Καθολικό lockdown για την κτηνοτροφία στο νησί της Λέσβου, μετά την επιβεβαίωση κρούσματος αφθώδους πυρετού που εντοπίστηκε σε εκτροφή βοοειδών, την περασμένη Κυριακή (15/3).
Η εμφάνιση του κρούσματος συνιστά ισχυρό χτύπημα στην «καρδιά» της πασχαλινής αγοράς, μιας χρονικής περιόδου ιδιαίτερα κρίσιμης για τους κτηνοτρόφους του νησιού. Η αγορά ήδη είχε μπει σε τροχιά αυξημένης κατανάλωσης, με τη ζήτηση για αρνιά, κατσίκια και αιγοπρόβειο κρέας να κορυφώνεται παραδοσιακά εν όψει του Πάσχα – μια περίοδος που για πολλούς παραγωγούς αποτελεί τη βασική οικονομική «ανάσα» της χρονιάς.
Φέτος, μάλιστα, υπήρχε συγκρατημένη αισιοδοξία, καθώς οι τιμές στο γάλα έδειχναν σημάδια βελτίωσης και η αγορά κρέατος κινούνταν ανοδικά. Η εμφάνιση της νόσου, ωστόσο, ανατρέπει τις προσδοκίες, εισάγοντας έντονη αβεβαιότητα για το μέλλον. Να σημειωθεί ότι στη Λέσβο δεν είχε καταγραφεί κρούσμα ευλογιάς, ωστόσο, όπως προκύπτει, το νησί δεν κατάφερε να θωρακιστεί από τον αφθώδη πυρετό, ο οποίος ήδη είχε εμφανιστεί σε Τουρκία και Κύπρο. Αξίζει να επισημανθεί ότι η αιγοπροβατοτροφία έχει σημαντική παρουσία στη Λέσβο, με ζωικό κεφάλαιο που προσεγγίζει τα 500 χιλιάδες ζώα, ενώ πιο περιορισμένη είναι η εκτροφή βοοειδών.
Σχέδιο έκτακτης ανάγκης
Ωστόσο, η εμφάνιση της ζωονόσου ενεργοποίησε άμεσα τους μηχανισμούς του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και αποφασίστηκε η άμεση εφαρμογή του σχεδίου έκτακτης ανάγκης που προβλέπεται για την αντιμετώπιση της νόσου, σύμφωνα με την ευρωπαϊκή και την εθνική νομοθεσία. Σε αυτό το πλαίσιο, το σύνολο της Λέσβου βρίσκεται εντός απαγορευμένης ζώνης, στην οποία εφαρμόζονται όλα τα προβλεπόμενα μέτρα από τον Ευρωπαϊκό Κανονισμό 2020/687.
Συγκεκριμένα, απαγορεύεται η μετακίνηση ζώντων ζώων των ευαίσθητων ειδών (βοοειδή, χοιροειδή, αιγοπρόβατα), καθώς και η διακίνηση των προϊόντων και υποπροϊόντων αυτών, καθώς και των ζωοτροφών, εκτός του νησιού. Αυτό περιλαμβάνει και τη διακίνηση τροφίμων ζωικής προέλευσης από πολίτες στις προσωπικές τους αποσκευές εκτός του νησιού. Απαγορεύονται οι σφαγές των ευαίσθητων ειδών εντός του νησιού. Σε ό,τι αφορά τη μολυσμένη εκμετάλλευση, θα πραγματοποιηθεί θανάτωση όλων των ζώων και όλα τα προϊόντα θα καταστραφούν. Δεν έχει διευκρινιστεί αν υπάρχει πιθανότητα να επιτραπεί η μεταφορά γάλακτος εκτός Λέσβου, μόνο εφόσον αυτό παστεριωθεί ή υποστεί θερμική επεξεργασία, η οποία καταστρέφει τον ιό, προκειμένου να μη σταματήσουν οι εμπορικές ροές σε γάλα και τυροκομικά προϊόντα, όπως φέτα και άλλα τοπικά τυριά.
Το ΥΠΑΑΤ και οι παραγωγοί
Όπως αναφέρει στη «Ναυτερμπορική» η γενική διευθύντρια Κτηνιατρικής του ΥΠΑΑΤ, δρ Αικατερίνη Μαρίνου, «αυτή τη στιγμή όλες οι εμπορικές ροές απαγορεύονται. Το πώς θα διαμορφωθεί το εμπορικό σκέλος θα οριστεί από την εκτελεστική απόφαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η οποία αναμένεται εντός του επόμενου 48ωρου».
Σε οξείς τόνους, η Ομοσπονδία Αγροτικών Συλλόγων Λέσβου καταγγέλλει έλλειψη ουσιαστικών μέτρων βιοασφάλειας και υποστελέχωση των αρμόδιων υπηρεσιών, ζητώντας άμεσες αποζημιώσεις, ενίσχυση των κτηνοτρόφων και πρόσβαση σε μέσα προστασίας, εν μέσω αυξανόμενης πίεσης στον κλάδο.
Το κρίσιμο στοίχημα των επόμενων ημερών είναι διπλό: αφενός να μην εντοπιστούν νέα κρούσματα κατά τη διαδικασία ιχνηλάτησης στο νησί και αφετέρου να αποτραπεί η διασπορά της νόσου εκτός Λέσβου, προς άλλα νησιά του Αιγαίου ή την ηπειρωτική χώρα.
