Η Ευρωπαϊκή Ένωση οριστικοποίησε το κείμενο της πολυαναμενόμενης εμπορικής συμφωνίας με τις Ηνωμένες Πολιτείες, έπειτα από μήνες διαπραγματεύσεων και παρασκηνιακών διαβουλεύσεων, ανοίγοντας πλέον τον δρόμο για την επικύρωσή της πριν από την προθεσμία που έχει θέσει ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ, απειλώντας με την επιβολή υψηλότερων δασμών σε ευρωπαϊκά προϊόντα.
Οι ευρωβουλευτές και τα κράτη-μέλη κατέληξαν σε συμφωνία τα ξημερώματα της Τετάρτης, σύμφωνα με την κυπριακή προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ, ξεπερνώντας τις τελευταίες εκκρεμότητες που είχαν καθυστερήσει την εφαρμογή της συμφωνίας και είχαν προκαλέσει έντονη ανησυχία στις Βρυξέλλες. Η συμφωνία, η οποία είχε αρχικά επιτευχθεί τον περασμένο Ιούλιο, προβλέπει ότι η ΕΕ θα καταργήσει τους δασμούς στα αμερικανικά βιομηχανικά προϊόντα, ενώ θα δώσει και καλύτερη πρόσβαση στην ευρωπαϊκή αγορά σε αμερικανικά θαλασσινά και αγροτικά προϊόντα. Σε αντάλλαγμα, οι Ηνωμένες Πολιτείες δεσμεύονται σε ανώτατο όριο 15% στους δασμούς για τις περισσότερες ευρωπαϊκές εξαγωγές προς τις ΗΠΑ, συμπεριλαμβανομένων των αυτοκινήτων και των ανταλλακτικών.
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και οι κυβερνήσεις των κρατών-μελών καλούνται πλέον να ψηφίσουν για την επικύρωση του τελικού κειμένου. Ο Τραμπ έχει προειδοποιήσει ότι, εάν η συμφωνία δεν τεθεί σε ισχύ έως τις 4 Ιουλίου, θα αυξήσει τους δασμούς στα ευρωπαϊκά αυτοκίνητα και φορτηγά στο 25%, από 15% σήμερα, κλιμακώνοντας εκ νέου την εμπορική αντιπαράθεση με την Ευρώπη.
Η συμφωνία της Τετάρτης αναμένεται να αποκλιμακώσει τις εμπορικές εντάσεις στις δύο πλευρές του Ατλαντικού, οι οποίες έχουν ενταθεί τις τελευταίες εβδομάδες, καθώς ο Τραμπ εξαπολύει επιθέσεις κατά των Ευρωπαίων συμμάχων τόσο για οικονομικά ζητήματα όσο και για τον πόλεμο στο Ιράν. Στις Βρυξέλλες εκτιμούν ότι η ολοκλήρωση της διαδικασίας μπορεί να κλείσει ένα τρικυμιώδες κεφάλαιο των διατλαντικών σχέσεων.
«Η διατήρηση μιας σταθερής, προβλέψιμης και ισορροπημένης διατλαντικής εταιρικής σχέσης είναι προς το συμφέρον και των δύο πλευρών», δήλωσε ο Κύπριος υπουργός Εμπορίου Μιχάλης Δαμιανός. «Σήμερα, η Ευρωπαϊκή Ένωση τηρεί τις δεσμεύσεις της», πρόσθεσε, υπογραμμίζοντας τη σημασία της συμφωνίας για την αξιοπιστία της ΕΕ έναντι της Ουάσιγκτον.
Η κυπριακή προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ ανακοίνωσε τις πρώτες πρωινές ώρες ότι οι διαπραγματευτές «κατέληξαν σε προσωρινή συμφωνία πάνω σε δύο κανονισμούς με τους οποίους τίθενται σε εφαρμογή οι μειώσεις των δασμών της ΕΕ οι οποίες καθορίζονται στην Κοινή Δήλωση ΗΠΑ-ΕΕ». Οι δύο κανονισμοί θεωρούνται το βασικό βήμα για να μετατραπούν οι πολιτικές δεσμεύσεις σε εφαρμοστέο ευρωπαϊκό πλαίσιο.
Νωρίτερα αυτόν τον μήνα, ο Τραμπ κατηγόρησε την ΕΕ ότι καθυστερεί την επικύρωση της εμπορικής συμφωνίας και απείλησε να επιβάλει υψηλότερους δασμούς σε ευρωπαϊκά αυτοκίνητα και φορτηγά. Στη συνέχεια έθεσε ως προθεσμία τον Ιούλιο, μετά από συνομιλία του με την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, ζητώντας από την Ευρώπη να προχωρήσει άμεσα στην εφαρμογή των δεσμεύσεων που είχε αναλάβει.
Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής χαιρέτισε τον συμβιβασμό που επιτεύχθηκε στους κόλπους της ΕΕ για την εφαρμογή της εμπορικής συμφωνίας με την Ουάσιγκτον. «Αυτό σημαίνει ότι σύντομα θα τηρήσουμε το μερίδιό μας της δέσμευσης που έχουμε αναλάβει» έναντι των Ηνωμένων Πολιτειών, έγραψε στο X, καλώντας να «ολοκληρωθεί η διαδικασία» το συντομότερο δυνατόν.
