Η Μεγάλη Εβδομάδα αποτελεί την πιο ιερή περίοδο του εκκλησιαστικού έτους και υπάρχουν συγκεκριμένα πράγματα που απαγορεύονται να κάνετε. Από την Καθαρά Δευτέρα μέχρι τη νύχτα της Ανάστασης, οι πιστοί καλούνται να τιμήσουν μεγάλα και κοσμοϊστορικά γεγονότα που συγκλόνισαν τα επίγεια, τα ουράνια και τα καταχθόνια. Αυτή η εβδομάδα δεν πρέπει να περάσει όπως οι υπόλοιπες, καθώς απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή και σεβασμό.
Κάθε χριστιανός που επιθυμεί να εορτάσει σωστά οφείλει να γνωρίζει τι απαγορεύεται να κάνει αλλά και ποια είναι τα καθήκοντά του. Η Μεγάλη Εβδομάδα δεν είναι απλώς μια χρονική περίοδος, αλλά μια ευκαιρία πνευματικής ανανέωσης και μετάνοιας.
Η ευχαριστία προς τον Θεό για τη θυσία Του
Το πρώτο και σημαντικότερο καθήκον είναι να ευχαριστήσουμε από καρδιάς τον Κύριο Ιησού Χριστό. Ολόκληρη η ζωή μας οφείλει να αποτελεί ένα συνεχές ευχαριστώ, ένα «Δόξα σοι, Κύριε», για τις μικρές και μεγάλες ευεργεσίες Του. Η χάρις Του επιδαψιλεύει καθημερινά υλικά και πνευματικά αγαθά: τον ήλιο, τον αέρα, το νερό, τα λουλούδια, την πλάση. Ευχαριστούμε για τους γονείς, τα αδέρφια, τη γυναίκα, τα παιδιά, για κάθε ευλογημένη στιγμή.
Ο αγνώμων άνθρωπος είναι χειρότερος από το ζώο. Ακόμη και ένα σκυλί δείχνει ευγνωμοσύνη για ένα κομμάτι ψωμί. Πόσο μάλλον ο άνθρωπος οφείλει να ευχαριστεί το Θεό για όλα, και προπαντός για τη θυσία του Υιού Του και τα σεπτά Πάθη Του. Επιπλέον, πρέπει να Τον ευχαριστούμε για τη μακροθυμία Του απέναντι στα εγκλήματά μας και τις βλασφημίες μας. Γι’ αυτό τη Μεγάλη Παρασκευή η Εκκλησία ψάλλει «Δόξα τη μακροθυμία σου, Κύριε, δόξα σοι».
Η παρακολούθηση των ιερών ακολουθιών
Οι ακολουθίες της Μεγάλης Εβδομάδας διαφέρουν ουσιαστικά από τις υπόλοιπες. Οι ύμνοι της, γλυκύτεροι από το μέλι, αποτελούν εμπνευσμένα ποιήματα που δεν υπάρχουν σε καμία άλλη θρησκεία στον κόσμο. Ο επιτάφιος θρήνος και τα τροπάρια, που δεν διαθέτουν ούτε οι καθολικοί ούτε οι προτεστάντες, αποδεικνύουν ότι η Εκκλησία μας είναι θεόπνευστη και ουράνια.
Αυτά τα κείμενα δεν γράφτηκαν σε σχολεία και πανεπιστήμια. Τα δημιούργησαν άγιοι ασκητές μέσα σε σπηλιές, όπου το δάκρυ τους έπεφτε στη γη και την έκανε να ανθίζει. Δεν τα έγραψαν απλώς με το μυαλό και τα γράμματα που γνώριζαν, αλλά είναι το αίμα της καρδιάς τους, υγιές συναίσθημα, έκφραση ζωής, άγια βιώματα και αλήθειες που μόνο όσοι αγάπησαν γνησίως το Χριστό μπορούσαν να έχουν. Πρέπει να είναι κανείς αναίσθητος για να μην τον συγκινούν.
Τι απαγορεύεται κατά τη νηστεία της Μεγάλης Εβδομάδας
Η Μεγάλη Εβδομάδα είναι περίοδος αυστηρής νηστείας και υπάρχουν συγκεκριμένα πράγματα που απαγορεύονται. Από την παράδοση των αποστόλων και των πατέρων της Ορθοδοξίας τηρούμε τις νηστείες της Εκκλησίας μας. Όταν αναφερόμαστε σε νηστεία, δεν εννοούμε μόνο την αποχή του στομαχιού από τροφή για να θυμηθούμε το όξος του σταυρού. Εννοούμε επίσης τη νηστεία του στόματος από κακολογία, της γλώσσας από αισχρολογία, των ματιών από αισχρά θεάματα.
Στο Βυζάντιο, οι αυτοκράτορες υπέγραφαν διαταγή: Μεγάλη Δευτέρα, Τρίτη, Τετάρτη, Πέμπτη, Παρασκευή, Σάββατο και Κυριακή έκλειναν τα ιπποδρόμια και όλα τα θέατρα. Η Εκκλησία πενθεί. Σε ένα πραγματικά χριστιανικό κράτος, θα έπρεπε να κλείνουν τα καταγώγια και τα κέντρα διαφθοράς, και να επικρατεί πένθος για Εκείνον που υψώθηκε για μας στο σταυρό.
