Κοντά στις 6.000 φτάνουν οι κενές θέσεις εργασίας στον τουρισμό της Κρήτης για το 2026, ένα φαινόμενο που χρόνο με τον χρόνο εντείνεται και αποτελεί μόνιμο πρόβλημα για τις επιχειρήσεις, καθώς και δείγμα κόπωσης στη δυνατότητα του κλάδου να παράγει νέες θέσεις εργασίας.
Σύμφωνα με τα «Ρεθεμνιώτικα Νέα», οι ελλείψεις σε ανθρώπινο δυναμικό διαχέονται σε όλες τις κατηγορίες καταλυμάτων και αφορούν σχεδόν το σύνολο των ειδικοτήτων, από θέσεις χαμηλής εξειδίκευσης, όπως σερβιτόροι και καμαριέρες, μέχρι υψηλόβαθμα στελέχη, όπως προϊστάμενοι τμημάτων. Για τη διαχείριση και την αντιμετώπιση του προβλήματος έχουν γίνει ενέργειες για την προσέλκυση μετακλητών εργαζόμενων στην Κρήτη, με ξενοδοχειακές μονάδες του νησιού να έχουν υπογράψει συμβάσεις με εταιρείες του εξωτερικού και να αναμένουν 4.000 Φιλιππινέζους για τη φετινή σεζόν. Ωστόσο, οι μετακλητοί εργαζόμενοι, εξαιτίας και των εξελίξεων στη Μέση Ανατολή έχουν καθυστερήσει την άφιξή τους στο νησί, η οποία ήταν προγραμματισμένη στο τέλος του Μαρτίου και το χρονοδιάγραμμα έχει μετατεθεί στο τέλος του Μαΐου. Σε κάθε περίπτωση, οι Φιλιππινέζοι καλύπτουν σημαντικό κομμάτι των κενών θέσεων στην τουριστική βιομηχανία της Κρήτης, αλλά όχι το σύνολό τους, με αποτέλεσμα η ένταση του ζητήματος να συνεχίζεται.
Ιδιαίτερα μεγάλο πρόβλημα σημειώνεται στις πολυτελείς ξενοδοχειακές μονάδες, οι οποίες δυσκολεύονται ακόμα περισσότερο να βρουν προσωπικό, αναζητώντας συνήθως εργαζόμενους με εμπειρία, γνώσεις, εξειδίκευση και εκπαίδευση, ένα προφίλ αν μη τι άλλο δυσεύρετο. Η παραπάνω συνθήκη αποδίδεται, σύμφωνα με τον ξενοδοχειακό κλάδο, στην χαμηλή παραγωγή αποφοίτων από τουριστικές σχολές, συγκριτικά τουλάχιστον με την προσφορά εργασίας στον τουρισμό. Κάνουν λόγο για μία απαξίωση της σημασίας της εξειδικευμένης εκπαίδευσης στη διαχείριση του τουριστικού προϊόντος, με τον μαζικό τουρισμό να δημιουργεί την ψευδαίσθηση ότι οι δεξιότητες και τα επιπλέον προσόντα περισσότερο περισσεύουν, παρά θεωρούνται αναγκαιότητα. Σε κάθε περίπτωση, η ευρύτερη αβεβαιότητα που επικρατεί στην εργασία του τουρισμού, με χαμηλόμισθες απολαβές σε σχέση με τις πραγματικές ανάγκες του σήμερα και κυρίως με ελάχιστες αυξήσεις εδώ και αρκετά χρόνια, παρά την ραγδαία αύξηση του κόστους ζωής έχουν καταστήσει την εργασία στον κλάδο μη ελκυστική.
