Η υπερκατανάλωση συμπληρωμάτων βλάπτει την υγεία

Τα συμπληρώματα διατροφής, όταν τα χρειαζόμαστε, μπορούν να παίξουν ζωτικό ρόλο στη βελτίωση της ευεξίας. Ωστόσο, όλο και περισσότεροι ειδικοί προειδοποιούν ότι εάν επιχειρήσουμε να βελτιώσουμε μέσω αυτών «στο μέγιστο» την υγεία μας, τότε κινδυνεύουμε να επιτύχουμε το ακριβώς αντίθετο, θέτοντάς την σε κίνδυνο. Οπως αναφέρει το BBC, πρόσφατη έρευνα του βρετανικού ανεξάρτητου οργανισμού προστασίας των καταναλωτών Which? διαπίστωσε ότι το 76% των ερωτηθέντων λάμβανε τακτικά τουλάχιστον ένα συμπλήρωμα διατροφής, όπως βιταμίνες, μέταλλα, ωμέγα-3, προβιοτικά και φυτικά συμπληρώματα και σχεδόν το ένα πέμπτο τέσσερα ή περισσότερα σε καθημερινή βάση.

Πολλοί ειδικοί, σύμφωνα με το βρετανικό ειδησεογραφικό δίκτυο, καλούνται να διαχειριστούν αυξημένα σε αριθμό περιστατικά ηπατικών, νεφρικών και γαστρεντερικών προβλημάτων, τα οποία έχουν, κατά την άποψή τους, άμεση σύνδεση με τον ολοένα και μεγαλύτερο αριθμό και την ποικιλία των συμπληρωμάτων διατροφής.

Ερευνα που δημοσιεύθηκε στις ΗΠΑ έδειξε ότι το 20% όλων των περιστατικών ηπατικής βλάβης που προκαλείται από φάρμακα οφείλεται στον συνδυασμό τους με φυτικά και διατροφικά συμπληρώματα. Ιδιαίτερα «τοξικά» για το συκώτι –όταν λαμβάνονται σε μεγάλες δόσεις– είναι τα συμπληρώματα βιταμίνης Α, γλουταμίνης, ασβαγκάντας, καθώς και του εκχυλίσματος πράσινου τσαγιού. Το συκώτι μπορεί να ανακάμψει, αλλά η παρατεταμένη χρήση μπορεί να προκαλέσει χρόνιες παθήσεις.

Η βρετανική οργάνωση για την υγεία του ήπατος, British Liver Trust, αναφέρει ότι, παρότι τα δεδομένα είναι περιορισμένα, παρατηρούνται περιστατικά ηπατικής βλάβης λόγω υπερβολικής λήψης συμπληρωμάτων. «Τα συμπληρώματα μπορούν να μας αλλάξουν τη ζωή προς το καλύτερο. Ωστόσο, κάθε συμπλήρωμα πρέπει να αντιμετωπίζεται με σκεπτικισμό μέχρι αποδείξεως του εναντίου», σημειώνει στο BBC ο γενικός χειρουργός Καράν Ραγιάν, υποστηρίζοντας ότι τα συμπληρώματα μπορούν να έχουν θέση στη διατροφή μας και να μας ωφελούν, εφόσον όμως χρησιμοποιούνται με σύνεση.

«Οι ασθενείς μπορεί να μη συνειδητοποιούν ότι πολλά από τα συστατικά στα διαφορετικά συμπληρώματα είναι παρόμοια. Επομένως, παίρνουν διπλές δόσεις και υπερβαίνουν τις συνιστώμενες ποσότητες. Επίσης, μπορεί να μη συνειδητοποιούν ότι τα συμπληρώματα θα μπορούσαν να αλληλεπιδράσουν με άλλα συνταγογραφούμενα φάρμακα», υπογραμμίζει η καθηγήτρια Βικτόρια Τζόρτζιου Μπράουν, πρόεδρος του Βασιλικού Κολλεγίου Γενικών Ιατρών της Βρετανίας (RCGP).

Για παράδειγμα, η λήψη μιας πολυβιταμίνης, μαζί με ένα συμπλήρωμα βιταμίνης Β6, θα μπορούσε να οδηγήσει σε υπερβιταμίνωση, εφόσον πρόκειται για διπλή δόση, που αν συνεχιστεί για καιρό μπορεί να προκαλέσει βλάβη στο νευρικό σύστημα, σημειώνει στο σχετικό δημοσίευμά του το BBC. Ενα «κοκτέιλ» συμπληρωμάτων σιδήρου, ασβεστίου και μαγνησίου μπορεί να μειώσει τους ρυθμούς απορρόφησής τους. Αντιστοίχως ορισμένες βιταμίνες, όπως οι A, D, E και K είναι λιποδιαλυτές, επομένως το σώμα τις αποθηκεύει για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, γεγονός που καθιστά περιττή την καθημερινή τους λήψη.

«Αναρτήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης πείθουν τους ανθρώπους ότι τα συμπληρώματα αποτελούν το “κλειδί” για την υγεία, όμως τις περισσότερες φορές αυτό απλώς δεν ισχύει», αναφέρει η Κρίστεν Σταυρίδη, διατροφολόγος με έδρα το Ηνωμένο Βασίλειο, η οποία αισθάνεται ότι δίνει μια «χαμένη μάχη» απέναντι στην επέλαση των συμπληρωμάτων. Οπως εξηγεί η ίδια στο BBC, για έναν ενήλικο χωρίς υποκείμενα νοσήματα, μια ισορροπημένη διατροφή με συμπληρώματα βιταμίνης D τους χειμερινούς μήνες και ίσως μια πολυβιταμίνη και ιχθυέλαιο, εάν συνιστάται, είναι το μόνο που χρειάζεται ώστε να φροντίσει την υγεία του. Επιπλέον, για ορισμένες γυναίκες, που είναι πιο πιθανό να έχουν έλλειψη σιδήρου, τα συμπληρώματα μπορούν να βοηθήσουν, αλλά θα πρέπει να λαμβάνονται μόνο για σύντομο χρονικό διάστημα και μέχρι τα επίπεδα σιδήρου να επανέλθουν σε φυσιολογικά επίπεδα.

Το κύριο μήνυμα της Κρίστεν Σταυρίδη είναι ότι πρέπει να δίνεται προτεραιότητα στη διατροφή. Εάν πιστεύετε ότι έχετε έλλειψη σε κάποιο θρεπτικό συστατικό συμβουλευτείτε έναν γιατρό. Βεβαιωθείτε, επίσης, ότι έχετε δει τις συνιστώμενες ημερήσιες ποσότητες (RDAs) στην ετικέτα κάθε συσκευασίας και ότι τα συμπληρώματα διατροφής που επιθυμείτε να πάρετε μπορούν να ληφθούν μαζί με άλλες φαρμακευτικές αγωγές.