Στάση αναμονής, παρακολούθηση των εξελίξεων μέρα με τη μέρα και προσπάθεια να κρατηθούν χαμηλά οι τόνοι σε μια δύσκολη – για μία ακόμη φορά τα τελευταία χρόνια – συγκυρία για τον κλάδο που ούτως ή άλλως διεθνώς είναι ιδιαίτερα ευάλωτος στις γεωπολιτικές αναταράξεις.
Αυτό είναι το κλίμα στους κόλπους του ελληνικού τουρισμού, εν μέσω της προετοιμασίας για τη θερινή σεζόν του 2026, που είχε ξεκινήσει με θετικούς οιωνούς, όπως είχε διαφανεί από τις προκρατήσεις αλλά και τον προγραμματισμό των αεροπορικών εταιρειών, παραπέμποντας γενικότερα σε περαιτέρω άνοδο για φέτος από 3% ως 5%.
Kι ενώ ο γεωπολιτικός παράγοντας αναδεικνύεται και μάλιστα με ιδιαίτερη ένταση ξανά, ο προβληματισμός στον τουρισμό, εντός αλλά και εκτός Ελλάδος, είναι δεδομένος, με τους τουριστικούς φορείς να τονίζουν προς κάθε κατεύθυνση ότι ακόμη είναι νωρίς για εκτιμήσεις. Οι ίδιοι εστιάζουν στον Νο 1 παράγοντα που θα καθορίσει τις επιπτώσεις για τον τουρισμό όχι μόνο εντός αλλά και εκτός ελληνικών συνόρων γενικότερα και δεν είναι άλλος από το πόσο τελικά θα διαρκέσει η ένταση στη Μέση Ανατολή. Πέραν των άμεσων λειτουργικών αναταράξεων με το κλείσιμο εναέριων χώρων, τις χιλιάδες ακυρώσεις πτήσεων και την κλονισμένη ταξιδιωτική εμπιστοσύνη που ενδέχεται να επηρεάσει τις κρατήσεις ακόμη και μετά την αποκλιμάκωση, η διάρκεια των γεωπολιτικών αναταράξεων είναι ο πλέον καθοριστικός παράγοντας ώστε να αποφευχθεί ένα ντόμινο επιπτώσεων σε όλους τους κλάδους – και όχι μόνο στα ταξίδια.
Τα μηνύματα από το Βερολίνο
Με το δεδομένο, πάντως, ότι η ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή συνέπεσε την περασμένη εβδομάδα με τη μεγάλη, διεθνή έκθεση ITB στο Βερολίνο όπου παραδοσιακά ο ελληνικός τουρισμός δίνει το «παρών» λαμβάνοντας και τα πρώτα ουσιαστικά μηνύματα για την επερχόμενη θερινή σεζόν το κλίμα από τη Γερμανία ήταν ακριβώς αυτό: από τη μια πλευρά η έντονη ανησυχία και ο προβληματισμός για τις νέες, πρωτοφανείς γεωπολιτικές εξελίξεις, αλλά από την άλλη πλευρά και σημάδια ανθεκτικότητας του ελληνικού τουρισμού. Επί του παρόντος και έστω κι αν ακόμη είναι νωρίς σε σχέση με τον αντίκτυπο από τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, η θερινή σεζόν του 2026 καταγράφει θετικό πρόσημο ως προς τη ζήτηση από βασικές αγορές, όπως από τη Γερμανία, τη μεγαλύτερη αγορά εισερχόμενου τουρισμού για τη χώρα μας, με βάση τις διαπιστώσεις στην ITB από μεγάλους tour operators και οργανισμούς – Tui, Alltours, Dertour.
Κορυφαίοι τουριστικοί παράγοντες τονίζουν επιπλέον και το γεγονός ότι ο κλάδος έχει βρεθεί τα τελευταία χρόνια αντιμέτωπος με ουκ ολίγες κρίσεις και δοκιμασίες, έχοντας τελικά καταφέρει να χτίσει εμπειρία, να επιδείξει αντανακλαστικά και να ανταποκριθεί, όπως έχει φανεί εκ του αποτελέσματος, στις δύσκολες συνθήκες διεθνούς εμβέλειας ή ακόμη και εσωτερικές: από τη μεγάλη υγειονομική κρίση της πανδημίας, το 2020, όπου τελικά το brand «Ελλάδα» βγήκε παραπάνω από κερδισμένο ισχυροποιώντας τη θέση του διεθνώς, μέχρι τις μεγάλες γεωπολιτικές κρίσεις, το 2022, με τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, εν συνεχεία το 2023 με τις τραγικές εξελίξεις με το Ισραήλ και τη Χαμάς στη Γάζα, τον πόλεμο των 12 ημέρων τον Ιούνιο του 2025 Ισραήλ – Ιράν, ενώ δεν έλλειψε και ο παντελώς αστάθμητος παράγοντας της σεισμοηφαιστειακής κρίσης στη Σαντορίνη.
