Στην Περιφέρεια Κρήτης βρέθηκε το πρωί της Τρίτης (24/03) το κλιμάκιο του Συνηγόρου του Πολίτη, μετά τις χθεσινές αυτοψίες στο Αρκαλοχώρι, όπου αποτύπωσαν την κατάσταση που επικρατεί τέσσερα και πλέον χρόνια μετά τον καταστροφικό σεισμό.
Στη σύσκεψη που πραγματοποιήθηκε παρουσία του Αντιπεριφερειάρχη Ηρακλείου, των δημάρχων Μινώα Πεδιάδας και Αρχανών Αστερουσίων, στελεχών των τεχνικών υπηρεσιών, του ΤΑΕΦΚ και μελών του Συλλόγου Σεισμόπληκτων «Η Ελπίδα», αναλύθηκαν τα προβλήματα τα οποία εξακολουθούν να υφίστανται, τα «εμπόδια» που βάζουν στην αποκατάσταση των σεισμόπληκτων περιοχών οι γραφειοκρατικές διαδικασίες και πως αυτά θα μπορούσαν να ξεπεραστούν.
Όπως τόνισε ο πρόεδρος του Συλλόγου Σεισμόπληκτων «Η Ελπίδα», Κώστας Γκαντάτσιος, τέσσερα χρόνια μετά τον σεισμό περίπου 400 επικίνδυνα κτήρια δεν έχουν κατεδαφιστεί και στους δύο δήμους, τρία σχολικά συγκροτήματα παραμένουν μέχρι σήμερα σε κοντέινερ και 500 άνθρωποι εξακολουθούν να ζουν σε κοντέινερ. Παράλληλα άλλοι κάτοικοι της περιοχής ζουν σε κίτρινα, επικίνδυνα σπίτια, τα οποία οι δαιδαλώδεις διαδικασίες δεν τους έχουν επιτρέψει να επισκευάσουν ακόμα.
«Αυτό που μας ενδιαφέρει είναι να επιστρέψει ο τόπος σε φυσιολογικούς ρυθμούς ζωής. Τώρα το πώς θα γίνει αυτό και ποιος θα αναλάβει αυτό το μοντέλο αυτό και δεν μας πέφτει λόγος και δεν μπορούμε να υποδείξουμε σε μια ανεξάρτητη αρχή τις κινήσεις που πρέπει να κάνει. Ήρθαν πολύ διαβασμένοι για όλα τα θέματα του Δήμου και των σεισμόπληκτων. Ευελπιστώ ότι τα εργαλεία που έχει ο Συνήγορος του Πολίτη αν τα χρησιμοποιήσει άμεσα και σωστά θα φέρει και αποτέλεσμα. Εργαλεία υπάρχουν, πρόθεση πολιτική και βούληση πρέπει να υπάρχει για να τα βάλουμε κάτω και να τελειώνει αυτό το πράγμα με την ταλαιπωρία των ανθρώπων», ανέφερε ο κ.ς Γκαντάτσιος.
Οι προτάσεις Κεγκέρολγλου
«Πέντε χρόνια μετά, οι συνεργάτες του Συνήγορου του Πολίτη ήρθαν για να ακούσουν τα προβλήματα και τις προτάσεις για την αντιμετώπιση αυτού των προβλημάτων. Ο Δήμος Μινώα Πεδιάδας, που έχει συνεργαστεί τόσο με το Τεχνικό Επιμελητήριο όσο και με το Σύλλογο Ελπίδα και συνεχίζουμε να συνεργαζόμαστε, έχει επεξεργασμένες προτάσεις τόσο για τα άμεσα και πιεστικά προβλήματα που συνεχίζουν να υπάρχουν και αφορούν την αδειοδότηση των κίτρινων κτιρίων, αφορούν την αποκατάσταση των δημοτικών και δημόσιων υποδομών και μια σειρά άλλα θέματα που άπτονται της κοινωνικής και οικονομικής αποκατάστασης που δεν έχει επέλθει. Αυτή η περίφημη επαναφορά στην κανονικότητα είναι όνειρο ακόμα», σημείωσε μετά το τέλος της σύσκεψης ο δήμαρχος Μινώα Πεδιάδας Βασίλης Κεγκέρογλου.
«Ο Συνήγορος του πολίτη έχει τη δυνατότητα να κάνει τεχνικές εκθέσεις, με νομοθετικές και θεσμικές παρεμβάσεις, για την αλλαγή του συστήματος και γι’ αυτό κατέθεσα προτάσεις ώστε να συμπεριλάβουν στην έκθεσή τους όλες τις αλλαγές που χρειάζονται στο σύστημα για να σταματήσει να υπάρχει αυτή η γάγγραινα του υπερσυγκεντρωτισμού», τόνισε.