Παρότι για την Κρήτη προφανώς, ο τουρισμός αποτελεί τον βασικό μοχλό δημιουργίας θέσεων εργασίας, εμφανίζονται σημάδια κόπωσης σε ό,τι αφορά τη δημιουργία νέων θέσεων, υψηλού επιπέδου απασχολησιμότητας. Μάλιστα, το πρόβλημα είναι γενικευμένο και εντοπίζεται και σε άλλους κλάδους, όπως η βιομηχανία, το εμπόριο, η εστίαση και οι υπηρεσίες, με την Πανελλήνια Ομοσπονδία Επισιτισμού και Τουρισμού να καταγράφει πάνω από 80.000 κενές θέσεις εργασίας στην τουριστική βιομηχανία για τη φετινή σεζόν. Σύμφωνα επίσης με έρευνα του ΙΝΣΕΤΕ που δημοσιεύτηκε τον Απρίλιο σε συνεργασία με το ΣΕΤΚΕ, το 52% των επιχειρήσεων δηλώνει έλλειψη προσωπικού ως βασικό πρόβλημα λειτουργίας. Παράλληλα και σύμφωνα με πρόσφατα δημοσιευμένη έκθεση του ΙΟΒΕ, ο ο τουρισμός εκτιμάται ότι θα διατηρηθεί σε επίπεδα αντίστοιχα του 2025, χωρίς σημαντική περαιτέρω επέκταση της απασχόλησης. Η ανεργία προβλέπεται να διαμορφωθεί περίπου στο 8,5% το 2026, έναντι χαμηλότερων ποσοστών σε σχέση με τα προηγούμενα έτη, γεγονός που υποδηλώνει μικρή βελτίωση, αλλά με επιβραδυνόμενο ρυθμό. Σύμφωνα επίσης με ερευνητικό έργο του Πανεπιστημίου Αιγαίου και του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, κατά το οποίο αναλύθηκαν περισσότερες από 30.000 αγγελίες, η ζήτηση εργασίας συγκεντρώνεται σε συγκεκριμένες ειδικότητες, με τους μάγειρες να αντιστοιχούν περίπου στο 14% των αγγελιών, ενώ σημαντικά ποσοστά καταλαμβάνουν επίσης θέσεις όπως σερβιτόροι, προσωπικό υποδοχής και καθαριότητας. Η Κρήτη σημειώνει ιδιαίτερη βαρύτητα στην κατανομή των ελλείψεων, καθώς σύμφωνα με τα ερευνητικά δεδομένα, περίπου το 18% των συνολικών ελλείψεων στον τουρισμό εντοπίζεται στο νησί, ενώ συγκεντρώνει και υψηλό ποσοστό ζήτησης εργασίας, 18,3% των αγγελιών πανελλαδικά, επιβεβαιώνοντας την ένταση του φαινομένου στον προορισμό.
«Έχουμε έλλειψη γνώσης και κατάρτισης, εφόσον οι απόφοιτοι από τις σχολές είναι πολύ λιγότεροι, από αυτούς που ζητάει η αγορά»
Περισσότερες από 90.000 είναι οι κενές θέσεις εργασίας στον τουρισμό και τον επισιτισμό σε όλη την Ελλάδα, γεγονός που επιβεβαιώνει ότι το πρόβλημα δεν αφορά μόνο την Κρήτη, αλλά πρόκειται για ευρύτερη παθογένεια του κλάδου. «Στην Κρήτη είμαστε περίπου στις 6.000 ελλείψεις, οι οποίες δημιουργούνται λόγω και της μεγάλης αύξησης στην προσφορά εργασίας, έχουν δημιουργηθεί νέες ξενοδοχειακές μονάδες, έχουν γίνει επεκτάσεις στις υφιστάμενες μονάδες και έχουν δημιουργηθεί νέες θέσεις εργασίας, χωρίς να έχουμε και προσέλκυση εργαζομένων», ανέφερε μεταξύ άλλων στα «Ρ.Ν.», ο πρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Διευθυντών Ξενοδοχείων, Γιώργος Πελεκανάκης. Όπως τόνισε, οι μετακλητοί εργαζόμενοι από τις Φιλιππίνες θα έχουν στελεχώσει τις ξενοδοχειακές επιχειρήσεις μέχρι το τέλος του Μαΐου. «Άρα στην ουσία θα μείνουν ακόμα κενές 2.000 θέσεις. Αυτές οι 2000 όμως είναι πολύ σημαντικές, γιατί είναι θέσεις στις οποίες χρειαζόμαστε ανθρώπους με εκπαίδευση, καταρτισμένους και δημιουργείται έτσι ένα μεγάλο κενό. Χρειαζόμαστε μάγειρες, σερβιτόρους, ρεσεψιονίστ, καμαριέρες, προϊσταμένους τμημάτων κ.λπ.». Το μεγαλύτερο πρόβλημα ωστόσο, σύμφωνα με τον κ. Πελεκανάκη είναι οι ανάγκες σε επαρκώς καταρτισμένο προσωπικό. «Δεν μιλάμε μόνο για χειρωνακτικές εργασίες, στην πραγματικότητα ο τουρισμός απαιτεί δεξιότητες και γνώσεις. Πρέπει να γνωρίζουν οι εργαζόμενοι πώς να χειρίζονται ξενοδοχειακά προγράμματα, να μιλούν ξένες γλώσσες και να έχουν παράλληλα καλή συμπεριφορά και επαφή με τον πελάτη. Από εκεί και πέρα πρέπει να έχουν άριστες γνώσεις χρήσης υπολογιστικών συστημάτων, όλη η εργασία πλέον γίνεται μέσα από την τεχνολογία, άρα θέλει σφαιρικές γνώσεις. Υπάρχουν ηλεκτρονικές κρατήσεις τις οποίες πρέπει κάποιος να ξέρει να διαχειρίζεται και να τα παρακολουθεί. Έχουμε έλλειψη γνώσης και κατάρτισης, εφόσον οι απόφοιτοι από τις σχολές είναι πολύ λιγότεροι, από αυτούς που ζητάει η αγορά».
