SOS για τη θερμοδυναμική βόμβα από τον Ειρηνικό – Τι φέρνει το Σούπερ Ελ Νίνιο στην Ελλάδα

Η Ισπανία κατέγραψε τον Μάιο τον υψηλότερο αριθμό θανάτων (101) που μπορούν να αποδοθούν στη ζέστη από όταν άρχισαν να τηρούνται αρχεία, το 2015. Η Γαλλία έζησε και επισήμως «την πιο θερμή άνοιξη που έχει καταγραφεί ποτέ». Η Ιταλία είδε το Σαββατοκύριακο τη θερμοκρασία να ανεβαίνει ασυνήθιστα ψηλά – και έπειτα να κάνει βουτιά, συνοδεία καταιγίδων, πλημμυρών, ακόμα και ενός ανεμοστρόβιλου στη Ρώμη. Σε αυτό το φόντο, με την κλιματική αλλαγή να δείχνει ήδη για τα καλά τα δόντια της, προειδοποίησε ο Παγκόσμιος Μετεωρολογικός Οργανισμός ότι υπάρχει «80% πιθανότητα» να αναπτυχθεί ένα επεισόδιο Ελ Νίνιο μεταξύ Ιουνίου και Αυγούστου και περίπου «90% πιθανότητα» να συνεχιστεί το επεισόδιο αυτό τουλάχιστον μέχρι τον Νοέμβριο.

Ο Οργανισμός προβλέπει ένα επεισόδιο «τουλάχιστον μέτριο, αν όχι ισχυρό». Προειδοποιεί όμως, μέσω της γ.γ. του, Σελέστ Σαούλο, ότι «πρέπει να προετοιμαστούμε για ένα δυνητικά ισχυρό Ελ Νίνιο, το οποίο θα επιδεινώσει την ξηρασία και τις έντονες βροχοπτώσεις και θα αυξήσει τον κίνδυνο καύσωνα τόσο στην ξηρά όσο και στους ωκεανούς». Αγγλοσαξονικά μέσα μιλούν ήδη για ένα «Σούπερ Ελ Νίνιο» ενώ τα μίντια της Ινδονησίας – μίας από τις χώρες που επηρεάζεται περισσότερο – το βάφτισαν «Γκοτζίλα». Εκείνο που θα μπορούσαμε να πούμε με ασφάλεια είναι πως το Ελ Νίνιο, ως θερμοδυναμική βόμβα, αυξάνει τις πιθανότητες να σπάσει το 2027 το ρεκόρ θερμοκρασίας που κατέχει προς το παρόν το 2024. Μπορεί το επονομαζόμενο και «τρομερό παιδί του Ειρηνικού» να μην προκαλείται από την υπερθέρμανση του πλανήτη, επιδεινώνει ωστόσο μετά βεβαιότητας τις επιπτώσεις της.

Το Ελ Νίνιο είναι ένα φυσικό κλιματικό φαινόμενο που διαταράσσει, ωστόσο, τις παγκόσμιες μετεωρολογικές ισορροπίες: προκαλεί μείωση των τυφώνων στον Ατλαντικό, τείνει να ενισχύει τους κυκλώνες στη ζώνη του Κεντρικού και Ανατολικού Ειρηνικού, ενώ επηρεάζει και το σύστημα βροχοπτώσεων. Λίγες εβδομάδες μετά την έναρξή του, παρατηρούνται συχνά πιο υγρές συνθήκες στις δυτικές ακτές της Λατινικής Αμερικής, στο Κέρας της Αφρικής ή στο νότιο τμήμα των ΗΠΑ, ενώ συνθήκες ξηρασίας παρατηρούνται συνήθως από την Ωκεανία έως την Αυστραλία, καθώς και στη λεκάνη του Αμαζονίου. Σε όλα αυτά προστίθενται πιθανά ακραία μετεωρολογικά φαινόμενα (καύσωνας, ξηρασίες, μεγάλες κακοκαιρίες) σε πολλές περιοχές του πλανήτη.

Οπως σημειώνει η γαλλική «Libération», οι επιπτώσεις του Ελ Νίνιο μπορεί να διαταράξουν τη γεωργία και την αλιεία, να εντείνουν τις συγκρούσεις και να αυξήσουν τον κίνδυνο εκδήλωσης ασθενειών (από τον χανταϊό μέχρι τον ιό Ζίκα), επιφέροντας παράλληλα σημαντικές οικονομικές απώλειες, ιδίως στις χώρες που βρέχονται από τον Ειρηνικό, όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες, ο Καναδάς, η Αυστραλία, η Χιλή, η Ιαπωνία ή και η Νότια Κορέα.

Σε αυτά πρέπει να προστεθεί και η πληθωριστική του δράση λόγω της αύξησης των τιμών ορισμένων αγροτικών προϊόντων (καλαμπόκι από τη Λατινική Αμερική ή τη Νότια Αφρική, ρύζι από την Ασία…) και των πιθανών χαμηλών επιπέδων νερού στη Διώρυγα του Παναμά που μπορεί να επηρεάσουν τα ναύλα και, κατά συνέπεια, τις τιμές των πρώτων υλών. Παρότι η εξέλιξη και η διάρκεια του φαινομένου παραμένουν αβέβαιες, η Σερένα Τζακόμιν, επιστημονική διευθύντρια του Ιταλικού Κλιματικού Δικτύου, θύμισε στην «Corriere della Sera» πως η εμφάνισή του συνδέθηκε στο παρελθόν με «πιο ακραία καιρικά φαινόμενα, με απότομες εναλλαγές» στη Νότια Ευρώπη – για παράδειγμα «παρατεταμένες περιόδους ξηρασίας τις οποίες διαδέχονται ξαφνικές και κατακλυσμιαίες βροχοπτώσεις».