Συγκεκριμένα ο κ Κεγκέρογλου πρότεινε, εφόσον η φυσική καταστροφή είναι σε επίπεδο Δήμου, να ορίζεται συντονιστής, όπως προβλέπει ο νόμος, ο Δήμαρχος και να δημιουργείται μια ομάδα διοίκησης έργου, με όλες τις εμπλεκόμενες υπηρεσίες, την εξουσία για την κατεύθυνση των οποίων θα έχει ο Δήμαρχος. Εάν η φυσική καταστροφή αφορά πάνω από ένα δήμο, ο κ. Κεγκέλογλου προτείνει να ορίζεται συντονιστής ο Αντιπεριφερειάρχης της Περιφερειακής Ενότητας και εάν είναι σε επίπεδο Περιφέρειας, να ορίζεται συντονιστής ο Περιφερειάρχης ή ο Γενικός Γραμματέας της Αποκεντρωμένης Διοίκησης.
«Σκοπός είναι αμέσως μετά το πρώτο διάστημα της κοινωνικής φροντίδας, της πρώτης αποκατάστασης, πρόσβασης δρόμων κλπ, να εκπονείται ένα συνεκτικό σχέδιο αποκατάστασης και επαναφοράς της κανονικότητας με την οικονομική και κοινωνική ανασυγκρότηση της περιοχής και αυτό το σχέδιο να υλοποιείται με συγκεκριμένο συντονισμό. Τώρα ούτε σχέδιο υπάρχει, είναι μόνο ο σχεδιασμός του Δήμου με τις περιορισμένες δυνατότητες που έχει, και κατά περίπτωση η ανταπόκριση των Υπουργείων ή των Υπουργών ανάλογα και με τις δυνατότητες που έχουν ή τις σχέσεις που υπάρχουν με τους συγκεκριμένους Υπουργούς. Αυτό πρέπει να πάρει τέλος και να γίνεται θεσμικά η διαδικασία όπως προανέφερα. Αποκέντρωση! Αλλιώς δεν γίνεται. Αποκέντρωση της διαδικασίας, αποκέντρωση της ευθύνης. Μέχρι τώρα μόνο οι ευθύνες, δυστυχώς, αποκεντρώνονται χωρίς αρμοδιότητες και πόρους», κατέληξε ο κ. Κεγκέρογλου.
Κοκοσάλης: «Οι πληγές είναι ακόμα ανοιχτές»
«Ο στόχος είναι να δούμε πώς πρέπει να τροποποιηθεί το θεσμικό πλαίσιο στο κομμάτι της πολιτικής προστασίας. Οι συναντήσεις αυτές που κάνει ο Συνήγορος του Πολίτη θα γίνουν και σε άλλες περιοχές που έχουν υποστεί φυσικές καταστροφές. Να δούμε ποιοι είναι οι υπεύθυνοι, πώς ορίζονται, πώς αποκεντρώνεται η όλη διαδικασία, για να είμαστε πιο ευέλικτοι. Βλέπετε, έχουν περάσει 4-5 χρόνια από τότε που είχαμε τη φυσική καταστροφή στην περιοχή του Αρκαλοχωρίου και ακόμα οι πηγές είναι ανοιχτές. Τα χωριά μας είναι έρημα, υπάρχουν ακόμα σπίτια που δεν έχουν γκρεμιστεί και είναι επικινδύνως ετοιμόρροπα. Υπάρχουν επιπτώσεις που φέρνουν πρόβλημα στη λειτουργία των οικισμών μας», δήλωσε ο δήμαρχος Αρχανών Αστερουσίων Μανώλης Κοκοσάλης και συμπλήρωσε:
«Περισσότερο ο Συνήγορος του Πολίτη ήρθε να συλλέξει τις πληροφορίες από εμάς που ζούμε το φαινόμενο, προκειμένου να δούμε πώς θα διαμορφωθεί το θεσμικό πλαίσιο. Και αυτό που παρατηρούμε κιόλας και θέλω να το επισημάνω είναι, ότι ανάλογα το ποιος προΐσταται στο Υπ. Πολιτικής Προστασίας, βλέπουμε εμείς ότι αντιμετωπίζουν διαφορετικά φυσικές καταστροφές από περιοχή της χώρας. Εννοώ ότι αλλιώς αντιμετωπίσει ο σεισμός στη Σάμο, με άλλες εγκυκλίους, άλλες διατάξεις, αλλιώς αντιμετωπίζεται εδώ, αλλιώς χρηματοδοτείται το Δαμάσι που έγινε ο σεισμός, αλλιώς χρηματοδοτείται σε εμάς. Θα πρέπει λοιπόν να υπάρχει μια ενιαία αντιμετώπιση, και αυτό ζητάμε εμείς», συμπλήρωσε ο κ. Κοκοσάλης.