Πώς μεταδίδεται η νόσος
Ο αφθώδης πυρετός (Foot-and-Mouth Disease, FMD) είναι ένα εξαιρετικά μεταδοτικό ιογενές νόσημα, το οποίο προσβάλλει τα δίχηλα ζώα (βοοειδή, αιγοπρόβατα, χοίροι, καθώς και ορισμένα άγρια είδη). Χαρακτηρίζεται από υψηλή μεταδοτικότητα και ταχεία εξάπλωση, μέσω της άμεσης επαφής, της έμμεσης επαφής με μολυσμένα αντικείμενα, οχήματα, υποδήματα, εξοπλισμό ή μέσω ανθρώπινης δραστηριότητας. Μεταδίδεται και αερογενώς, γεγονός που αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο μόλυνσης γειτονικών εκμεταλλεύσεων. Άγρια ζώα και τρωκτικά δύνανται να μεταφέρουν τον ιό από μολυσμένες εκμεταλλεύσεις σε υγιείς.
10 ερωτήσεις-απαντήσεις για τον αφθώδη πυρετό
1) Τι είναι ο αφθώδης πυρετός;
Ο αφθώδης πυρετός είναι εξαιρετικά μεταδοτικό ιογενές νόσημα που προσβάλλει τα δίχηλα ζώα, όπως τα βοοειδή, τα αιγοπρόβατα και οι χοίροι. Έχει πολύ σοβαρές επιπτώσεις στην κτηνοτροφική παραγωγή και στο εμπόριο ζωικών προϊόντων.
2) Μεταδίδεται στον άνθρωπο;
Όχι. Ο αφθώδης πυρετός δεν αποτελεί απειλή για τη δημόσια υγεία. Το κρίσιμο ζήτημα είναι η προστασία του ζωικού κεφαλαίου και η αποτροπή της διασποράς της νόσου.
3) Γιατί θεωρείται τόσο επικίνδυνος;
Επειδή μεταδίδεται πολύ γρήγορα, τόσο με άμεση επαφή όσο και έμμεσα μέσω οχημάτων, εξοπλισμού, υποδημάτων, υλικών και ανθρώπινης δραστηριότητας, ενώ μπορεί να μεταδοθεί και αερογενώς.
4) Ποια ζώα αφορά;
Αφορά κυρίως βοοειδή, αιγοπρόβατα και χοίρους, καθώς και ορισμένα άγρια δίχηλα είδη.
5) Ποια είναι τα βασικά συμπτώματα;
Τα βασικά κλινικά σημεία περιλαμβάνουν πυρετό, ανορεξία, φυσαλίδες στο στόμα, στα άκρα και στο μαστό, διαβρώσεις, χωλότητα, σιελόρροια και μείωση παραγωγής. Σε νεαρά ζώα μπορεί να εμφανιστεί οξεία μυοκαρδίτιδα και αιφνίδιος θάνατος.
6) Τι σημαίνει ότι είναι νόσημα Κατηγορίας Α;
Σημαίνει ότι πρόκειται για νόσημα που δεν ενδημεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση και για το οποίο με την πρώτη επιβεβαίωση εστίας απαιτείται άμεση εφαρμογή αυστηρών μέτρων ελέγχου και εκρίζωσης.
7) Τι προβλέπεται όταν επιβεβαιώνεται εστία;
Οι αρμόδιες αρχές εφαρμόζουν άμεσα μέτρα εκρίζωσης στην προσβεβλημένη εκμετάλλευση, που περιλαμβάνουν θανάτωση όλων των ευαίσθητων ζώων, ασφαλή διαχείριση νεκρών και μολυσμένων προϊόντων, καθώς και καθαρισμό και απολύμανση.
8) Γιατί επιβάλλονται περιορισμοί στις μετακινήσεις;
Γιατί η μετακίνηση ζώων, προϊόντων, ανθρώπων και υλικών μπορεί να συμβάλει καθοριστικά στη διασπορά του ιού. Γι’ αυτό το λόγο το νομικό πλαίσιο προβλέπει αυστηρούς περιορισμούς, βιοπροφύλαξη και επιτήρηση.
9) Τι είναι οι ζώνες προστασίας και επιτήρησης;
Γύρω από την εστία ορίζεται ζώνη προστασίας τουλάχιστον 3 χιλιομέτρων, ζώνη επιτήρησης τουλάχιστον 10 χιλιομέτρων και περαιτέρω απαγορευμένη ζώνη τουλάχιστον 20 χιλιομέτρων για ελάχιστο διάστημα 30 ημερών, με ειδικούς περιορισμούς και επιδημιολογική παρακολούθηση.
10) Ποιο είναι το βασικό μήνυμα προς κτηνοτρόφους και πολίτες;
Το βασικό μήνυμα είναι απόλυτη συμμόρφωση με τα μέτρα, αυστηρή βιοπροφύλαξη και αποφυγή κάθε μη αναγκαίας μετακίνησης ζώων, προϊόντων και υλικών που μπορεί να συμβάλει στη διασπορά της νόσου.
