Nέες προσπάθειες αποκλιμάκωσης στη Μέση Ανατολή – Συνάντηση Γουίτκοφ – Κούσνερ και Ιρανών

Νέα προσπάθεια για διπλωματική διέξοδο στην κρίση μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν βρίσκεται σε εξέλιξη, μετά τις συνομιλίες που είχαν Αμερικανοί και Ιρανοί αξιωματούχοι στη Νέα Υόρκη, στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ.

Ο Ντόναλντ Τραμπ χαρακτήρισε τις επαφές «πολύ καλές», αναζωπυρώνοντας τις ελπίδες για επανέναρξη του διαλόγου, λίγες ώρες αφότου είχε απειλήσει με «αφανισμό» την ιρανική ηγεσία σε περίπτωση που δεν επιτευχθεί συμφωνία.

Στις συνομιλίες από αμερικανικής πλευράς συμμετείχαν ο ειδικός απεσταλμένος του Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ, και ο γαμπρός του Αμερικανού προέδρου, Τζάρεντ Κούσνερ. Σύμφωνα με τον Γουίτκοφ, οι διαπραγματεύσεις πραγματοποιήθηκαν μέσω διαμεσολαβητών, οι οποίοι μετέφεραν μηνύματα μεταξύ των δύο αντιπροσωπειών.

Η ιρανική κρατική τηλεόραση μετέδωσε ότι η Τεχεράνη εκπροσωπήθηκε από τον υπουργό Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί (ο πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν έφτασε σήμερα στη Νέα Υόρκη), υποστηρίζοντας ότι η πρωτοβουλία για τη συνάντηση – η οποία έγινε υπό Καταριανό μεσολαβητή – προήλθε από την Ουάσιγκτον.

Οι όροι της Τεχεράνης για το Στενό του Ορμούζ

Σύμφωνα με το ιρανικό πρακτορείο IRIB News, η Τεχεράνη παρουσίασε «σταθερές θέσεις» για την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ, ενός από τους σημαντικότερους ενεργειακούς διαύλους παγκοσμίως.

Μεταξύ των όρων που φέρεται να έθεσε το Ιράν περιλαμβάνονται η άμεση άρση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού, το ξεπάγωμα ιρανικών περιουσιακών στοιχείων και ο τερματισμός του πολέμου «σε όλα τα μέτωπα», με αναφορά – σύμφωνα με το ιρανικό μέσο – στις συγκρούσεις σε Λίβανο και Υεμένη.

Η συνάντηση διάρκειας τριών ωρών ήταν η πρώτη απευθείας επαφή μεταξύ των δύο πλευρών από τα μέσα Ιουνίου, λίγο μετά την υπογραφή μιας σύντομης εκεχειρίας που δεν είχε διάρκεια.

«Πολύ παραγωγική» χαρακτήρισε τη συνάντηση ο Τραμπ

Ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι η συζήτηση ήταν «πολύ παραγωγική» και ότι σχεδιάζεται νέα συνάντηση στο άμεσο μέλλον.

«Νιώθω πολύ καλά αυτή τη στιγμή», δήλωσε ο Γουίτκοφ, ενώ σε ανάρτησή του στο Χ ανέφερε ότι οι ΗΠΑ ελπίζουν οι συνομιλίες «να αποδειχθούν εποικοδομητικές και πολλά υποσχόμενες».

Κατά τη διάρκεια της πολύμηνης κρίσης, βασικοί διαμεσολαβητές μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης έχουν υπάρξει το Κατάρ και το Πακιστάν.

Η διπλωματική κινητικότητα είχε άμεσο αντίκτυπο στις αγορές ενέργειας, με τις τιμές του πετρελαίου να περιορίζουν την άνοδό τους λόγω των ενδείξεων ότι μπορεί να υπάρξει αποκλιμάκωση. Η τιμή του Brent υποχώρησε περισσότερο από 5%, στα περίπου 98,50 δολάρια το βαρέλι, αν και παραμένει σημαντικά αυξημένη σε ετήσια βάση.

Από την απειλή για «αφανισμό» στη διπλωματία

Η πιο ήπια στάση του Τραμπ μετά τη συνάντηση με τους Ιρανούς αξιωματούχους ήρθε σε αντίθεση με την ομιλία του στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ λίγες ώρες νωρίτερα.

Από το βήμα των Ηνωμένων Εθνών, ο Αμερικανός πρόεδρος είχε επαναλάβει τις απειλές του κατά της Τεχεράνης, λέγοντας: «Θα γίνει συμφωνία με το Ιράν που θα του επιτρέψει να ανοικοδομηθεί και να γίνει μια πολύ μεγαλύτερη χώρα ή θα αφανίσω την Ισλαμική Δημοκρατία και θα το κάνω γρήγορα;».

Παράλληλα, ο Τραμπ είχε αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο συνάντησης με τον Ιρανό πρόεδρο Μασούντ Πεζεσκιάν, ο οποίος πρόκειται να μιλήσει σήμερα στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ.

Ο ρόλος του Ορμούζ και η πυρηνική συμφωνία

Η κρίση έχει προκαλέσει σοβαρές επιπτώσεις στην παγκόσμια ενεργειακή αγορά, καθώς οι περιορισμοί στη ναυσιπλοΐα στο Στενό του Ορμούζ έχουν μειώσει σημαντικά τη ροή πετρελαίου, φυσικού αερίου και άλλων εμπορευμάτων.

Αν και περισσότερα πλοία έχουν αρχίσει να διέρχονται από το κρίσιμο θαλάσσιο πέρασμα, οι όγκοι παραμένουν πολύ χαμηλότεροι σε σχέση με την περίοδο πριν από την έναρξη του πολέμου και η κίνηση γίνεται με τη συνδρομή του αμερικανικού στρατού.

Η Τεχεράνη υποστηρίζει ότι έχει πλέον το δικαίωμα να ελέγχει ποια πλοία εισέρχονται στον Περσικό Κόλπο μέσω του Ορμούζ, θέση που η Ουάσιγκτον απορρίπτει.

Παράλληλα, στο τραπέζι παραμένει το ζήτημα του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν, με τις δύο πλευρές να καλούνται να βρουν κοινό έδαφος για έναν νέο περιορισμό των δραστηριοτήτων της Τεχεράνης, μετά την κατάρρευση των προηγούμενων προσπαθειών.