικής κυριαρχίας, πατριωτισμού και ανανέωσης της Δύσης. Κάλεσε Ευρωπαίους και Αμερικανούς να ανακτήσουν αξίες που απέδωσε στον αρχαίο ελληνικό κόσμο, όπως το θάρρος, η φιλοδοξία, η τιμή και το καθήκον, προειδοποιώντας ουσιαστικά απέναντι σε αυτό που η σημερινή αμερικανική κυβέρνηση αντιλαμβάνεται ως δυτική παρακμή.

Ήταν ένα μήνυμα με σαφές πολιτικό υπόβαθρο. Ο Ρούμπιο δεν επιχείρησε να κρύψει την ιδεολογική αφετηρία της κυβέρνησης Τραμπ, αλλά να την παρουσιάσει ως πρόταση για μια νέα σχέση Ηνωμένων Πολιτειών και Ευρώπης: ισχυρότερα εθνικά κράτη, μεγαλύτερη ανάληψη ευθύνης από τους συμμάχους και κοινή αντιμετώπιση των νέων γεωπολιτικών ανταγωνισμών.

Το δείπνο στο King George

Το πυκνό πρόγραμμα έκλεισε με το επίσημο δείπνο που παρέθεσε προς τιμήν του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών ο Γιώργος Γεραπετρίτης στο Tudor Hall, στον έβδομο όροφο του ξενοδοχείου King George, με περίπου 60 προσκεκλημένους από την πολιτική και τη διπλωματία.

Στο ίδιο τραπέζι βρέθηκαν ο Κυριάκος Μητσοτάκης, ο Μάρκο Ρούμπιο, ο Γιώργος Γεραπετρίτης, ο υπουργός Εθνικής Άμυνας Νίκος Δένδιας, ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου, ο υπουργός Ανάπτυξης Τάκης Θεοδωρικάκος και ο υπουργός Ναυτιλίας Βασίλης Κικίλιας. Από αμερικανικής πλευράς το «παρών» έδωσαν, μεταξύ άλλων, η πρέσβης των ΗΠΑ στην Αθήνα Κίμπερλι Γκίλφοϊλ και ο ανώτερος αξιωματούχος του State Department Τζόσουα Χακ.

Η σύνθεση του δείπνου αποτύπωνε σε μεγάλο βαθμό και την ατζέντα της επίσκεψης: εξωτερική πολιτική, άμυνα, ενέργεια, επενδύσεις και ναυτιλία. Το μενού είχε έντονο ελληνικό χαρακτήρα, από φάβα και ντολμά με θαλασσινά έως ελληνικά κρασιά, σε ένα τελευταίο περισσότερο ανεπίσημο σκέλος των επαφών μετά την ολοκλήρωση των δημόσιων τοποθετήσεων και των επίσημων συναντήσεων.

Έτσι, το 24ωρο του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών στην Αθήνα άφησε δύο παράλληλα αποτυπώματα. Το πρώτο είναι χειροπιαστό: τα 4 δισ. δολάρια σε FMS, τα Stryker, η συνεργασία με την Εθνοφρουρά της Φλόριντα, η διεύρυνση της αντιτρομοκρατικής συνεργασίας και μια σειρά συμφωνιών από την ενέργεια και τη ναυτιλία μέχρι τις νέες τεχνολογίες και τις κρίσιμες υποδομές. Το δεύτερο είναι πολιτικό: μια σαφής αναβάθμιση της διμερούς σχέσης, χωρίς όμως μετατόπιση της πάγιας αμερικανικής στάσης στα ελληνοτουρκικά, και η επιλογή της Αθήνας ως τόπου από τον οποίο ένα από τα ισχυρότερα πρόσωπα της κυβέρνησης Τραμπ θέλησε να περιγράψει το δικό του όραμα για τη Δύση και τη σχέση της Αμερικής με την Ευρώπη.

Πηγή: iefimerida.gr