Τα τρία καμπανάκια του ΙΟΒΕ για την ελληνική οικονομία

Τρεις κινδύνους αναδεικνύει το ΙΟΒΕ για την ελληνική οικονομία, στην έκθεση του για το β΄τρίμηνο του 2026. Αυτοί είναι ο πληθωρισμός, η ενδεχόμενη αναζωπύρωση του πολέμου στη Μέση Ανατολή, η προεκλογική περίοδος και οι πιθανές καθυστερήσεις στην απορρόφηση του Ταμείου Ανάκαμψης.

Πιο συγκεκριμένα, όπως αναφέρει χαρακτηριστικά, η έκθεση του ΙΟΒΕ:

1. Ο συστηματικά υψηλότερος πληθωρισμός στην Ελλάδα έναντι του μέσου όρου της Ευρωζώνης ενδέχεται να διευρυνθεί, εφόσον οι πληθωριστικές πιέσεις αποδειχθούν πιο επίμονες, αποδυναμώνοντας τις προοπτικές σύγκλισης. Ενδεχόμενη αναζωπύρωση του πολέμου στη Μέση Ανατολή θα μπορούσε να πυροδοτήσει νέο γύρο πληθωριστικών πιέσεων, μέσω εκ νέου ανόδου των τιμών ενέργειας.

2. Καθώς η οικονομία εισέρχεται σε προεκλογική περίοδο και με ανοικτό το ενδεχόμενο μη επίτευξης των απαραίτητων πολιτικών συναινέσεων μετά τις εκλογές, αυξάνεται η πιθανότητα επιβράδυνσης του μεταρρυθμιστικού προγράμματος, με συνεπακόλουθες επιπτώσεις στην παραγωγικότητα, την ανταγωνιστικότητα και τις μεσοπρόθεσμες αναπτυξιακές προοπτικές.

3. Καθυστερήσεις στην απορρόφηση και αποτελεσματική αξιοποίηση των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (ΤΑΑ) θα μπορούσαν να αποδυναμώσουν την επενδυτική δυναμική τα επόμενα έτη.

Θετικές προοπτικές

Από την άλλη μεριά, ο ΙΟΒΕ επισημαίνει και τις θετικές προοπτικές της ελληνικής οικονομίας, οι οποίες έχουν να κάνουν με τους εξής παράγοντες:

• Την ισχυρή πιστωτική επέκταση και οι αυξημένες εισροές άμεσων ξένων επενδύσεων διαμορφώνουν ευνοϊκές συνθήκες για τη συνέχιση των ιδιωτικών επενδύσεων, ιδίως σε κλάδους υψηλότερης παραγωγικότητας.

• Το ενισχυμένο Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων του 2026 στηρίζει την προοπτική περαιτέρω ανόδου της επενδυτικής δραστηριότητας.

• Την καλύτερη του αναμενομένου πορεία του τουρισμού που θα μπορούσε να ενισχύσει επιπλέον τη μεγέθυνση.

Πιο αναλυτικά, σε σχέση με τους κινδύνους που βλέπει το ΙΟΒΕ για την ελληνική οικονομία, αναφέρει τα εξής:

1. Πληθωρισμός: Σε περίπτωση αναζωπύρωσης του πολέμου θα πυροδοτούσε νέο γύρο πληθωριστικών πιέσεων
Ο ετήσιος πληθωρισμός (ΕνΔΤΚ) αναθεωρείται ήπια προς τα πάνω συγκριτικά με την προηγούμενη πρόβλεψη (+3,7% το 2026 και +2,7% το 2027), σύμφωνα με το ΙΟΒΕ.

Ο συστηματικά υψηλότερος πληθωρισμός στην Ελλάδα έναντι του μέσου όρου της Ευρωζώνης ενδέχεται να διευρυνθεί, εφόσον οι πιέσεις αποδειχθούν πιο επίμονες, αποδυναμώνοντας τις προοπτικές σύγκλισης, ιδίως σε περίπτωση αναζωπύρωσης του πολέμου στη Μέση Ανατολή, εξέλιξη η οποία θα πυροδοτούσε νέο γύρο πληθωριστικών πιέσεων μέσω ανόδου των τιμών ενέργειας.

Οι πληθωριστικές πιέσεις εντάθηκαν αισθητά το α’ εξάμηνο του 2026, με κύριο αίτιο το ενεργειακό σοκ του πολέμου στη Μέση Ανατολή, τονίζει ο ΙΟΒΕ.

Ο Εθνικός Δείκτης Τιμών Καταναλωτή (ΔΤΚ) αυξήθηκε κατά 4,0% σε ετήσια βάση, έναντι 2,5% το αντίστοιχο διάστημα του 2025, ενώ ο Εναρμονισμένος Δείκτης (ΕνΔΤΚ) ενισχύθηκε στο 3,8%, από 2,9%, με τις εντονότερες πιέσεις να εντοπίζονται στη διατροφή και σε υπηρεσίες όπως η διαμονή και εστίαση, η στέγαση και οι μεταφορές.

Τον Ιούνιο, ο Εθνικός ΔΤΚ επιταχύνθηκε περαιτέρω στο 4,4% και ο ΕνΔΤΚ στο 3,9%, επίδοση η οποία κατατάσσει τη χώρα στις υψηλότερες θέσεις της Ευρωζώνης, σαφώς πάνω από τον σταθμισμένο μέσο όρο της.

Σε επίπεδο συνιστωσών, καθοριστικός παράγοντας της ανόδου ήταν τα ενεργειακά αγαθά, οι τιμές των οποίων αυξήθηκαν κατά 9,1% σε ετήσια βάση το α’ εξάμηνο, έναντι ήπιας υποχώρησης (-0,7%) το 2025.

