Είμαστε σχεδόν βέβαιοι ότι θα προκύψουν νέες πανδημίες, και θα μπορούσαν να είναι πολύ χειρότερες από αυτήν της Covid- 19. Ωστόσο είναι γεγονός, ότι δεν γνωρίζουμε πότε ή πού θα προκύψουν, αλλά οι μεγάλες αυξήσεις στον παγκόσμιο πληθυσμό και τα συστήματα τροφίμων, που εκτρέφουν τεράστιο αριθμό ζώων σε πυκνά περιβάλλοντα, έχουν δημιουργήσει τις συνθήκες για την εμφάνιση νέων ιών.
Μία τέτοια διαπίστωση από τα χείλη ενός εγνωσμένου κύρους καθηγητή Επιδημιολογίας και Διατροφής στη Σχολή Δημόσιας Υγείας T.H. Chan του Πανεπιστημίου Χάρβαρντ στις ΗΠΑ, του Γουόλτερ Γουίλετ, έχει ιδιαίτερη βαρύτητα και πρέπει να ληφθεί σοβαρά υπόψιν καθώς δεν αποτελεί μία απλή δήλωση. Αντίθετα η διαπίστωση αυτή, εμπεριέχει πολλές διαστάσεις. Όπως οι αναφορές του καθηγητή στο CNN Greece , σχετικά με την ιδανική διατροφή μέσα από την οποία θα μπορέσουμε να ελέγξουμε το βάρος, την παιδική παχυσαρκία αλλά και τις χρόνιες παθήσεις και φυσικά την αξία της πρόληψης και της ενεργούς γήρανσης.
Ενδιαφέρουσες οι απόψεις του διακεκριμένου καθηγητή, τόσο για την οικοδόμηση και διατήρηση μιας καλής υγείας και ευεξίας, μέσα από στοχευμένη άσκηση και διατροφή, όσο και για την αξία της πρόληψης, αλλά και τον έλεγχο χρονίων παθήσεων. Ο τρόπος ζωής μας είναι αυτός, που κάνει πάντα τη διαφορά, σε συνδυασμό, με ορισμένους στόχους που επιβάλλεται να ακολουθούμε.
Δεν υπάρχει μαγική τροφή, αλλά διατροφικό πρότυπο
Ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα είναι η άποψη του καθηγητή για τη σωστή διατροφή που πρέπει να ακολουθούμε, η οποία θα προσδώσει υγεία και ευζωία στη ζωή μας, τονίζοντας πώς δεν υπάρχει μία μόνο μαγική τροφή που θα μας φέρει καλή υγεία και ευεξία, αλλά περισσότερο ένα διατροφικό πρότυπο. Δίνει τα εύσημα μάλιστα στη Μεσογειακή Διατροφή, σημειώνοντας, πώς «βλέπουμε ότι ένα διατροφικό πρότυπο παρόμοιο με την παραδοσιακή μεσογειακή διατροφή, που καταναλώνεται με προσοχή και σε συνδυασμό με τακτική σωματική δραστηριότητα, μπορεί να μας βοηθήσει σημαντικά να ελέγξουμε το βάρος μας και να προσφέρουμε πολλά χρόνια καλής υγείας και ευεξίας».
Διατροφή, πολιτισμός και σωτηρία του πλανήτη
Μάλιστα συνδέει τη διατροφή με τον πολιτισμό, την αυτάρκεια του κάθε ανθρώπου αλλά και με την προστασία του πλανήτη, υπογραμμίζοντας, ότι «Κανένας άνθρωπος δεν είναι πραγματικά αυτάρκης και έτσι πρέπει δημιουργήσουμε ένα περιβάλλον και έναν πολιτισμό που να υποστηρίζει την υγιεινή διατροφή και τη σωματική δραστηριότητα, όχι μόνο για τον άνθρωπο, αλλά και για τον πλανήτη. Αυτό περιλαμβάνει τη διάθεση και την προσιτή σε όλες τις οικογένειες υγιεινών τροφίμων στο σπίτι, στα σχολεία και στους χώρους εργασίας».
Πώς θα ελέγξουμε τις χρόνιες παθήσεις
Αναφορικά με το στοίχημα της μακροζωίας και της ενεργούς γήρανσης και πώς θα καταφέρουμε να ελέγξουμε χρόνιες παθήσεις, ο καθηγητής Γουίλετ, αναφέρει: «Η διατροφή, η σωματική δραστηριότητα, ο έλεγχος του βάρους και η διακοπή του καπνίσματος, μπορούν να αποτρέψουν περίπου το 80% των καρδιακών προσβολών και το 90% του διαβήτη τύπου 2. Είμαστε όλοι θνητοί, επομένως ένας σημαντικός στόχος είναι να βοηθήσουμε τους ανθρώπους να ζήσουν περισσότερο με καλή ψυχική και σωματική λειτουργία. Βλέπουμε επίσης ότι συγκεκριμένες αλλαγές στη διατροφή και τη σωματική δραστηριότητα μετά τη διάγνωση κάποιας ασθένειας μπορούν να έχουν σημαντικά οφέλη για τη λειτουργικότητα και τη μακροζωία».
