Δήμος Αγίου Νικολάου: Στο «φως» όλο το παρασκήνιο της ηλεκτρονικής απάτης

Νέα δεδομένα στην υπόθεση της ηλεκτρονικής απάτης σε βάρος του Δήμου Αγίου Νικολάου έδωσε ο δήμαρχος Μανώλης Μενεγάκης, ενημερώνοντας το Δημοτικό Συμβούλιο για όσα συνέβησαν, αλλά και για τις κινήσεις που έγιναν από την πρώτη στιγμή.

Μετά τις αρχικές αναφορές για «φτερά» εκατοντάδων χιλιάδων ευρώ από δημοτικό λογαριασμό και την επίσημη ανακοίνωση του Δήμου, η οποία αρχικά περιορίστηκε στη διαβεβαίωση ότι δεν υπήρξε οικονομική ζημία, ο δήμαρχος παρουσίασε πλέον το χρονικό της υπόθεσης και αποκάλυψε ότι το ποσό που επιχειρήθηκε να μεταφερθεί ήταν λίγο μικρότερο από 500.000 ευρώ.

Οι μεταφορές έγιναν μέσα σε λίγες ώρες

Σύμφωνα με την ενημέρωση του κ. Μενεγάκη, τα ξημερώματα της 28ης Αυγούστου έγινε ηλεκτρονική πρόσβαση σε τραπεζικό λογαριασμό του Δήμου και ακολούθησαν διαδοχικές μεταφορές χρημάτων προς λογαριασμούς τρίτων.

Οι συναλλαγές, συνολικού ύψους λίγο κάτω από μισό εκατομμύριο ευρώ, εντοπίστηκαν από την Οικονομική Υπηρεσία το πρωί της ίδιας ημέρας. Ο Δήμος ενημέρωσε άμεσα την τράπεζα, ενώ παράλληλα κινήθηκαν οι προβλεπόμενες διαδικασίες και ενημερώθηκαν οι αρμόδιες Αρχές.

Το κρίσιμο στοιχείο, σύμφωνα με τον δήμαρχο, είναι ότι η τράπεζα προχώρησε την ίδια ημέρα στην πλήρη αποκατάσταση του ποσού, με αποτέλεσμα να μην προκύψει τελικά οικονομική ζημία για τον Δήμο.

Από τη «σιωπή» στις εξηγήσεις

Η τοποθέτηση του δημάρχου έρχεται μετά από αρκετές ημέρες κατά τις οποίες η υπόθεση είχε προκαλέσει ερωτήματα, κυρίως λόγω της περιορισμένης επίσημης ενημέρωσης.

Στις 2 Σεπτεμβρίου ο Δήμος είχε επιβεβαιώσει ότι υπήρξε περιστατικό ηλεκτρονικής απάτης, χωρίς ωστόσο να δώσει στοιχεία για το ποσό ή τον τρόπο με τον οποίο έγινε η επίθεση, επικαλούμενος την έρευνα που βρισκόταν σε εξέλιξη.

Ακολούθησαν δημόσιες πιέσεις για περισσότερες απαντήσεις, καθώς υπήρχαν πληροφορίες για μεταφορά ποσού που άγγιζε τις 500.000 ευρώ. Ο επικεφαλής της «Συνεργασίας Δημοτών» Θωμάς Χαριτάκης είχε ζητήσει να αποσαφηνιστεί τι ακριβώς συνέβη, ποιο ήταν το ποσό και αν υπήρξε οικονομική απώλεια, επισημαίνοντας ότι πρόκειται για χρήματα των δημοτών.

Πλέον, ο δήμαρχος υποστηρίζει ότι από την πρώτη στιγμή είχε ενημερώσει πως τα χρήματα είχαν επιστρέψει και πως ο Δήμος δεν υπέστη οικονομική ζημία.