«Τα φαινόμενα Ελ Νίνιο απλώς επιδεινώνουν τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής» συνόψισε ο γ.γ. του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες. «Οι συνέπειές της θα γίνουν ακόμη πιο σοβαρές, θα επεκταθούν ακόμη περισσότερο και θα ξεπεράσουν τα σύνορα με καταστροφική ταχύτητα. Η μόνη αποτελεσματική απάντηση συνίσταται στη λήψη μέτρων που να ανταποκρίνονται στο μέγεθος της κρίσης: τερματισμός της εξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα, επιτάχυνση της μετάβασης στις ανανεώσιμες πηγές, προστασία των πλέον ευάλωτων και δημιουργία συστημάτων έγκαιρης προειδοποίησης για όλους». Μόνο που για τον πρόεδρο των ΗΠΑ η κλιματική αλλαγή δεν είναι παρά μια «απάτη».

Τα μαθήματα από το δραματικό φαινόμενο του 2023-2024

Ενα από τα πέντε ισχυρότερα Ελ Νίνιο που έχουν καταγραφεί ποτέ ήταν εκείνο του 2023-2024, το πιο πρόσφατο που παρατηρήθηκε στον πλανήτη. Οι συνέπειές του ήταν δραματικές, καθώς οι επιστήμονες συμφωνούν πως η εκδήλωσή του συνέβαλε ώστε το 2024 να γίνει το θερμότερο έτος – από τότε που τηρούνται μετρήσεις στην ανθρώπινη ιστορία. Σύμφωνα με τον Κώστα Λαγουβάρδο, διευθυντή Ερευνών στο Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών και συντονιστή της επιχειρησιακής μονάδας ΜΕΤΕΟ, «το Ελ Νίνιο του 2023-2024, αν και μικρότερης διάρκειας και έντασης από αυτό του 2015-2016, είχε ως αποτέλεσμα – σε συνδυασμό με την επιταχυνόμενη ανθρωπογενή κλιματική αλλαγή – να ανεβάσει τη μέση θερμοκρασία της Γης, το τρίμηνο Σεπτεμβρίου – Νοεμβρίου του 2023, κατά 1,1 βαθμούς σε σχέση με την κλιματική τιμή της περιόδου 1981-2010.

Αυτή η απόκλιση είναι η μεγαλύτερη που έχει σημειωθεί ως σήμερα». Οπως διαπιστώνεται στην έκθεση «European State of the Climate 2024», η οποία δημοσιεύθηκε από κοινού από την Υπηρεσία Κλιματικής Αλλαγής Κοπέρνικος και τον Παγκόσμιο Μετεωρολογικό Οργανισμό, η Ευρώπη βίωσε εκείνη τη χρονιά ακραίες και αντιφατικές καιρικές συνθήκες: ενώ η Ανατολική Ευρώπη αντιμετώπισε ξηρή και αποπνικτική ζέστη, η Δυτική Ευρώπη επλήγη από έντονες βροχοπτώσεις και πλημμύρες. Τα παραπάνω στοιχεία γεννούν αναπόφευκτα το ερώτημα: Πώς θα είναι το φετινό καλοκαίρι στην Ελλάδα και τον κόσμο με ένα Σούπερ Ελ Νίνιο να επιβαρύνει ακόμη περισσότερο το παγκόσμιο κλίμα;

Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι το Ελ Νίνιο είναι ένα φαινόμενο που εκδηλώνεται στον τροπικό Ειρηνικό Ωκεανό επηρεάζοντας κυρίως το νότιο ημισφαίριο. «Παρότι τα φαινόμενα που το συνοδεύουν είναι ισχυρά, είναι δύσκολο να φτάσουν έως τον Ατλαντικό και να περάσουν στην Ευρώπη, πόσω μάλλον στην Ελλάδα», έχει δηλώσει ο μετεωρολόγος Νίκος Καντερές.

Οι συνέπειες, ωστόσο, ενδέχεται να είναι έμμεσες. Τον κώδωνα του κινδύνου κρούει ο κοσμήτορας της Σχολής Γεωπονίας, Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης Αλέξανδρος Δημητρακόπουλος. Με αφορμή τη φετινή έλευση του Ελ Νίνιο, επισημαίνει ότι είναι ακόμη νωρίς για να υποστηριχθεί πως η Ελλάδα θα βρεθεί στο επίκεντρο του φαινομένου, όμως αυτό που προκαλεί ανησυχία, ειδικά για τη Θεσσαλονίκη, είναι η διπλάσια καύσιμη ύλη που έχει δημιουργηθεί – ως απόρροια του υγρού χειμώνα – και η οποία σε συνδυασμό με την επικράτηση υψηλών θερμοκρασιών θα μπορούσε να ευνοήσει την εκδήλωση ισχυρών και εκτεταμένων πυρκαγιών.

Σημειώνεται πως το μεγαλύτερο σε διάρκεια και ένταση επεισόδιο του 21ου αιώνα θεωρείται από τους επιστήμονες το Ελ Νίνιο του 2015-2016.

Πηγή: tanea.gr