Η εξομολόγηση και η θεία μετάληψη
Κατά τη Μεγάλη Εβδομάδα έχουμε το καθήκον της εξομολόγησης και της θείας μετάληψης. Τις άγιες αυτές ημέρες και ιδίως τη νύχτα της Ανάστασης καλούμαστε να παραμείνουμε στο ναό μέχρι τέλους με την αναστάσιμη λαμπάδα. Όποιος ακούει το «Χριστός Ανέστη» και μετά φεύγει, προτιμότερο θα ήταν να μείνει στο σπίτι του. Το να αδειάζουν οι εκκλησίες μετά το «Χριστός Ανέστη» αποτελεί βεβήλωση και περιφρόνηση στο Χριστό.
Η θεία μετάληψη είναι το σώμα και το αίμα του Χριστού μας, η φωτιά του ουρανού. Αν είσαι αμετανόητος, θα σε κάψει η φωτιά, όπως έκαψε τον Ιούδα που κοινώνησε αναξίως. Αν όμως έχεις περάσει από το καμίνι της ιεράς εξομολόγησης, τότε πλησίασε: η θεία κοινωνία θα είναι φάρμακο αθανασίας.
Η αγάπη και η ελεημοσύνη προς τους πάσχοντες
Τη Μεγάλη Εβδομάδα έχουμε ιερό καθήκον απέναντι στους αδελφούς μας που πάσχουν και υποφέρουν. Είναι εβδομάδα αγάπης και ελεημοσύνης. Ένα εκλεκτό φαγητό σε κάποιον που πεινάει, ένα καινούργιο ρούχο σε έναν που δεν έχει, μια βοήθεια στη χήρα και τα ορφανά, ένα αναγκαίο φάρμακο, μια επίσκεψη στον ασθενή, ένας παρηγορητικός λόγος στον θλιμμένο, ό,τι μπορεί να σκεφτεί μια καρδιά που αγαπά.
Το δυσκολότερο καθήκον: η συγχώρεση
Υπάρχει κάτι ακόμη πιο σημαντικό, και αυτό είναι το δυσκολότερο. Μπορείς να κάνεις όλα τα παραπάνω, αλλά εάν δεν κάνεις αυτό το τελευταίο, χριστιανός δεν είσαι. Υπάρχουν άνθρωποι προσευχής, που νηστεύουν αυστηρά, που εξομολογούνται, που κοινωνούν, αλλά λίγοι έχουν το «Συγχωρήσωμεν πάντα τη Αναστάσει». Η Μεγάλη Εβδομάδα είναι εβδομάδα συγχώρησης.
Ποιος στη ζωή αυτή δεν έχει αντιπάθειες, ψυχρότητες, αντιθέσεις, ποιος δεν έχει κάποιον εχθρό; Τις άγιες αυτές ημέρες ας υψώσουμε το βλέμμα στον Εσταυρωμένο. Κανείς δεν αδικήθηκε και δεν πόνεσε όπως ο Χριστός μας. Ενώ τα καρφιά έσχιζαν τις σάρκες Του και οι κατάρες των φαρισαίων την καρδιά Του, Εκείνος πάνω από το σταυρό προσευχήθηκε: «Πάτερ, άφες αυτοίς, ου γαρ οίδασι τι ποιούσι».
Κι εμείς λοιπόν τις άγιες αυτές ημέρες ας αλληλοσυγχωρηθούμε: νύφες και πεθερές, αδελφοί με αδελφούς, φίλοι με φίλους, παιδιά με γονείς, όλοι ανεξαιρέτως. Ας πλατύνουμε τις καρδιές, ας αισθανθούμε μέσα μας την αγάπη του Χριστού μας. Χωρίς την αγάπη πώς μπορούμε να γιορτάσουμε;
Η αξία κάθε ώρας της Μεγάλης Εβδομάδας
Μεγάλη Εβδομάδα σημαίνει χέρι ανοιχτό για έλεος, μάτια δακρυσμένα από μετάνοια, πόδια που τρέχουν στο ναό, καρδιά συμφιλιωμένη, γεμάτη λατρεία στον Εσταυρωμένο. Είναι σαν να είσαι ένας ζητιάνος που όλες τις μέρες του πετάνε ψιλά, και ξαφνικά έρχεται ένας βασιλιάς και του λέει «Άνοιξε τις φούχτες σου» και αρχίζει να του μετράει χρυσές λίρες: 1, 2, 3, 5, 10, 100, 168 λίρες που θαμπώνουν τα μάτια.
Αυτές οι ώρες, έτσι τις ονομάζει η Εκκλησία, είναι θησαυρός. Κάθε ώρα, κάθε καμπάνα, κάθε χτύπος, κάθε λεπτό, είναι σπουδαία ώρα. Ας εκμεταλλευθούμε τις άγιες αυτές ημέρες. Μην αφήσουμε να διαρρεύσουν όπως η υπόλοιπη ζωή μας. Ξέρουμε αν θα ζήσουμε να γιορτάσουμε άλλη Μεγάλη Εβδομάδα; Μήπως αυτή είναι η τελευταία της ζωής μας; Πέρυσι πόσοι ήταν μαζί μας και πού είναι τώρα;
Ας είναι αυτή η Μεγάλη Εβδομάδα σημαντικός σταθμός στη ζωή μας. Ας δώσει ο Κύριος να είναι εβδομάδα αγίων σκέψεων, ιερών συναισθημάτων, ηρωικών αποφάσεων, αγιασμός ψυχής. Είθε να σφραγίσουμε τη Μεγάλη Εβδομάδα με τα λόγια «Μνήσθητί μου, Κύριε, όταν έλθης εν τη βασιλεία σου».