Η ανακοίνωση του Δήμου Μινώα Πεδιάδας:
“Την ανάγκη άμεσης επιτάχυνσης των διαδικασιών αποκατάστασης και ριζικών θεσμικών αλλαγών στον τρόπο διαχείρισης των συνεπειών φυσικών καταστροφών, ανέδειξε ο Δήμαρχος Μινώα Πεδιάδας, Βασίλης Κεγκέρογλου, κατά τη διάρκεια της διευρυμένης σύσκεψης που πραγματοποιήθηκε στην Περιφέρεια Κρήτης με τη συμμετοχή κλιμακίου του Συνηγόρου του Πολίτη, του Αντιπεριφερειάρχη Νίκου Συριγωνάκη, του Δημάρχου Αρχανών Αστερουσίων Μανώλη Κοκοσάλη, του Προέδρου και Αντιπροέδρου του Συλλόγου «ΕΛΠΙΔΑ» Κώστα Γκαντάτσιου και Στέλιου Κανάκη αντίστοιχα, εκπροσώπων της αυτοδιοίκησης και αρμόδιων υπηρεσιών.
Η σύσκεψη ακολούθησε της αυτοψίας που πραγματοποίησε στο Αρκαλοχώρι τη Δευτέρα 23 Μαρτίου, τετραμελές κλιμάκιο του Συνηγόρου του Πολίτη, το οποίο κατέγραψε εκτενώς την υφιστάμενη κατάσταση, σχεδόν πέντε χρόνια μετά τον καταστροφικό σεισμό.
Στην τοποθέτηση του, ο Δήμαρχος Μινώα Πεδιάδας Βασίλης Κεγκέρογλου υπογράμμισε ότι «πέντε χρόνια μετά, ήρθαν για να ακούσουν τα προβλήματα και τις προτάσεις για την αντιμετώπισή τους», επισημαίνοντας πως «η περίφημη “επιστροφή στην κανονικότητα” παραμένει ακόμη ζητούμενο». Όπως ανέφερε, «υπάρχουν σοβαρές εκκρεμότητες στην αδειοδότηση των “κίτρινων” κτιρίων, στην αποκατάσταση των υποδομών και στην κοινωνική και οικονομική αποκατάσταση», τονίζοντας ότι «η περιοχή κουβαλά ακόμη τα βάρη της καταστροφής, με πολλά κενά, καθυστερήσεις και περιορισμένα αποτελέσματα».
Ο Δήμαρχος κατέθεσε συγκεκριμένες προτάσεις για ένα νέο σύστημα πολιτικής προστασίας στην αποκατάσταση των συνεπειών φυσικών καταστροφών, με επίκεντρο την αποκέντρωση αρμοδιοτήτων.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε επίσης και στην ανάγκη δημιουργίας Μητρώου Μηχανικών, τονίζοντας ότι η διαδικασία αδειοδότησης θα μπορούσε να έχει ολοκληρωθεί ήδη από τον πρώτο χρόνο, εάν υπήρχε οργανωμένο μητρώο υπό τον συντονιστή και αν οι μηχανικοί αμείβονταν ανά φάκελο και ανά συμμετοχή στις επιτροπές. Σήμερα, η διαδικασία βασίζεται σε περιορισμένο αριθμό συμβασιούχων μηχανικών, οι οποίοι μάλιστα μετακινούνται ή αποχωρούν, με αποτέλεσμα την υποστελέχωση των υπηρεσιών. Είναι χαρακτηριστικό ότι περίπου 16 συμβασιούχοι μηχανικοί προσπαθούν να διαχειριστούν έναν τεράστιο όγκο εργασίας, κάτι που καθιστά πρακτικά αδύνατη την αποτελεσματική διεκπεραίωση των υποθέσεων”.
Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά ο Δήμαρχος: Η πρόταση μας είναι σαφής ώστε να δοθεί τέλος στον συγκεντρωτισμό, που αποτελεί «γάγγραινα» για τη μη επίλυση των προβλημάτων. Όταν η φυσική καταστροφή αφορά έναν Δήμο, να ορίζεται συντονιστής ο Δήμαρχος, όπως προβλέπει ο νόμος, και να συγκροτείται υπό αυτόν Ομάδα Διοίκησης Έργου με όλες τις εμπλεκόμενες υπηρεσίες, των οποίων τον συντονισμό θα έχει. Εάν η καταστροφή αφορά περισσότερους Δήμους εντός Περιφερειακής Ενότητας, συντονιστής να είναι ο Αντιπεριφερειάρχης. Αντίστοιχα, σε επίπεδο Περιφέρειας, να ορίζεται ο Περιφερειάρχης ή ο Γενικός Γραμματέας της Αποκεντρωμένης Διοίκησης.
