Σοβαρή κρίση ξέσπασε λίγες ημέρες πριν από την έναρξη της Μπιενάλε Βενετίας, της σημαντικότερης διοργάνωσης σύγχρονης τέχνης παγκοσμίως, καθώς σύσσωμη η κριτική επιτροπή υπέβαλε την παραίτησή της εν μέσω έντονων αντιδράσεων, σύμφωνα με τους New York Times.
Η πενταμελής επιτροπή, με επικεφαλής τη Βραζιλιάνα επιμελήτρια Σολάνζ Φαρκάς, ανακοίνωσε στις 23 Απριλίου ότι δεν θα απονείμει βραβεία σε καλλιτέχνες από χώρες των οποίων οι ηγέτες κατηγορούνται για εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας.
Η απόφαση αυτή προκάλεσε άμεσο σάλο στον καλλιτεχνικό και πολιτικό κόσμο, με την επιτροπή να παραιτείται τελικά μόλις εννέα ημέρες πριν από τα εγκαίνια της έκθεσης.
Στο επίκεντρο το Ισραήλ
Αν και δεν κατονομάστηκαν χώρες, η συζήτηση επικεντρώθηκε κυρίως στο Ισραήλ, καθώς το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο έχει εκδώσει εντάλματα σύλληψης για τον πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου και τον πρώην υπουργό Άμυνας Γιοάβ Γκάλαντ για φερόμενα εγκλήματα πολέμου στη Γάζα.
Παράλληλα, αντίστοιχο ένταλμα υπάρχει και για τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν για την Ουκρανία, ωστόσο η ένταση επικεντρώθηκε κυρίως στην ισραηλινή συμμετοχή.
Το ισραηλινό Υπουργείο Εξωτερικών κατήγγειλε την απόφαση, κάνοντας λόγο για «πολιτικοποίηση» της τέχνης και «αντι-ισραηλινή προπαγάνδα».
Αντιδράσεις από καλλιτέχνες και την κυβέρνηση Ιταλίας
Ο Ισραηλινός καλλιτέχνης Μπελού-Σιμιόν Φαϊνάρου, που εκπροσωπεί φέτος τη χώρα του, χαιρέτισε την παραίτηση της επιτροπής, χαρακτηρίζοντας την αρχική απόφαση «ρατσιστική διάκριση». «Είμαι καλλιτέχνης και πρέπει να κρίνομαι για το έργο μου, όχι για την εθνικότητά μου», δήλωσε.
Την υποστήριξή του στον Φαϊνάρου εξέφρασε και ο υπουργός Πολιτισμού της Ιταλίας, ενισχύοντας περαιτέρω την πολιτική διάσταση της υπόθεσης.
Ένταση γύρω από τη συμμετοχή του Ισραήλ
Η παρουσία του Ισραήλ στη φετινή Μπιενάλε αποτελεί σημείο τριβής ήδη από το 2024, όταν εκατοντάδες καλλιτέχνες είχαν ζητήσει τον αποκλεισμό της χώρας λόγω του πολέμου στη Γάζα.
Τότε, η εκπρόσωπος του Ισραήλ είχε επιλέξει να μην ανοίξει την έκθεσή της έως ότου επιτευχθεί συμφωνία για εκεχειρία.
Η υπόθεση αναδεικνύει για ακόμη μία φορά τη σύγκρουση ανάμεσα στην καλλιτεχνική ελευθερία και τις πολιτικές εξελίξεις, με τη Μπιενάλε να μετατρέπεται σε πεδίο αντιπαράθεσης διεθνών εντάσεων.
Παρά την παραίτηση της επιτροπής, το ερώτημα για το κατά πόσο η τέχνη μπορεί να παραμείνει «ουδέτερη» σε περιόδους κρίσης παραμένει ανοιχτό.