Η τεράστια αξία της πρόληψης
Αλλά και για την πρόληψη η θέση του καθηγητή Επιδημιολογίας και Διατροφής του Χάρβαρντ είναι σημαντική, και αξίζει να την ακούσουμε, καθώς όπως τονίζει ακόμη και εάν δεν εξαλείψουμε κάποιες σοβαρές παθήσεις μέσα από την πρόληψη, μπορούμε να τις μειώσουμε. Αναφέρει μεταξύ άλλων: «Η αξία της πρόληψης είναι τεράστια, καθώς γνωρίζουμε ότι μπορούμε να μειώσουμε σημαντικά το βάρος των περισσότερων ασθενειών, ακόμη και αν δεν τις εξαλείψουμε εντελώς. Για παράδειγμα, έχουμε μειώσει τους θανάτους λόγω καρδιακών παθήσεων κατά περίπου 80% σε πολλές χώρες από το 1950 βελτιώνοντας τη διατροφή, μειώνοντας τα ποσοστά καπνίσματος και ελέγχοντας καλύτερα την αρτηριακή πίεση. Η μείωση του καπνίσματος έχει επίσης μειώσει σημαντικά τα ποσοστά καρκίνου του πνεύμονα και ορισμένων άλλων μορφών καρκίνου».
Ολόκληρη η συνέντευξη του Γουόλτερ Γουίλετ
Αξιότιμε κύριε καθηγητά, έχετε μια μακρά και πολύ γόνιμη επιστημονική πορεία στον τομέα της Επιδημιολογίας και της Διατροφής. Πώς συνδέεται η σωστή διατροφή με την επιδημιολογία και τον μεταβολισμό, και επομένως με χαμηλότερο κίνδυνο ανάπτυξης διαφόρων ασθενειών;
Η επιδημιολογία, όπως θα μπορούσε να υποπτευθεί κανείς από τις ρίζες της στην ελληνική γλώσσα, είναι η μελέτη των ασθενειών στους ανθρώπινους πληθυσμούς. Παραδοσιακά, αυτή ήταν η μελέτη των επιδημιών μολυσματικών ασθενειών, αλλά τις τελευταίες δεκαετίες έχει συμπεριλάβει και τις πιο συχνές ασθένειες στους σύγχρονους πληθυσμούς, όπως οι καρδιακές παθήσεις, πολλά είδη καρκίνου και η άνοια. Πολλές από αυτές είναι ασθένειες που σχετίζονται με την υπερβολική ή ανεπαρκή πρόσληψη θρεπτικών συστατικών ή άλλες πτυχές της διατροφής που μπορούν να οδηγήσουν σε μη φυσιολογικό μεταβολισμό. Επειδή οι περισσότερες από αυτές τις ασθένειες αναπτύσσονται σε βάθος δεκαετιών, χρησιμοποιούμε στατιστικά εργαλεία για να ανακαλύψουμε τις συνδέσεις μεταξύ αυτού που τρώμε και των ασθενειών και των τύπων θανάτου που βιώνουν οι άνθρωποι.
Καθώς το προσδόκιμο ζωής αυξάνεται, είναι λογικό οι άνθρωποι, εφόσον ζουν περισσότερο, να αναπτύσσουν χρόνιες ασθένειες. Μπορούμε να τις διαχειριστούμε με μια στοχευμένη πρωτεϊνική δίαιτα, άσκηση και φυσικοθεραπεία, ώστε παράλληλα με τον έλεγχο της νόσου, να βελτιωθεί και η κινητικότητα και η λειτουργικότητα των ηλικιωμένων;
Το μεγαλύτερο μέρος της έρευνάς μας στοχεύει στην πρόληψη ασθενειών αντί να περιμένουμε μέχρι να αναπτυχθούν και στη συνέχεια να προσπαθήσουμε να τις διαχειριστούμε, κάτι που συνήθως είναι πιο δύσκολο. Για παράδειγμα, έχουμε διαπιστώσει ότι η διατροφή, η σωματική δραστηριότητα, ο έλεγχος του βάρους και η διακοπή του καπνίσματος μπορούν να αποτρέψουν περίπου το 80% των καρδιακών προσβολών και το 90% του διαβήτη τύπου 2. Βλέπουμε επίσης ότι συγκεκριμένες αλλαγές στη διατροφή και τη σωματική δραστηριότητα μετά τη διάγνωση κάποιας ασθένειας μπορούν να έχουν σημαντικά οφέλη για τη λειτουργικότητα και τη μακροζωία. Προς το παρόν, πολλές από τις μελέτες μας στοχεύουν στην προώθηση αυτού που ονομάζουμε «υγιή γήρανση», που σημαίνει να είσαι ζωντανός και να έχεις καλή σωματική, ψυχική και κοινωνική λειτουργία.
