Εθνικό Απολυτήριο: Διευρύνεται η διαβούλευση με κόμματα, φορείς, γονείς και μαθητές

Σε πλήρη εξέλιξη βρίσκεται ο Εθνικός Διάλογος για τη θέσπιση του Εθνικού Απολυτηρίου και τη νέα αρχιτεκτονική του Λυκείου, με την κυβέρνηση να επιταχύνει τις διαδικασίες για μια από τις πιο εκτεταμένες εκπαιδευτικές μεταρρυθμίσεις των τελευταίων δεκαετιών, που επηρεάζει τόσο τον τρόπο λειτουργίας του Λυκείου όσο και το σύστημα εισαγωγής στην τριτοβάθμια εκπαίδευση.

Την Τετάρτη 1 Ιουλίου, πραγματοποιήθηκε συνάντηση στο Μέγαρο Μαξίμου μεταξύ του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, της υπουργού Παιδείας Σοφίας Ζαχαράκη και του προέδρου της Επιτροπής Εθνικού Διαλόγου για το Εθνικό Απολυτήριο, Μιχάλη Σφακιανάκη, καθώς πλέον η πρωτοβουλία έχει εισέλθει σε φάση θεσμικής και πολιτικής ωρίμανσης.

Στη συνάντηση παρουσιάστηκε η μέχρι σήμερα πρόοδος των εργασιών και οι βασικές κατευθύνσεις των προτάσεων, που έχουν διαμορφωθεί από τις ομάδες εργασίας.

Σημειώνεται, ότι η ενημέρωση του πρωθυπουργού θεωρείται κομβικής σημασίας, καθώς σηματοδοτεί τη μετάβαση από τη φάση της εσωτερικής επεξεργασίας στη φάση της ευρύτερης πολιτικής και κοινωνικής διαβούλευσης.

Όπως έχει επανειλημμένα επισημάνει η κυβέρνηση, στόχος είναι μία συνολική μεταρρύθμιση με διάρκεια, καθώς επιδιώκει μια ουσιαστική αναμόρφωση του Λυκείου, η οποία δεν θα περιορίζεται σε αλλαγές στις εξετάσεις, αλλά θα επαναπροσδιορίζει συνολικά τον εκπαιδευτικό ρόλο της τελευταίας βαθμίδας της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης.

Στο επίκεντρο βρίσκεται το Εθνικό Απολυτήριο, ένας θεσμός που φιλοδοξεί να αναβαθμίσει την αξία του απολυτηρίου, να ενισχύσει την αυτονομία του Λυκείου και να περιορίσει σταδιακά τη μονοδιάστατη εξάρτηση των μαθητών από τις Πανελλαδικές Εξετάσεις.

Παράλληλα, εξετάζονται προτάσεις, που αφορούν τον τρόπο αξιολόγησης των μαθητών, το περιεχόμενο των σπουδών, τις δεξιότητες που θα καλλιεργούνται και τη συνολική φυσιογνωμία του σχολείου.

Ξεκινά η δημόσια διαβούλευση

Η συζήτηση περνά πλέον από το τεχνικό και ακαδημαϊκό στάδιο στη φάση της ευρείας κοινωνικής διαβούλευσης. Κεντρικό εργαλείο συμμετοχής θα αποτελέσει η νέα ειδική ηλεκτρονική πλατφόρμα δημόσιας διαβούλευσης, στη δημιουργία της οποίας προχωρά η Επιτροπή. Μέσω αυτής, θα δοθεί για πρώτη φορά οργανωμένη δυνατότητα άμεσης συμμετοχής στον διάλογο σε μαθητές και γονείς, καταθέτοντας απόψεις, προτάσεις και αξιολογήσεις για το νέο μοντέλο Λυκείου.

Η πλατφόρμα, η οποία έχει ανατεθεί στον οργανισμό ΙΤΥΕ ΔΙΟΦΑΝΤΟΣ, βρίσκεται ήδη στο στάδιο τεχνικής προετοιμασίας και αναμένεται να τεθεί σε λειτουργία προς το τέλος του μήνα.