Τι ψάχνουν τώρα οι Αρχές

Παρά την επιστροφή των χρημάτων, η υπόθεση δεν θεωρείται λήξασα. Ο Δήμος έχει προχωρήσει σε μήνυση και οι αρμόδιες Αρχές διερευνούν τον τρόπο με τον οποίο έγινε η ηλεκτρονική πρόσβαση στον τραπεζικό λογαριασμό. Παράλληλα, σύμφωνα με τον κ. Μενεγάκη, μέχρι σήμερα δεν έχει διαπιστωθεί παραβίαση των πληροφοριακών συστημάτων ή των ηλεκτρονικών υπολογιστών του Δήμου.

Για τον λόγο αυτό έχει διαταχθεί και εσωτερική προκαταρκτική εξέταση, προκειμένου να εξεταστούν οι υπηρεσιακές διαδικασίες και όλες οι συνθήκες κάτω από τις οποίες εκδηλώθηκε το περιστατικό.

Την ίδια ώρα, εξετάζονται επιπλέον δικλείδες ασφαλείας στις τραπεζικές συναλλαγές του Δήμου, μεταξύ των οποίων και η δυνατότητα δεύτερης επιβεβαίωσης από εξουσιοδοτημένο πρόσωπο.

Η ενημέρωση του Δημάρχου προς το Δημοτικό Συμβούλιο Αγίου Νικολάου:

«Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,

πριν ξεκινήσουμε τη συζήτηση των θεμάτων της ημερήσιας διάταξης, θέλω να κάνω μια σύντομη αλλά σαφή ενημέρωση για το περιστατικό ηλεκτρονικής απάτης που αφορά τραπεζικό λογαριασμό του Δήμου και το οποίο έχει ήδη λάβει δημοσιότητα. Επειδή ακούστηκαν δημόσια αναφορές περί έλλειψης ενημέρωσης, ακόμη και χαρακτηρισμοί ότι το Δημοτικό Συμβούλιο αντιμετωπίζεται ως «διακοσμητικό», θέλω να είμαι απολύτως ξεκάθαρος:

Το Δημοτικό Συμβούλιο προφανώς δεν είναι διακοσμητικό. Ακριβώς γι’ αυτό, όμως, όταν μιλάμε για μια υπόθεση που βρίσκεται σε εξέλιξη και ερευνάται από τις αρμόδιες αρχές, όλοι οφείλουμε να είμαστε ιδιαίτερα προσεκτικοί στις δημόσιες δηλώσεις μας και να μην προτρέχουμε των πραγματικών δεδομένων.

Το σημαντικότερο πρώτα: τα χρήματα βρίσκονται στον λογαριασμό του Δήμου. Ο Δήμος Αγίου Νικολάου δεν έχει υποστεί καμία οικονομική ζημία από το συγκεκριμένο περιστατικό.

Το χρονικό έχει ως εξής:

Τα ξημερώματα της Παρασκευής 28 Αυγούστου πραγματοποιήθηκε ηλεκτρονική πρόσβαση σε τραπεζικό λογαριασμό του Δήμου και ακολούθησε αριθμός τμηματικών μεταφορών προς λογαριασμούς τρίτων, συνολικού ύψους λίγο μικρότερου των 500.000 ευρώ.

Η Οικονομική Υπηρεσία του Δήμου εντόπισε τις συναλλαγές το πρωί της ίδιας ημέρας. Η αντίδρασή μας ήταν άμεση. Επικοινωνήσαμε αμέσως με την τράπεζα, δηλώσαμε ότι οι συγκεκριμένες συναλλαγές δεν είχαν πραγματοποιηθεί από τον Δήμο και ζητήσαμε την άμεση λήψη όλων των αναγκαίων μέτρων και την αποκατάσταση του προβλήματος.

Παράλληλα, κατατέθηκε μήνυση και ενημερώθηκαν οι αρμόδιες αρχές που διερευνούν την υπόθεση. Η τράπεζα, πολύ σύντομα την ίδια ημέρα, αποκατέστησε το σύνολο του ποσού στον λογαριασμό του Δήμου. Επαναλαμβάνω, λοιπόν: δεν χάθηκε ούτε ένα ευρώ από τα χρήματα του Δήμου και των δημοτών.