Αναφορικά με το που αποδίδεται αυτό το πρόβλημα, ο κ. Πελεκανάκης σημείωσε ότι οι υπάλληλοι στον τουρισμό παίρνουν αισθητά περισσότερα χρήματα από αντίστοιχες θέσεις εργασίας σε άλλους κλάδους, σε 6-7 μήνες, άρα οι ελλείψεις δεν σχετίζονται με τις συνθήκες εργασίας και τις απολαβές. «Σε κάθε περίπτωση έχει αλλάξει ριζικά το τοπίο, υπάρχει το δημογραφικό, το οποίο έχει άμεσες συνέπειες στην αγορά εργασίας. Έχουν δημιουργηθεί πάρα πολλές θέσεις εργασίας, υπάρχει έλλειψη εργατικού δυναμικού και το βλέπουμε αυτό και στον πρωτογενή τομέα και στην βιομηχανία και παντού. Είναι μέγα λάθος να πιστεύουμε ότι τα ξενοδοχεία δεν έχουν προσωπικό γιατί δεν προσφέρουν καλές συνθήκες. Αν υπάρχουν επιχειρήσεις που δεν προσφέρουν καλές συνθήκες εργασίας και παραβιάζουν τα δικαιώματα του προσωπικού, ούτε είναι θεμιτό, ούτε το υποστηρίζουμε και καλούμε τον κόσμο να τα καταγγείλει. Από εκεί και πέρα όμως, νομίζω ότι έχουν δημιουργηθεί πάρα πολλές νέες εργασίες, όπως η διανομή φαγητού, η βραχυχρόνια μίσθωση, ενώ επίσης κατά τη διάρκεια του κορονοϊού πολύς κόσμος έφυγε από τον τουρισμό για άλλες εργασίες και δεν γύρισε ξανά ποτέ», επεσήμανε και τέλος συμπλήρωσε: «Για εμένα το πιο σημαντικό είναι ότι πρέπει να αυξηθεί οπωσδήποτε ο αριθμός εισακτέων στις σχολές τουριστικών επαγγελμάτων για να μπορέσουμε να βγάζουμε και καταρτισμένο προσωπικό, γιατί η ζήτηση της αγοράς είναι πολύ μεγαλύτερη από αυτήν που βγάζουν οι σχολές».
«Η μεγαλύτερη αιτία είναι η αβεβαιότητα που υπάρχει στον τουρισμό»
Παγιωμένη και διαρκώς επιδεινούμενη είναι η κατάσταση με την έλλειψη προσωπικού στον τουριστικό κλάδο, σύμφωνα με τον πρόεδρο του Εργατικού Κέντρου Ρεθύμνου και του Σωματείου Ξενοδοχοϋπαλλήλων, Κώστα Νικολιδάκη. Όπως ανέφερε στα «Ρ.Ν.»: «Η έλλειψη προσωπικού είναι δυστυχώς μία κατάσταση που έχει παγιωθεί, γιατί από ότι βλέπουμε δεν αντιμετωπίζονται οι εργαζόμενοι του τουρισμού, όπως θα έπρεπε, με βάση αυτό που τους αναλογεί από τα έσοδα που έχει η επίσημη πολιτεία από τον τουρισμό. Κάθε χρόνο που περνάει φεύγουν όλο και περισσότεροι από τον χώρο. Το πρόβλημα είναι πολυδιάστατο. Το δημογραφικό ουσιαστικά είναι η μικρότερη αιτία, η μεγαλύτερη αιτία είναι η αβεβαιότητα που υπάρχει στον τουρισμό. Το έχουμε πει πάρα πολλές φορές ότι ένας εργαζόμενος δεν μπορεί να δουλεύει 4 και 5 μήνες εξαντλητικά ωράρια και να πρέπει να ζήσει για 12. Βλέπουμε τους εργαζόμενους να δουλεύουν 10ωρα και 11ωρα και οι απολαβές τους δεν είναι αυτές που θα έπρεπε». Ο κ. Νικολιδάκης διαπίστωσε ότι ο βασικός μισθός βρίσκεται στα ίδια επίπεδα που βρισκόταν το 2012, παρότι το ευρύτερο κόστος ζωής έχει πολλαπλασιαστεί και η αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών έχει μειωθεί. «Κάθε μέρα βλέπουμε ότι ξεφυτρώνει μία νέα ξενοδοχειακή μονάδα, χωρίς να μπορούν να καλύψουν το προσωπικό οι ήδη υπάρχουσες. Θα πρέπει επιτέλους οι εργαζόμενοι να πάρουν ουσιαστικές αυξήσεις στο μισθό τους σε πρώτη φάση. Θα πρέπει επίσης η επίσημη πολιτεία να επαναφέρει το ταμείο ανεργίας, να το κάνει αναλογικό, όπως λέμε όλα αυτά τα χρόνια εμείς οι εργαζόμενοι, δηλαδή αν ο εργαζόμενος δουλεύει 4 μήνες να πάρει και 4 μήνες ταμείο ανεργίας, αν δουλεύει 5 μήνες, να πάρει 5, ούτως ώστε λίγο ως πολύ να έχει εισόδημα όλο τον χρόνο», επεσήμανε ο κ. Νικολιδάκης.