Θα περιλαμβάνει στοχευμένα ερωτήματα σχετικά με το Εθνικό Απολυτήριο και τη λειτουργία του νέου Λυκείου. Ειδικότερα, μεταξύ των θεμελιωδών ερωτημάτων που θα επανακαθορίσουν τη φιλοσοφία του Λυκείου, θα συμπεριλαμβάνονται τα εξής: αν ο τελικός βαθμός του Εθνικού Απολυτηρίου θα προκύπτει από όλες τις τάξεις ή κυρίως από τη Β’ και Γ’ Λυκείου, ποια θα είναι η βαρύτητα κάθε σχολικής χρονιάς, με ποιον τρόπο θα γίνεται η αξιολόγηση των μαθητών και κυρίως αν οι Πανελλαδικές θα παραμείνουν ως έχουν ή θα αντικατασταθούν σε βάθος χρόνου.

Παράλληλα, εξετάζονται αλλαγές στο περιεχόμενο σπουδών, στην ανάπτυξη δεξιοτήτων, αλλά και στη συνολική παιδαγωγική προσέγγιση του Λυκείου.

Οι απαντήσεις και οι προτάσεις, που θα συγκεντρωθούν θα αξιολογηθούν από την Επιτροπή και θα συνεκτιμηθούν κατά τη διαμόρφωση των τελικών εισηγήσεων. Η συγκεκριμένη πρωτοβουλία αποσκοπεί στην ενίσχυση της συμμετοχικότητας και της διαφάνειας, επιδιώκοντας να δώσει φωνή και στους άμεσα ενδιαφερόμενους, δηλαδή τους μαθητές και τις οικογένειές τους.

Το Εθνικό Απολυτήριο στο επίκεντρο της μεταρρύθμισης

Κεντρικός άξονας του σχεδίου είναι η καθιέρωση του Εθνικού Απολυτηρίου, ενός θεσμού που φιλοδοξεί να αναβαθμίσει το απολυτήριο Λυκείου και να ενισχύσει τον εκπαιδευτικό ρόλο της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης.

Η κυβερνητική στόχευση, όπως αποτυπώνεται στον διάλογο, δεν είναι η άμεση κατάργηση των Πανελλαδικών Εξετάσεων, αλλά η σταδιακή αναπροσαρμογή του ρόλου τους. Στο κυβερνητικό επιτελείο αναγνωρίζεται ότι οι Πανελλαδικές έχουν εδραιωθεί ως ένα σύστημα υψηλής αξιοπιστίας και κοινωνικής αποδοχής, γεγονός που καθιστά αναγκαία μια προσεκτική και μεταβατική προσέγγιση.

Στο τραπέζι βρίσκεται το σενάριο μιας σταδιακής μείωσης της βαρύτητας των Πανελλαδικών, παράλληλα με την ενίσχυση του Εθνικού Απολυτηρίου ως δεύτερου πυλώνα αξιολόγησης για την εισαγωγή στα πανεπιστήμια.

Οι πέντε πυλώνες της εκπαιδευτικής αλλαγής

Η Επιτροπή Εθνικού Διαλόγου έχει οργανώσει το έργο της γύρω από πέντε βασικούς θεματικούς πυλώνες, που συνθέτουν τη συνολική μεταρρύθμιση, καθώς γύρω από αυτούς αναπτύσσονται οι επιμέρους εισηγήσεις για το μέλλον του Λυκείου και του Εθνικού Απολυτηρίου.

Ειδικότερα:

-Περιεχόμενο σπουδών και δεξιότητες μαθητών

-Σχολική ζωή και παιδαγωγικό κλίμα

-Επιμόρφωση και επαγγελματική ανάπτυξη εκπαιδευτικών

-Υποδομές (κτιριακές, ψηφιακές και εργαστηριακές)

-Διοίκηση της εκπαίδευσης και αξιολόγηση μαθητών

Το ζητούμενο, όπως επισημαίνεται από την Επιτροπή, είναι η δημιουργία ενός ενιαίου και συνεκτικού πλαισίου που δεν θα περιορίζεται σε αποσπασματικές αλλαγές εξετάσεων, αλλά θα αποτελέσει τη βάση μίας εκπαιδευτικής μεταρρύθμισης με μακροπρόθεσμο ορίζοντα και ευρύτερη πολιτική αποδοχή, επαναπροσδιορίζοντας συνολικά τη φυσιογνωμία του Λυκείου.

