Επίτιμος διδάκτορας της Νομικής Σχολής και του τμήματος Κοινωνικής Θεολογίας και Θρησκειολογίας της Θεολογικής Σχολής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών (ΕΚΠΑ) αναγορεύτηκε ο πρώην αντιπρόεδρος της κυβέρνησης, πρώην πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ και ομότιμος καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου Ευάγγελος Βενιζέλος, παρουσία πλήθος εκπροσώπων του πολιτικού, πολιτειακού και κοινωνικού βίου.
Ο Ευάγγελος Βενιζέλος μετά την αναγόρευση, που προσφώνησε ο πρύτανης του ΕΚΠΑ, Γεράσιμος Σιάσος, εξέφρασε τις ευχαριστίες του και απηύθυνε την καθιερωμένη αντιφώνηση με θέμα: «η Τεχνητή Νοημοσύνη ως πρόκληση για την κυριαρχία, τον συνταγματισμό και την πολιτική θεολογία».
Κατά την ομιλία του, μεταξύ άλλων, ο κ. Βενιζέλος επισήμανε πως «ο ψηφιακός συνταγματισμός που επιχειρεί να αντιμετωπίσει τις προκλήσεις του διαδικτύου και της συγκέντρωσης, αποθήκευσης (cloud) και επεξεργασίας μεγάλων δεδομένων (big data) είναι και αυτός κρατικοκεντρικός. Απέναντι σε αυτόν οι μεγάλες πλατφόρμες, όπως η META, επιχείρησαν να αναπτύξουν ένα ‘ιδιωτικό συνταγματισμό’, με δικούς τους κανόνες που συγκροτούν μια εταιρική οιονεί έννομη τάξη και δικά τους οιονεί συνταγματικά δικαστήρια».
Τόνισε, επίσης, ότι «μετά την εκθετική ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης οι μεγάλες εταιρείες προβάλλουν πλέον την Constitutional AI ως δέσμη αρχών ενσωματωμένη στις δικά τους συστήματα με χαρακτηριστικό παράδειγμα το Anthropic: Claude’s Constitution. Τα συστήματα όμως αυτά έχουν την τάση να υποδύονται ότι συμμορφώνονται στο ενσωματωμένο σε αυτά ‘σύνταγμα’». Κατά τον ίδιο, «η κρατικοκεντρική αντίληψη επανέρχεται με την πρόταση μιας public constitutional AI που υπηρετεί το δημόσιο συμφέρον».
Στιγμιότυπο από την τελετή αναγόρευσης
Σύμφωνα με τον Ευάγγελο Βενιζέλο, «οι μεγάλες εταιρείες που ελέγχουν τις τεχνολογικές εξελίξεις και την αγορά σε παγκόσμιο επίπεδο πηγαίνουν πλέον στον πυρήνα του ζητήματος, διεκδικούν οιονεί κυριαρχία. Μάλιστα ο συνδυασμός ψηφιακής κυριαρχίας, κυριαρχίας επί των δεδομένων και τεχνητής νοημοσύνης προσλαμβάνει χαρακτηριστικά πολιτικής θεολογίας καθώς πρόκειται για μια οιονεί κυριαρχία: ‘πανταχού παρούσα’ λόγω της πανταχού παρούσας υποδομής, ‘παντογνώστρια’ λόγω της τεράστιας συγκέντρωσης δεδομένων και των ικανοτήτων προβλεπτικής ανάλυσης, ‘αόρατη’ λόγω της λειτουργικής αδιαφάνειας και ‘άμεσα αποτελεσματική’ καθώς έχει δυνατότητα στιγμιαίας εκτέλεσης των αποφάσεών της. Υπό την πίεση της τεχνητής νοημοσύνης μπορούμε να πούμε ότι συντελείται η μετάβαση από την πολιτική θεολογία της κυριαρχίας στην πολιτική θεολογία της παντογνωσίας/πανεπιστήμης (omniscience). Βασικοί εταιρικοί παίκτες στο πεδίο της επεξεργασίας των big data σε συνδυασμό με εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης εκφράζονται με όρους θεολογικούς για να προωθήσουν τους στρατηγικούς στόχους τους και να νομιμοποιήσουν την αντίληψη που δηλώνουν ότι τους καθοδηγεί. Στο πεδίο αυτό η πιο χαρακτηριστική περίπτωση φαίνεται να είναι ο Peter Thiel συνιδρυτής και πρόεδρος της Pàlantir, εταιρείας που κυριαρχεί στην επεξεργασία των big data».
Ανέφερε πως «ο τεχνολογικός ανταγωνισμός στο πεδίο της τεχνητής νοημοσύνης, σε συνδυασμό με το διαδίκτυο και τη συλλογή, αποθήκευση και επεξεργασία big data, ως ανταγωνισμός μεταξύ εταιρειών, μεταξύ εταιρειών και κρατών και μεταξύ κρατών αναδεικνύει κατά βάθος και πάλι ως επίδικο αντικείμενο τη φιλελεύθερη δημοκρατία. Αν η δυτική, φιλελεύθερη, συνταγματική δημοκρατία δεν προστατεύσει τον εαυτό της έναντι του κινδύνου της θεσμικής και αξιακής υπονόμευσης της μέσω ανεξέλεγκτων, καταχρηστικών και παραβατικών εφαρμογών της τεχνητής νοημοσύνης και όλου του πλέγματος των νέων τεχνολογιών, δεν έχει ουσιαστικό νόημα η κατίσχυση της Δύσης στον τεχνολογικό και οικονομικό ανταγωνισμό επί του πεδίου της τεχνητής νοημοσύνης».
Καταληκτικά επισήμανε ότι «η Ελλάδα, χωρίς μικρομεγαλισμούς και εύκολες κοινοτοπίες, πρέπει να έχει ως κράτος και πολιτικό σύστημα, ως επιστημονική κοινότητα και ως κοινωνία πολιτών συνείδηση του επίδικου αντικειμένου και της διακινδύνευσης και να κινείται αναλόγως σε όλα τα πεδία».
Μεταξύ άλλων το παρών στην τελετή αναγόρευσης έδωσαν ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος, ο Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και Πάσης Ελλάδος Ιερώνυμος, ο υπουργός Εθνικής Άμυνας Νίκος Δένδιας, ο υπουργός Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής Βασίλης Κικίλιας, η υπουργός Τουρισμού Όλγα Κεφαλογιάννη, η υπουργός Παιδείας Σοφία Ζαχαράκη, η βουλευτής Χανίων Ντόρα Μπακογιάννη, ο ευρωβουλευτής Βαγγέλης Μεϊμαράκης, ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ – ΚΙΝΑΛ Νίκος Ανδρουλάκης, οι πρώην Πρόεδροι της Δημοκρατίας Κατερίνα Σακελλαροπούλου και Προκόπης Παυλόπουλος, ο πρώην πρωθυπουργός Αντώνης Σαμαράς, οι πρώην υπηρεσιακοί πρωθυπουργού Παναγιώτης Πικραμμένος, Ιωάννης Σαρμάς, ο αντιπρόεδρος της Βουλής Πάρις Κουκουλόπουλος, ο βουλευτής Χρήστος Σταϊκούρας, ο διοικητής της Τραπέζης της Ελλάδος Γιάννης Στουρνάρας, ο πρώην επίτροπος Δημήτρης Αβραμόπουλος και ο πρώην πρόεδρος της ΑΔΑΕ Χρήστος Ράμμος.
