Επέστρεψαν οι μωβ μέδουσες στις ελληνικές θάλασσες – Οι περιοχές που έχουν το μεγαλύτερο πρόβλημα

Με την έναρξη της θερινής περιόδου, οι μωβ μέδουσες επιστρέφουν στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος, καθώς οι καταγραφές τους σε ελληνικές θάλασσες αυξάνονται.

Αν και η εμφάνισή τους δεν αποτελεί νέο φαινόμενο, εξακολουθούν να απασχολούν τόσο τους λουόμενους όσο και την επιστημονική κοινότητα, η οποία παρακολουθεί στενά την εξέλιξη των πληθυσμών τους και τους παράγοντες που επηρεάζουν την εξάπλωσή τους.

Η Pelagia noctiluca, όπως είναι το επιστημονικό όνομα της μωβ μέδουσας, ευνοείται από τις θερμοκρασίες της Μεσογείου. Αναπαράγεται σε θερμοκρασίες περίπου από 16 έως 27 βαθμούς Κελσίου, ενώ οι ελληνικές θάλασσες σπάνια πέφτουν σε επίπεδα που θα δυσκόλευαν την επιβίωσή της.

Την ίδια ώρα, η μείωση των φυσικών θηρευτών της επιτρέπει στον πληθυσμό της να αναπτύσσεται πιο εύκολα. Ανάμεσα στους βασικούς θηρευτές της βρίσκονται η δερματοχελώνα, η καρέτα καρέτα, ο τόνος, ο ξιφίας και το φεγγαρόψαρο.

Όταν οι ισορροπίες στο θαλάσσιο οικοσύστημα διαταράσσονται, οι μέδουσες βρίσκουν περισσότερο χώρο για να εξαπλωθούν.

Η μωβ μέδουσα θεωρείται ένα από τα πιο ενοχλητικά και επώδυνα είδη μεδουσών της Μεσογείου. Το τσίμπημά της προκαλεί έντονο πόνο, κάψιμο, κοκκίνισμα και πρήξιμο, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να αφήσει στο δέρμα το χαρακτηριστικό αποτύπωμα των πλοκαμιών.

Τα πλοκάμια της, που επιστημονικά συνδέονται με τις κνιδοκύστες και τις νηματοκύστες, έχουν συνήθως μήκος περίπου δύο μέτρων, αλλά σε σπάνιες περιπτώσεις μπορεί να φτάσουν και πολύ περισσότερο.

Ακόμη και μέδουσες που έχουν ξεβραστεί στην ακτή μπορούν να τσιμπήσουν, γι’ αυτό δεν πρέπει να τις αγγίζουμε.

Στα περισσότερα περιστατικά, το τσίμπημα προκαλεί τοπική αντίδραση. Σε πιο ευαίσθητα άτομα, όμως, μπορεί να εμφανιστούν πιο έντονα συμπτώματα και τότε χρειάζεται άμεση ιατρική αξιολόγηση.

Τα συμπτώματα μετά το τσίμπημα

Αν σας τσιμπήσει μωβ μέδουσα, το πρώτο που χρειάζεται είναι ψυχραιμία. Πρόκειται για ένα συχνό θαλάσσιο ατύχημα, που στις περισσότερες περιπτώσεις αντιμετωπίζεται με σωστές πρώτες βοήθειες.

Τα συμπτώματα μπορεί να περιλαμβάνουν:

• έντονο πόνο και αίσθημα καψίματος,
• κοκκίνισμα και πρήξιμο στο δέρμα,
• σημάδι ή αποτύπωμα στο σημείο επαφής,
• ναυτία,
• πτώση πίεσης,
• ταχυκαρδία,
• πονοκέφαλο,
• εμετό,
• διάρροια,
• βρογχόσπασμο ή δύσπνοια.

Αν εμφανιστούν δύσπνοια, έντονη αδιαθεσία, τάση λιποθυμίας, εκτεταμένη αντίδραση ή επιδείνωση των συμπτωμάτων, η μετακίνηση σε κέντρο υγείας ή η κλήση ιατρικής βοήθειας είναι απαραίτητη.