Σύμφωνα με το ΙΟΒΕ, η μεταστροφή αποτυπώνεται καθαρά στην ενδοεξαμηνιαία πορεία: από πτώση 3,9% το πρώτο δίμηνο, οι τιμές ενέργειας εκτινάχθηκαν κατά 15,9% την περίοδο Μαρτίου Ιουνίου, μετά την ανάφλεξη της σύγκρουσης. Ανάλογη, αν και ηπιότερη, ήταν η εικόνα στην Ευρωζώνη (+4,6%, από -1,4% το 2025).

Από τις λοιπές συνιστώσες, αναφέρει η ίδια έκθεση, ο πληθωρισμός στα Τρόφιμα και Αλκοολούχα Ποτά ενισχύθηκε στο 3,5% (από 2,1%), ενώ υποχώρησε ελαφρά στα Μη Ενεργειακά Βιομηχανικά Αγαθά (0,5% από 0,7%) και στις Υπηρεσίες (4,4% από 4,8%) — με τις τελευταίες πάντως να παραμένουν σε υψηλά επίπεδα, περίπου 1,3 π.μ. πάνω από τον αντίστοιχο δείκτη της Ευρωζώνης.

2. Εκλογές: Η πορεία της ελληνικής οικονομίας εξαρτάται από τις κατευθύνσεις και τις επιλογές πολιτικής
Σύμφωνα με το ΙΟΒΕ, μεταξύ των ζητημάτων που μπορούν να επιδράσουν θετικά ή αρνητικά την πορεία της ελληνικής οικονομίας, θετικά ή αρνητικά, και απαιτούν προσοχή κατά το επόμενο διάστημα είναι και οι αποφάσεις οικονομικής πολιτικής κατά την εγχώρια προεκλογική.

Ως προς το εσωτερικό της χώρας, τα ζητήματα μπορούν να ομαδοποιηθούν, αφενός στην επίδραση της παρατεταμένης προεκλογικής περιόδου που ουσιαστικά έχει ξεκινήσει και αφετέρου σε περισσότερο μεσοπρόθεσμες επιλογές για την οικονομία.

Ενόψει των επόμενων βουλευτικών εκλογών, ο ακριβής χρόνος των οποίων έχει έρθει πρόσφατα στο πολιτικό επίκεντρο, είναι σημαντικό τους επόμενους μήνες, να υπάρξει συνειδητοποίηση πως, παρά τα πολλά και σημαντικά βήματα των τελευταίων ετών, η θετική πορεία της ελληνικής οικονομίας τα επόμενα χρόνια δεν είναι διασφαλισμένη αλλά εξαρτάται από τις κατευθύνσεις και τις επιλογές πολιτικής.

Από τη μία πλευρά, η ισορροπία στο δημόσιο ταμείο και στην ομαλή εξυπηρέτηση του δημοσίου χρέους δεν επιτυγχάνεται αυτόματα, χρειάζεται αξιοπιστία, εγρήγορση και ικανότητα για προσαρμογές σε επόμενες κρίσεις.

Συνεπώς, στο βαθμό που θα υπάρχουν ανακοινώσεις για παροχές που δυνητικά επιβαρύνουν το δημόσιο ταμείο και την παραγωγική οικονομία για προεκλογικούς λόγους, η συνολική αρνητική επίδραση αυτών στην οικονομία θα είναι σημαντική.

Από την άλλη πλευρά, και η ίδια η θετική δημοσιονομική πορεία εξαρτάται από τους ρυθμούς και σύνθεση της ανάπτυξης, καθώς επηρεάζονται σχετικά τα φορολογικά έσοδα, ενώ διαφοροποιούνται και οι ανάγκες για δημόσιες δαπάνες, αναφέρεται στην ίδια έκθεση.

Άρα, σύμφωνα με το ΙΟΒΕ, η προεκλογική δυναμική και οι πολιτικές αποφάσεις στη συνέχεια θα είναι κρίσιμης σημασίας να ενισχύσουν και όχι να υποβιβάζουν τις αναπτυξιακές προοπτικές της οικονομίας.

3. Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας: Προτεραιότητα η αξιοποίηση του δανειακού σκέλους
Στην ίδια έκθεση αναφέρεται πως προτεραιότητα αποτελεί η αξιοποίηση των πόρων του δανειακού σκέλους του ΤΑΑ στο τελευταίο έτος εφαρμογής του.

Οι επενδύσεις αναμένεται να διατηρήσουν την αναπτυξιακή δυναμική τους το 2026, καθώς το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (ΤΑΑ) εισέρχεται στην τελική φάση υλοποίησής του, ενώ πρόσθετη στήριξη παρέχουν η ισχυρή πιστωτική επέκταση και οι αυξημένες εισροές άμεσων ξένων επενδύσεων, σύμφωνα με το ΙΟΒΕ.

Το 2027, με τη σταδιακή ολοκλήρωση του NGEU, ο ρυθμός τους αποκλιμακώνεται, διατηρώντας εντούτοις θετική συνεισφορά στη μεγέθυνση, καθώς οι ιδιωτικές επενδύσεις αναμένεται να διαδεχθούν τη δυναμική των δημοσίων. Οι προοπτικές αυτές, ωστόσο, υπόκεινται σε κινδύνους. Αφενός, τυχόν καθυστερήσεις στην απορρόφηση και την αποτελεσματική αξιοποίηση των πόρων του ΤΑΑ θα μπορούσαν να αποδυναμώσουν την επενδυτική δυναμική τα επόμενα έτη, ιδίως στη φάση κατά την οποία το βάρος μετατοπίζεται στις ιδιωτικές επενδύσεις.