Παρέμβαση του ΓΕΩΤΕΕ Κρήτης: «Όχι στον πανικό για τον λαγοκέφαλο» – Τι πρέπει να γνωρίζουν οι πολίτες

Να μπει τέλος στην παραπληροφόρηση γύρω από την παρουσία του λαγοκέφαλου στις ελληνικές θάλασσες ζητά το ΓΕΩΤΕΕ Παράρτημα Κρήτης, με αφορμή τον μεγάλο αριθμό δημοσιευμάτων που έχουν δει το τελευταίο διάστημα το φως της δημοσιότητας.

Σε ανακοίνωσή του, το ΓΕΩΤΕΕ διευκρινίζει ότι ο λαγοκέφαλος αποτελεί ένα τοξικό και χωροκατακτητικό ξενικό είδος, η κατανάλωση του οποίου απαγορεύεται, ενώ υπογραμμίζει πως, παρά τα σοβαρά προβλήματα που προκαλεί στο θαλάσσιο οικοσύστημα και στην επαγγελματική αλιεία, δεν υπάρχουν μέχρι σήμερα επιστημονικά δεδομένα που να τεκμηριώνουν παγιωμένη και στοχευμένη επιθετική συμπεριφορά απέναντι στον άνθρωπο.

Όπως επισημαίνεται, το είδος έχει εξαπλωθεί ιδιαίτερα στο Κρητικό Πέλαγος από το 2005 και μετά, προκαλώντας σημαντικές οικολογικές επιπτώσεις, όπως η μείωση της βιοποικιλότητας, αλλά και σοβαρές οικονομικές απώλειες στους επαγγελματίες αλιείς, λόγω της καταστροφής αλιευμάτων και αλιευτικών εργαλείων.

Το ΓΕΩΤΕΕ υπενθυμίζει ότι έχει αναδείξει το πρόβλημα εδώ και χρόνια, μέσα από ημερίδες, συνεργασίες με ερευνητικά ιδρύματα και συμμετοχή στο Συμβούλιο Αλιείας της Περιφέρειας Κρήτης, καταθέτοντας προτάσεις για την αντιμετώπιση της εξάπλωσης του είδους.

Παράλληλα, χαρακτηρίζει θετική –αν και καθυστερημένη– την πρόσφατη πρωτοβουλία για τη στοχευμένη εξαλίευση λαγοκέφαλων από επαγγελματίες αλιείς με οικονομικό κίνητρο, επισημαίνοντας ωστόσο ότι για να πετύχει το εγχείρημα απαιτείται η συμμετοχή επαρκούς αριθμού ιχθυολόγων, η δημιουργία κατάλληλων υποδομών και η εφαρμογή ορθών πρακτικών.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στην ενημέρωση των πολιτών. Το ΓΕΩΤΕΕ καλεί κατοίκους και επισκέπτες να μην πανικοβάλλονται, να μην αναπαράγουν ατεκμηρίωτες πληροφορίες και να αποφεύγουν οποιαδήποτε επαφή με λαγοκέφαλους που εντοπίζονται στη θάλασσα ή σε αλιεύματα.

Παράλληλα, υπενθυμίζει ότι η κατανάλωση του λαγοκέφαλου απαγορεύεται από την ελληνική και ευρωπαϊκή νομοθεσία, καθώς περιέχει την ιδιαίτερα επικίνδυνη τετραοδοντοτοξίνη, η οποία μπορεί να αποβεί ακόμη και θανατηφόρα.

Το ΓΕΩΤΕΕ εκφράζει επίσης επιφυλάξεις για τους ερασιτεχνικούς «διαγωνισμούς» αλίευσης λαγοκέφαλων που διοργανώνονται μέσω των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, τονίζοντας ότι ενέχουν κινδύνους τόσο για την ασφάλεια των συμμετεχόντων όσο και για το θαλάσσιο περιβάλλον, ενώ υπενθυμίζει ότι οι ερασιτεχνικοί αγώνες αλιείας απαιτούν την προβλεπόμενη αδειοδότηση.