Θέλω επίσης να επισημάνω και να υπενθυμίσω ότι ήδη από την ίδια ημέρα, όταν επικεφαλής δημοτικών παρατάξεων μου έθεσαν το ζήτημα, τους διαβεβαίωσα ότι τα χρήματα είχαν ήδη επιστρέψει στον λογαριασμό του Δήμου και ότι δεν υπήρχε οικονομική ζημία.

Επομένως, δεν είναι ακριβές ότι δεν υπήρξε ενημέρωση. Υπήρξε ενημέρωση στο μέτρο που μπορούσε υπεύθυνα να δοθεί εκείνη τη στιγμή, χωρίς να δημοσιοποιούνται στοιχεία μιας υπόθεσης που μόλις είχε αρχίσει να διερευνάται.

Από την πρώτη στιγμή ελέγξαμε επίσης τη δραστηριότητα των πληροφοριακών συστημάτων του Δήμου, τόσο για την ημέρα του περιστατικού όσο και για προηγούμενο χρονικό διάστημα. Μέχρι σήμερα δεν έχει διαπιστωθεί παραβίαση των πληροφοριακών συστημάτων ή των υπολογιστών του Δήμου.

Η ακριβής τεχνική διαδρομή του περιστατικού εξακολουθεί να αποτελεί αντικείμενο διερεύνησης. Δεν θα ήταν ούτε σοβαρό ούτε υπεύθυνο να προδικάσουμε τα συμπεράσματά της.

Παράλληλα, διέταξα άμεσα εσωτερική προκαταρκτική εξέταση, προκειμένου να διερευνηθούν πλήρως οι υπηρεσιακές ενέργειες, οι διαδικασίες που ακολουθήθηκαν και όλες οι συνθήκες του περιστατικού.

Η εξέταση αυτή βρίσκεται σε εξέλιξη. Δεν πρόκειται ούτε να προκαταλάβουμε το αποτέλεσμά της ούτε, βεβαίως, να αποκρύψουμε οτιδήποτε τυχόν προκύψει.

Ταυτόχρονα, δόθηκε εντολή να εξεταστούν πρόσθετες δικλείδες ασφαλείας για τις τραπεζικές συναλλαγές του Δήμου, σε συνεργασία με την Οικονομική Υπηρεσία, το Τμήμα Πληροφορικής και την τράπεζα.

Μεταξύ άλλων, εξετάζεται η δυνατότητα πρόσθετης επιβεβαίωσης των συναλλαγών από δεύτερο εξουσιοδοτημένο πρόσωπο, καθώς και κάθε άλλο τεχνικό ή οργανωτικό μέτρο που μπορεί να ενισχύσει περαιτέρω την ασφάλεια.

Υπενθυμίζω επίσης ότι ο Δήμος είχε ήδη πραγματοποιήσει πρόσφατα σεμινάρια ενημέρωσης και εκπαίδευσης των υπαλλήλων του σε θέματα κυβερνοασφάλειας.

Η εκπαίδευση αυτή δεν σταματά ποτέ. Με αφορμή και το συγκεκριμένο περιστατικό, θα πραγματοποιηθούν νέα σεμινάρια και επικαιροποιημένη ενημέρωση του προσωπικού, με ιδιαίτερη έμφαση στις ηλεκτρονικές απάτες, στην ασφαλή χρήση των πληροφοριακών και τραπεζικών συστημάτων και στην αναγνώριση απόπειρας εξαπάτησης.

Θα πρέπει επίσης να έχουμε υπόψη ότι δεν πρόκειται για ένα φαινόμενο που αφορά αποκλειστικά τον Δήμο Αγίου Νικολάου. Αντίστοιχο περιστατικό ηλεκτρονικής απάτης έχει ήδη δημοσιοποιηθεί στην Περιφέρεια Κρήτης, σε άλλους δήμους, στην   Ομοσπονδία Επαγγελματιών, Βιοτεχνών και Εμπόρων (ΟΕΒΕ) και σε ιδιώτες, ενώ η δράση οργανωμένων κυκλωμάτων ηλεκτρονικής απάτης αποτελεί ένα ευρύτερο πρόβλημα.