Πολιτικός και κοινωνικός διάλογος σε εξέλιξη

Μετά την ενημέρωση στο Μέγαρο Μαξίμου, η διαδικασία του διαλόγου αναμένεται να διευρυνθεί σημαντικά μέσα από έναν εκτεταμένο κύκλο διαβουλεύσεων με τα πολιτικά κόμματα. Ο πρόεδρος της Επιτροπής θα απευθύνει πρόσκληση προς τους τομεάρχες Παιδείας όλων των κοινοβουλευτικών σχηματισμών, με στόχο την παρουσίαση των προτάσεων και την καταγραφή παρατηρήσεων.

Οι συναντήσεις θα πραγματοποιηθούν διαδοχικά και θα έχουν ως αντικείμενο την αναλυτική παρουσίαση των εισηγήσεων, την ανταλλαγή απόψεων και την καταγραφή παρατηρήσεων και προτάσεων. Η πρωτοβουλία αποσκοπεί στην αναζήτηση των μεγαλύτερων δυνατών συγκλίσεων σε ένα ζήτημα, που αφορά το σύνολο της εκπαιδευτικής κοινότητας και επηρεάζει τις επόμενες γενιές μαθητών.

Εξίσου σημαντικό κεφάλαιο αποτελεί η συμμετοχή των θεσμικών εκπαιδευτικών φορέων. Εκπρόσωποι εκπαιδευτικών οργανώσεων, πανεπιστημιακοί, στελέχη της εκπαίδευσης και άλλοι εμπλεκόμενοι φορείς θα κληθούν να συμμετάσχουν σε ειδικές συναντήσεις, προκειμένου να καταθέσουν τις θέσεις και τις εισηγήσεις τους.

Η φιλοσοφία της Επιτροπής είναι ότι μια τόσο σημαντική αλλαγή δεν μπορεί να σχεδιαστεί χωρίς τη συμβολή όσων βρίσκονται καθημερινά μέσα στις σχολικές αίθουσες και γνωρίζουν τις πραγματικές ανάγκες του εκπαιδευτικού συστήματος.

Χρονοδιάγραμμα και επόμενα βήματα

Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, η ενδιάμεση έκθεση της Επιτροπής αναμένεται προς τα τέλη Ιουλίου, ενώ η δημόσια διαβούλευση θα συνεχιστεί έως τον Σεπτέμβριο. Τον Οκτώβριο προβλέπεται η παρουσίαση της τελικής έκθεσης και του οδικού χάρτη εφαρμογής της μεταρρύθμισης. Στη συνέχεια, το νέο θεσμικό πλαίσιο θα προωθηθεί για νομοθέτηση, με ορίζοντα ψήφισης μέσα στο 2026 ή στις αρχές του 2027.

Για την εφαρμογή του νέου συστήματος προβλέπεται μεταβατική περίοδος προσαρμογής, ώστε να αποφευχθούν απότομες αλλαγές που θα μπορούσαν να δημιουργήσουν ανασφάλεια στους μαθητές και τις οικογένειες.

Ήδη έχει ξεκαθαριστεί ότι οι μαθητές που θα φοιτήσουν στην Α’ Γυμνασίου το σχολικό έτος 2026–2027 δεν θα επηρεαστούν από το νέο σύστημα και θα συνεχίσουν με το ισχύον πλαίσιο εισαγωγής στην τριτοβάθμια εκπαίδευση.

Το μακροπρόθεσμο αποτύπωμα της μεταρρύθμισης

Η συζήτηση για το Εθνικό Απολυτήριο και το νέο Λύκειο δεν αφορά μόνο την τεχνική αναμόρφωση ενός εξεταστικού συστήματος, αλλά επιχειρεί να επανακαθορίσει τον ρόλο της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης συνολικά.

Οι επόμενοι μήνες αναμένεται να είναι καθοριστικοί για την τελική μορφή των προτάσεων, οι οποίες, μετά την ολοκλήρωση της δημόσιας διαβούλευσης, θα αποτελέσουν τη βάση των νομοθετικών πρωτοβουλιών για το νέο Λύκειο και το Εθνικό Απολυτήριο.

Η κυβέρνηση επιδιώκει μια μεταρρύθμιση με διάρκεια, θεσμική σταθερότητα και κοινωνική συναίνεση, που θα προκύψει μέσα από ευρύ διάλογο και θα επιχειρήσει να ισορροπήσει ανάμεσα στην αξιοπιστία των υφιστάμενων Πανελλαδικών και την ανάγκη για ένα πιο σύγχρονο και ολιστικό εκπαιδευτικό μοντέλο.