Στόχος είναι, μετά το πρώτο στάδιο της άμεσης κοινωνικής φροντίδας και αποκατάστασης (π.χ. πρόσβαση δρόμων), να εκπονείται ένα ολοκληρωμένο σχέδιο αποκατάστασης και επαναφοράς στην κανονικότητα, που θα περιλαμβάνει και την οικονομική και κοινωνική ανασυγκρότηση της περιοχής. Το σχέδιο αυτό θα πρέπει να υλοποιείται με σαφή και ενιαίο συντονισμό.
Σήμερα, ένα τέτοιο συνεκτικό σχέδιο δεν υπάρχει. Υπάρχει μόνο ο σχεδιασμός του Δήμου, με περιορισμένες δυνατότητες, και αποσπασματική ανταπόκριση από τα Υπουργεία, ανάλογα με τις δυνατότητες ή τις συγκυρίες. Αυτό πρέπει να σταματήσει και η διαδικασία να θεσμοθετηθεί όπως περιγράφηκε.
Στο ερώτημα αν πρόκειται για θέμα διαδικασίας ή πολιτικής βούλησης, η απάντηση είναι ξεκάθαρη: πρόκειται για θέμα πολιτικής βούλησης. Ο Συνήγορος του Πολίτη μπορεί να συντάσσει τεχνικές εκθέσεις, αλλά απαιτούνται νομοθετικές και θεσμικές παρεμβάσεις για την ουσιαστική αλλαγή του συστήματος. Γι’ αυτό και κατατέθηκαν οι συγκεκριμένες προτάσεις, ώστε να συμπεριληφθούν σε σχετική έκθεση και να προωθηθούν οι αναγκαίες αλλαγές. Αποκέντρωση χωρίς αρμοδιότητες και πόρους δεν μπορεί να υπάρξει. Δυστυχώς, μέχρι σήμερα, αποκεντρώνονται κυρίως οι ευθύνες και όχι τα μέσα».
Από την πλευρά του, ο Πρόεδρος του Συλλόγου Σεισμόπληκτων «Η Ελπίδα», Κώστας Γκαντάτσιος, ανέφερε: «Η παρουσία του Συνηγόρου του Πολίτη έχει καθυστερήσει, καθώς η σχετική αίτηση είχε κατατεθεί ήδη από τον Οκτώβριο του 2024, ενώ και πολλοί πολίτες έχουν επισημάνει εδώ και καιρό τα ίδια προβλήματα. Ωστόσο, από όσα διαπιστώσαμε, το κλιμάκιο ήρθε πλήρως ενημερωμένο και προετοιμασμένο για τα ζητήματα του Δήμου και των σεισμόπληκτων, γεγονός που δημιουργεί μια συγκρατημένη αισιοδοξία. Αν τα εργαλεία που διαθέτει ο Συνήγορος του Πολίτη αξιοποιηθούν άμεσα και σωστά, εκτιμούμε ότι μπορούν να φέρουν αποτελέσματα. Εμείς, θα καταθέσουμε και επίσημο υπόμνημα, ώστε να καταγραφούν από την Ανεξάρτητη αυτή Αρχή όλα όσα επισημαίνουμε εδώ και καιρό, καθώς και όσα έχουν καταγγείλει οι πολίτες. Σε ό,τι αφορά την υφιστάμενη κατάσταση, τα προβλήματα παραμένουν έντονα: περίπου 300 κτίρια δεν έχουν ακόμη κατεδαφιστεί στους δύο Δήμους, τρία σχολικά συγκροτήματα εξακολουθούν να λειτουργούν σε κοντέινερ, ενώ περίπου 500 άνθρωποι διαμένουν σε προσωρινές δομές. Παράλληλα, υπάρχουν ακόμη πολίτες που ζουν σε «κίτρινα» ή επικίνδυνα σπίτια. Αυτή είναι η πραγματικότητα σήμερα. Το ποιος και με ποιον τρόπο θα ασκήσει την απαραίτητη πίεση για την επίλυση των προβλημάτων δεν είναι δική μας αρμοδιότητα. Εκείνο που απαιτείται είναι σαφής πολιτική πρόθεση και βούληση, ώστε να δοθεί οριστικό τέλος στην ταλαιπωρία των ανθρώπων».”