Ο Δήμος Αγίου Νικολάου ούτε μπορεί να ευθύνεται ούτε καλείται να απολογηθεί για την παράνομη δράση τρίτων. Αυτό για το οποίο οφείλει να λογοδοτεί είναι ο τρόπος με τον οποίο αντέδρασε, εάν προστάτευσε τα συμφέροντα των δημοτών και εάν διερευνά κάθε πτυχή του περιστατικού.

Και ως προς αυτά, τα δεδομένα είναι συγκεκριμένα:

Το περιστατικό εντοπίστηκε το ίδιο πρωί. Ενεργήσαμε αμέσως. Κινητοποιήθηκαν η τράπεζα και οι αρμόδιες αρχές. Τα χρήματα αποκαταστάθηκαν στο σύνολό τους. Διατάχθηκε εσωτερική προκαταρκτική εξέταση. Και ήδη εξετάζονται πρόσθετα μέτρα ασφαλείας.

Θέλω, επομένως, να καταστήσω σαφές ότι από την πρώτη στιγμή δεν υπήρξε καμία προσπάθεια «απόκρυψης» της υπόθεσης. Υπήρξε υποχρέωση υπεύθυνης διαχείρισής της.

Θα ήταν ανεύθυνο, όσο οι έρευνες βρίσκονται σε εξέλιξη, να ανακοινώνουμε δημόσια τεχνικά στοιχεία, κινήσεις, πρόσωπα ή πληροφορίες που μπορεί να έχουν σημασία για τις αρχές ή να επηρεάσουν τη διερεύνηση.

Άλλο πράγμα είναι η θεσμική ενημέρωση και άλλο η δημόσια μετάδοση κάθε στοιχείου μιας ενεργής έρευνας.

Η ελευθερία της ενημέρωσης είναι αυτονόητη. Εξίσου αυτονόητη, όμως, πρέπει να είναι και η ευθύνη στην ενημέρωση, ιδίως όταν πρόκειται για ενεργές έρευνες, δημόσιο χρήμα και πιθανές ποινικές ευθύνες. Οι τίτλοι εντυπωσιασμού δεν μπορούν να υποκαθιστούν τα πραγματικά δεδομένα.

Το Δημοτικό Συμβούλιο ενημερώνεται σήμερα για όλα όσα μπορούν υπεύθυνα να γνωστοποιηθούν. Εφόσον από τις έρευνες προκύψουν νέα στοιχεία που μπορούν και πρέπει να τεθούν υπόψη του Σώματος, αυτό ασφαλώς θα γίνει.

Κλείνοντας, λοιπόν, κρατώ τρία απολύτως σαφή δεδομένα:

Πρώτον, ο Δήμος αντέδρασε άμεσα.

Δεύτερον, διασφαλίστηκε μέχρι και το τελευταίο ευρώ των χρημάτων των δημοτών και ο Δήμος δεν υπέστη καμία οικονομική ζημία.

Τρίτον, δεν αρκεστήκαμε στην οικονομική αποκατάσταση. Η υπόθεση διερευνάται πλήρως από τις αρμόδιες αρχές και από τον ίδιο τον Δήμο και λαμβάνονται πρόσθετα μέτρα ώστε να ενισχυθεί ακόμη περισσότερο η ασφάλεια.

Αυτά είναι τα πραγματικά δεδομένα.

Και θεωρώ ότι πάνω σε αυτά —και όχι σε εντυπώσεις ή χαρακτηρισμούς— πρέπει να γίνεται οποιαδήποτε σοβαρή συζήτηση στο Δημοτικό Συμβούλιο.

Αυτή είναι η υπεύθυνη και θεσμική στάση που οφείλουμε να κρατήσουμε όλοι».