«Μαζί μπορούμε να εγγυηθούμε ένα σταθερό, προβλέψιμο, ισορροπημένο και αμοιβαία επωφελές διατλαντικό εμπόριο», πρόσθεσε η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, στέλνοντας μήνυμα ότι η ΕΕ επιδιώκει να αποφύγει μια νέα δασμολογική σύγκρουση με την Ουάσιγκτον, χωρίς όμως να παραιτείται από την προστασία των δικών της συμφερόντων.
Οι διαπραγματευτές, πιεζόμενοι από τις πρόσφατες απειλές του Αμερικανού προέδρου, συμφώνησαν να άρουν τους τελωνειακούς δασμούς που παραμένουν σε αμερικανικά βιομηχανικά προϊόντα και να διευκολύνουν την πρόσβαση στην ευρωπαϊκή αγορά αμερικανικών αγροτικών προϊόντων, όπως το χοιρινό και τα γαλακτοκομικά. Η ρύθμιση αυτή αποτέλεσε ένα από τα σημεία έντονης συζήτησης ανάμεσα στα κράτη-μέλη και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.
Για να διασφαλιστεί η αποτελεσματική εφαρμογή της Κοινής Δήλωσης και να προστατευθούν τα συμφέροντα της ΕΕ, οι νομοθέτες συμφώνησαν να ενισχύσουν τον κύριο κανονισμό με έναν ισχυρό μηχανισμό διασφάλισης. Συγκεκριμένα, η συμφωνία προβλέπει ότι οι δασμολογικές παραχωρήσεις της ΕΕ μπορούν να αναιρεθούν, εάν οι Ηνωμένες Πολιτείες παραβιάσουν τις δεσμεύσεις τους ή εάν προκύψουν νέες ανισορροπίες εις βάρος των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων.
«Ήταν ένα πολυτάραχο ταξίδι, αλλά άξιζε τον κόπο», δήλωσε ο Μπερντ Λάνγκε, πρόεδρος της Επιτροπής Διεθνούς Εμπορίου του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και εισηγητής για τις Ηνωμένες Πολιτείες. Όπως είπε, με το να γίνονται νόμος οι δεσμεύσεις που προβλέπονται από την Κοινή Δήλωση, ο κανονισμός αυτός καθίσταται μέρος της εργαλειοθήκης της ΕΕ για τη βελτίωση των σχέσεων ΕΕ – ΗΠΑ, αλλά ταυτόχρονα απαντά και στην πίεση που ασκείται από την Ουάσιγκτον.
Ο Λάνγκε δήλωσε ακόμη ότι ο αντίκτυπος της συμφωνίας στην οικονομία της Ευρώπης θα εξεταστεί στις 31 Δεκεμβρίου 2029. Όπως υπογράμμισε, εάν φανεί ότι βλάπτονται ευρωπαϊκές εταιρείες ή ότι προκύπτουν νέες ανισορροπίες, το φρένο έκτακτης ανάγκης θα τεθεί αυτόματα σε εφαρμογή, ώστε να υπάρξει άμεση αντίδραση από την πλευρά της ΕΕ.
Ο Ευρωπαίος επίτροπος Εμπορίου Μάρος Σέβκοβιτς έγραψε στο X ότι «η ΕΕ κάνει πράξη όσα λέει, υπερασπιζόμενη παράλληλα τα συμφέροντά μας». Όπως σημείωσε, μόλις η συμφωνία εγκριθεί, θα ενισχύσει τη διατλαντική σταθερότητα και συνεργασία, σε μια περίοδο κατά την οποία οι σχέσεις Βρυξελλών – Ουάσιγκτον δοκιμάζονται από εμπορικές, γεωπολιτικές και οικονομικές εντάσεις.
Ο Μερτς χαιρέτισε τη συμφωνία για τους δασμούς
Τον συμβιβασμό χαιρέτισε και ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς, τονίζοντας ότι η ευρωπαϊκή συμφωνία για τους τελωνειακούς δασμούς με τις ΗΠΑ δείχνει πως η ΕΕ «τηρεί τις δεσμεύσεις της». «Καταλήξαμε σε συμφωνία για την εφαρμογή της δασμολογικής συμφωνίας ΕΕ – Ηνωμένων Πολιτειών. Η Ευρώπη τηρεί τις δεσμεύσεις της», έγραψε στο X.
Η επιτυχής ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων εκτιμάται ότι θα επιτρέψει στην ΕΕ να τηρήσει το χρονοδιάγραμμα που έχει τεθεί. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο αναμένεται να επικυρώσει τη συμφωνία σε συνεδρίαση στις 16 Ιουνίου, ενώ οι ευρωπαϊκές πρωτεύουσες θα ακολουθήσουν λίγο αργότερα. Η τελική έγκριση από την ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και τα κράτη-μέλη θεωρείται πλέον σε μεγάλο βαθμό τυπική διαδικασία.
Πριν τεθούν σε ισχύ οι αλλαγές, η συμφωνία πρέπει να επικυρωθεί επισήμως και οι κανονισμοί αναμένεται να τεθούν σε εφαρμογή το αργότερο έως τις 4 Ιουλίου. Μέχρι τότε, η Κομισιόν διαμηνύει ότι παραμένει έτοιμη να προστατεύσει τα συμφέροντα της ΕΕ, εάν η Ουάσιγκτον δεν τηρήσει το δικό της μέρος της συμφωνίας ή εάν ο Τραμπ υλοποιήσει την απειλή του για νέους, υψηλότερους δασμούς.