Ακολουθεί αυτούσια η ανακοίνωση του ΓΕΩΤΕΕ Παράρτημα Κρήτης:

Το ΓΕΩΤΕΕ Παράρτημα Κρήτης με αφορμή τον καταιγισμό δημοσιευμάτων που αφορούν στα προβλήματα που έχουν προκύψει από την εξάπλωση του λαγοκέφαλου στις ελληνικές θάλασσες, σε μια προσπάθεια να αποσαφηνιστούν μερικά πράγματα ενημερώνει για τα παρακάτω:

Αρκετά είδη λαγοκέφαλου της οικογένειας των Tetraodontidae (Τετραοδοντίδες) έχουν κάνει την εμφάνισή τους στις ελληνικές θάλασσες, με κυριότερο είδος το Lagocephalus sceleratus. Πρόκειται για τοξικό, χωροκατακτητικό ξενικό είδος (ΧΞΕ) ψαριού του οποίου η κατανάλωση απαγορεύεται. Αναπτύχθηκε σε μεγάλους πληθυσμούς κυρίως στην Ανατολική Μεσόγειο, καθώς η αύξηση της θερμοκρασίας του θαλάσσιου περιβάλλοντος συμβάλλει στην εγκατάσταση του είδους, καθώς περνούν από τη διώρυγα του Σουέζ, ενώ παράλληλα οι θηρευτές του σε αυτά τα νερά είναι ελάχιστοι. Στην Ελλάδα ο λαγοκέφαλος έχει εγκατασταθεί και εξαπλωθεί γεωγραφικά σε μεγαλύτερους πληθυσμούς κυρίως νότια με εντονότατη παρουσία στο Κρητικό Πέλαγος.

Η ανάπτυξη μεγάλων πληθυσμών λαγοκέφαλου έχει επιφέρει σοβαρές οικολογικές επιπτώσεις  όπως μείωση βιοποικιλότητας  λόγω απώλειας ειδών με τα οποία τρέφονται πχ μαλάκια,  αλλά και οικονομικές επιπτώσεις κυρίως στους επαγγελματίες αλιείς, λόγω της απώλειας των αλιευμάτων, και της καταστροφής των αλιευτικών εργαλείων τους.

Το ΓΕΩΤΕΕ  Παράρτημα Κρήτης έχει επισημάνει και τονίσει τη μεγάλη εξάπλωση του λαγοκέφαλου ως απειλή για την αλιεία και το θαλάσσιο περιβάλλον σε όλες τις συναντήσεις του με φορείς.  Έχει διοργανώσει ημερίδες σε συνεργασία με ερευνητικά ιδρύματα και την τοπική αυτοδιοίκηση, το 2007 και το 2019, με θέμα τα θαλάσσια ξενικά είδη και ειδικές αναφορές επισταμένως στα προβλήματα που έχουν προκύψει σε όλα τα επίπεδα (οικολογικά και οικονομικά) εξαιτίας της εντονότατης παρουσίας του λαγοκέφαλου. Παράλληλα με ενεργή συμμετοχή στο Συμβούλιο Αλιείας Περιφέρειας Κρήτης, συμμετέχει στη διαμόρφωση προτάσεων για την αντιμετώπιση των σχετικών προβλημάτων.

Από την πρώτη παρουσία του λαγοκέφαλου στο Κρητικό Πέλαγος το 2005 μέχρι και σήμερα,  η κατάσταση δεν έχει εξισορροπηθεί οικολογικά στο θαλάσσιο περιβάλλον και οι αλιείς συνεχίζουν να πλήττονται σε μέγιστο βαθμό.