Τι να έχετε μαζί σας στην παραλία

Ένα μικρό κιτ πρώτων βοηθειών μπορεί να αποδειχθεί πολύ χρήσιμο, ειδικά αν στην περιοχή έχουν καταγραφεί μωβ μέδουσες.

Καλό είναι να έχετε μαζί σας:

• μία πλαστική κάρτα, όπως παλιά πιστωτική ή κάρτα μέλους,
• λίγη μαγειρική σόδα,
• ένα πλαστικό ποτήρι,
• αντιισταμινικό χάπι,
• κορτιζονούχα κρέμα,
• παγοκύστη ή κάτι κρύο από φορητό ψυγειάκι.

Πριν μπείτε στη θάλασσα, αξίζει να ελέγχετε οπτικά την ακτή. Αν βλέπετε μωβ μέδουσες κοντά στην παραλία, καλύτερα να αποφύγετε το κολύμπι.

Τι να κάνετε αν σας τσιμπήσει

Το σημείο πρέπει να ξεπλυθεί προσεκτικά με θαλασσινό νερό, χωρίς τρίψιμο. Το γλυκό νερό μπορεί να ενεργοποιήσει κνιδοκύστες που έχουν μείνει στο δέρμα και να επιδεινώσει τον πόνο. Οδηγίες για την Pelagia noctiluca συνιστούν ξέπλυμα με θαλασσινό νερό και αποφυγή τριψίματος.

Στη συνέχεια, μπορεί να χρησιμοποιηθεί μείγμα μαγειρικής σόδας με θαλασσινό νερό σε αναλογία 1:1 για λίγα λεπτά, ώστε να περιοριστεί η περαιτέρω απελευθέρωση δηλητηρίου από τυχόν υπολείμματα στο δέρμα. Με μια πλαστική κάρτα αφαιρούνται απαλά τα υπολείμματα από την περιοχή, χωρίς να χρησιμοποιηθούν γυμνά χέρια.

Για την ανακούφιση από πόνο, πρήξιμο και κοκκινίλα, μπορεί να εφαρμοστεί κρύο επίθεμα ή παγοκύστη τυλιγμένη σε ύφασμα για περίπου 10-15 λεπτά, με διαλείμματα ώστε να μην ερεθιστεί το δέρμα.

Τι δεν πρέπει να κάνετε

Μην τρίβετε το σημείο με πετσέτα, άμμο ή χέρια. Μην ξεπλένετε με γλυκό νερό και μην επιχειρείτε να αφαιρέσετε τα υπολείμματα με τα δάχτυλα.

Στην περίπτωση της μωβ μέδουσας, το ξύδι δεν συνιστάται, καθώς έρευνες έχουν δείξει ότι μπορεί να ενεργοποιήσει άμεσα τα κνιδοκύτταρα της Pelagia noctiluca και να επιδεινώσει την κατάσταση.

Δεν πρέπει επίσης να βγάζετε μέδουσες από τη θάλασσα και να τις αφήνετε στην άμμο. Ακόμη και τότε μπορούν να τσιμπήσουν κάποιον που θα τις πατήσει ή θα τις αγγίξει κατά λάθος.

Πού έχουν καταγραφεί αυξημένες παρουσίες

Οι καταγραφές για τις μέδουσες ανανεώνονται καθημερινά μέσα από πλατφόρμες πολιτών και επιστημονικής παρατήρησης.

Το project «Jellyfish of Greece» στο iNaturalist λειτουργεί ως εργαλείο καταγραφής των μεδουσών στην Ελλάδα και δημιουργήθηκε από το Ελληνικό Παρατηρητήριο Βιοποικιλότητας.

Σύμφωνα με τις μέχρι τώρα αναφορές, περιοχές όπου έχει παρατηρηθεί αυξημένη παρουσία μωβ μέδουσας είναι το Φισκάρδο στην Κεφαλονιά, το Γαλαξίδι, ο Κορινθιακός Κόλπος, ο Παγασητικός, ο Ευβοϊκός, η Σκιάθος και η Σκόπελος.

Οι λουόμενοι μπορούν να ελέγχουν τις πιο πρόσφατες καταγραφές μέσα από τον διαδραστικό χάρτη του iNaturalist πριν επισκεφθούν μια παραλία.