Φοβάστε μια νέα πανδημία στο μέλλον; Και από πού θα μπορούσε να προέλθει; Ίσως από το κλίμα, καθώς οι άνθρωποι έχουν ενεργήσει τόσο καταστροφικά στο περιβάλλον και το οικοσύστημα;
Είμαστε σχεδόν βέβαιοι ότι θα προκύψουν νέες πανδημίες, και θα μπορούσαν να είναι πολύ χειρότερες από την Covid- 19. Ωστόσο, είναι γεγονός, ότι δεν γνωρίζουμε πότε ή πού θα προκύψουν, αλλά οι μεγάλες αυξήσεις στον παγκόσμιο πληθυσμό και τα συστήματα τροφίμων, που εκτρέφουν μεγάλο αριθμό ζώων σε πυκνά περιβάλλοντα, έχουν δημιουργήσει τις συνθήκες για την εμφάνιση νέων ιών. Τα παγκόσμια πρότυπα ταξιδιών μας επίσης, που κατέστησαν δυνατά από αεροπλάνα και άλλα μέσα, επιτρέπουν σε νέες ασθένειες να εξαπλωθούν σε όλο τον κόσμο μέσα σε λίγες μέρες.
Γνωρίζουμε ότι η πρόληψη είναι μια κυρίαρχη και κρίσιμη στρατηγική στα συστήματα δημόσιας υγείας. Μπορεί η πρόληψη, σε συνδυασμό με τις καινοτόμες θεραπείες και την τεχνολογία, να μας βοηθήσει να αφήσουμε πίσω μας και να ελέγξουμε σε μεγάλο βαθμό σοβαρές ασθένειες, όπως ο καρκίνος και οι καρδιαγγειακές παθήσεις;
Γνωρίζουμε ότι μπορούμε να μειώσουμε σημαντικά το βάρος των περισσότερων ασθενειών, ακόμη και αν δεν τις εξαλείψουμε εντελώς. Για παράδειγμα, έχουμε μειώσει τους θανάτους λόγω καρδιακών παθήσεων κατά περίπου 80% σε πολλές χώρες από το 1950 βελτιώνοντας τη διατροφή, μειώνοντας τα ποσοστά καπνίσματος και ελέγχοντας καλύτερα την αρτηριακή πίεση. Η μείωση του καπνίσματος έχει επίσης μειώσει σημαντικά τα ποσοστά καρκίνου του πνεύμονα και ορισμένων άλλων μορφών καρκίνου. Ωστόσο, είμαστε όλοι θνητοί, επομένως ένας σημαντικός στόχος είναι να βοηθήσουμε τους ανθρώπους να ζήσουν περισσότερο με καλή ψυχική και σωματική λειτουργία, και μπορούμε να συμβάλουμε σημαντικά σε αυτόν τον στόχο μέσω της καλής διατροφής και του τρόπου ζωής.
Το 2001, γράψατε ένα βιβλίο με τίτλο: «Τρώτε, πίνετε και είστε υγιείς». Ποιο μάθημα πρέπει να πάρουμε όλοι για καλή υγεία και ευεξία; Επίσης, ποιο είναι το μυστικό για τον έλεγχο της παχυσαρκίας και ιδιαίτερα της παιδικής παχυσαρκίας στις σύγχρονες κοινωνίες, η οποία λαμβάνει τεράστιες παγκόσμιες διαστάσεις;
Δεν υπάρχει μία μόνο μαγική τροφή που θα μας φέρει καλή υγεία και ευεξία. Ωστόσο, βλέπουμε ότι ένα διατροφικό πρότυπο παρόμοιο με την παραδοσιακή μεσογειακή διατροφή, που καταναλώνεται με προσοχή και σε συνδυασμό με τακτική σωματική δραστηριότητα, μπορεί να μας βοηθήσει σημαντικά να ελέγξουμε το βάρος μας και να προσφέρουμε πολλά χρόνια καλής υγείας και ευεξίας. Ωστόσο, κανένας άνθρωπος δεν είναι πραγματικά αυτάρκης και έτσι πρέπει δημιουργήσουμε ένα περιβάλλον και έναν πολιτισμό που να υποστηρίζει την υγιεινή διατροφή και τη σωματική δραστηριότητα. Αυτό περιλαμβάνει τη διάθεση και την προσιτή σε όλες τις οικογένειες υγιεινών τροφίμων στο σπίτι, στα σχολεία και στους χώρους εργασίας. Επειδή ένα τέτοιο διατροφικό πρότυπο θα έδινε έμφαση στις φυτικές τροφές αντί για το κρέας και τα γαλακτοκομικά προϊόντα, θα είχε επίσης σημαντικά οφέλη για την υγεία του πλανήτη μας… κάτι που είναι απαραίτητο για την ανθρώπινη υγεία.
Ο Korbinian Ibel, θα παρευρεθεί στην πόλη των Δελφών τον Απρίλιο, στο πλαίσιο του 11ου Οικονομικού Φόρουμ των Δελφών που θα διεξαχθεί από τις 22 έως τις 25 Απριλίου 2026. Το Φόρουμ συμπληρώνει φέτος 11 χρόνια παρουσίας και αποτελεί σημαντικό σημείο αναφοράς για το δημόσιο διάλογο και την ανταλλαγή ιδεών, συμβάλλοντας στη διαμόρφωση πολιτικών και στρατηγικών σε εθνικό και διεθνές επίπεδο.