Λαμβάνοντας υπόψη την ασφυκτική κατάσταση που έχει επικρατήσει, η υπογραφή της σχετικής πρόσκλησης για υποβολή πρότασης αντιμετώπισης και διαχείρισης των πληθυσμών του λαγοκέφαλου, μέσω στοχευμένης εξαλίευσης τους από του επαγγελματίες αλιείς με απόδοση οικονομικού κινήτρου, είναι προς τη σωστή κατεύθυνση, αν και γίνεται με καθυστέρηση.

Ωστόσο θεωρούμε απαραίτητη:

·         Τη συμμετοχή ικανού αριθμού Ιχθυολόγων για τον έλεγχο των σχετικών διαδικασιών που θα προκύψουν.

·         Την ύπαρξη κατάλληλων υποδομών.

·         Την εφαρμογή ορθών πρακτικών.

Οι συνθήκες στην Κρήτη είναι ώριμες για να υλοποιηθεί ένα τέτοιο εγχείρημα με επιτυχία, ώστε να μπορέσει να αποτελέσει τη βάση και για μελλοντικές τέτοιες δράσεις και σε άλλες περιοχές.

Το ΓΕΩΤΕΕ Παράρτημα Κρήτης τονίζει την ανάγκη να προχωρήσουν οι διαδικασίες με το απαιτούμενο προσωπικό, υποδομές και σχεδιασμό ώστε να προστατευθεί το θαλάσσιο περιβάλλον, η βιοποικιλότητα αλλά και η βιωσιμότητα της ελληνικής Αλιείας.

Απευθυνόμενοι στο κοινό, κατοίκους και επισκέπτες, επισημαίνουμε  τα παρακάτω:

·         Σε καμία περίπτωση δεν υπάρχει λόγος πανικού! Η  ενημέρωση θα πρέπει να γίνεται με βάση την επιστημονική γνώση, από ειδικούς,  και όχι χωρίς τεκμηρίωση λαμβάνοντας υπόψη μεμονωμένα περιστατικά και αβάσιμες πληροφορίες.

·         Η κατανάλωση λαγοκέφαλων απαγορεύεται από την Ευρωπαϊκή κι Ελληνική νομοθεσία  καθώς μπορεί να επιφέρει ακόμη και θάνατο λόγω της τετραοδοντοτοξίνης που φέρουν.

·         Μέχρι στιγμής δεν έχει προκύψει συμπέρασμα από ερευνητικά δεδομένα για παγιωμένη και στοχευμένη επιθετική συμπεριφορά του είδους απέναντι στον άνθρωπο.

·         Το κοινό δεν πρέπει  να αγγίζει ή να επιχειρήσει  να αγγίξει λαγοκέφαλους που εντοπίζονται στη θάλασσα ή σε αλιεύματα.

·         Αποτελεί λάθος πρακτική να ταΐζονται άλλα ζώα με λαγοκέφαλους.

·         Πρέπει να αποφεύγεται η αναπαραγωγή μη επιβεβαιωμένων πληροφοριών που ενισχύουν αδικαιολόγητα τον φόβο του κοινού.

·         Μαζική ερασιτεχνική εξαλίευση του λαγοκέφαλου με τη μορφή «διαγωνισμών» και αγώνων με την απόδοση επάθλων  που ανακοινώνεται σε μέσα κοινωνικής δικτύωσης αντιμετωπίζεται με επιφύλαξη καθώς ελλοχεύουν διάφοροι κίνδυνοι (τραυματισμοί, σημαντικές απώλειες άλλων αλιευμάτων, αδυναμία ελέγχου των αλιευτικών δραστηριοτήτων, ανεξέλεγκτη ή παράνομη αλιεία, υγειονομικοί κίνδυνοι λόγω της ανύπαρκτης πρόβλεψης για τη διαχείριση των αλιευμένων ποσοτήτων κλπ).

·         Οι ερασιτεχνικοί αγώνες αλιείας απαιτούν αδειοδότηση.

Εκ μέρους της ΔΕ του ΓΕΩΤΕΕ Παράρτημα Κρήτης

Η Πρόεδρος

Δρ Άννα Δασκαλάκη