«Η σύγκρουση στο Ιράν βρίσκεται ακόμη σε πρώιμο στάδιο, όμως το κρίσιμο ζητούμενο δεν είναι μόνο η παρούσα στρατιωτική της διάσταση. Εξίσου σημαντικός είναι ο κίνδυνος κλιμάκωσης ή εμπλοκής περιφερειακών δυνάμεων που θα καθορίσουν και το πραγματικό εύρος των συνεπειών. Δυστυχώς, όπως σε κάθε διεθνή ένταση, έτσι και τώρα οι άμαχοι είναι εκείνοι που υφίστανται το βαρύτερο τίμημα», δηλώνει στο «business stories» o πρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Ξενοδόχων Γιάννης Χατζής. «Η Ελλάδα, παρότι δεν εμπλέκεται άμεσα στη σύγκρουση, βρίσκεται γεωγραφικά πιο κοντά στις εξελίξεις σε σχέση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Η πρόσφατη εμπειρία του πολέμου στην Ουκρανία έδειξε ότι μεγάλες διεθνείς κρίσεις μπορούν να μεταφέρουν σημαντικές οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις ακόμη και σε κράτη που δεν συμμετέχουν στις συγκρούσεις, όπως αύξηση κόστους ενέργειας, πληθωριστικές πιέσεις, διαταραχές στις αλυσίδες εφοδιασμού και αβεβαιότητα στις αγορές. Παρά τις δυσκολίες, ο ελληνικός τουρισμός έχει αποδείξει διαχρονικά την ανθεκτικότητά του, χάρη στην ευελιξία των επιχειρήσεων, στη διαφοροποίηση των αγορών και τη σταθερή διεθνή ελκυστικότητα της χώρας. Η ανθεκτικότητα αυτή, ωστόσο, δεν μπορεί να θεωρείται δεδομένη. Απαιτείται έγκαιρη και συντονισμένη δράση από την Πολιτεία: μέτρα στήριξης των επιχειρήσεων, ενεργή διατήρηση της εικόνας της Ελλάδας ως ασφαλούς προορισμού, αποτελεσματική διαχείριση πιθανών διαταραχών στις μεταφορές και στο ενεργειακό κόστος, καθώς και συνεκτική διεθνής επικοινωνία. Μόνο με προνοητικό σχεδιασμό και θεσμική ετοιμότητα ο ελληνικός τουρισμός θα μπορέσει να διατηρήσει τη δυναμική του και να ανταποκριθεί με επιτυχία στις προκλήσεις που ενδέχεται να φέρουν οι μελλοντικές κρίσεις», επισημαίνει ο πρόεδρος της ΠΟΞ.
Τα νούμερα
Η ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή φέρνει για μία ακόμη αφορά μεγάλες αναταράξεις, ξεκινώντας από το χάος της περασμένης εβδομάδας στις αερομεταφορές, με κλείσιμο εναέριων χώρων σε Ισραήλ, Κατάρ, Συρία, Ιράν, Ιράκ, Κουβέιτ, Μπαχρέιν, με χιλιάδες ακυρώσεις και εκτροπές πτήσεων στα αεροδρόμια ανά τον κόσμο, χιλιάδες εγκλωβισμένους ταξιδιώτες στους προορισμούς κάποιοι από τους οποίους μάλιστα -βλ. Ντουμπάι και Αμπού Ντάμπι– αποτελούν και τουριστικούς πόλους. Μόνο το Διεθνές Αεροδρόμιο στο Ντουμπάι, που υπέστη πλήγμα, αποτελεί το δεύτερο πιο πολυσύχναστο αεροδρόμιο στον κόσμο, έχοντας υποδεχθεί το 2025 ένα σύνολο 95,2 εκατομμυρίων επιβατών.
Στην πολύ μικρότερη κλίμακα της Ελλάδας, το αεροδρόμιο του Ντουμπάι αποτελεί κόμβο και για τη διασυνδεσιμότητα από την ελληνική πρωτεύουσα, πέραν φυσικά και του γεγονότος ότι συνολικά τα Ηνωμένα Αραβικά είναι πολύ δημοφιλή και έχουν ανέβει ειδικά την τελευταία διετία με την προσθήκη πτήσεων και για τα ταξίδια των Ελλήνων.
Η συνολική επιβατική κίνηση (αφίξεις, αναχωρήσεις Ελλήνων και ξένων κατοίκων) για τις χώρες της Μέσης Ανατολής το 2025 ξεπέρασε πέρυσι το ορόσημο των 2,5 εκατομμυρίων ταξιδιωτών, φτάνοντας για την ακρίβεια τα 2,568 εκατομμύρια ταξιδιώτες στο «Ελευθέριος Βενιζέλος». Η κίνηση της Μέσης Ανατολής αντιπροσωπεύει πλέον διψήφιο ποσοστό επί του συνόλου της διεθνούς κίνησης του Διεθνούς Αερολιμένα Αθηνών, με ένα μερίδιο 10,5% επί του συνόλου των 24,36 εκατομμυρίων ταξιδιωτών που ήταν η συνολική κίνηση εξωτερικού το 2025 (αφίξεις- αναχωρήσεις Ελλήνων και ξένων κατοίκων).
Στη δεδομένη συγκυρία, οι απώλειες σε μηνιαία βάση από τις ακυρώσεις πτήσεων στο δίκτυο της Μέσης Ανατολής, εφόσον υπάρξει διάρκεια των γεωπολιτικών αναταράξεων, εκτιμώνται κοντά στους 180.000 ταξιδιώτες, ενώ υπάρχουν και οι… παράπλευρες απώλειες, όπως αυτή των απευθείας πτήσεων στη σύνδεση της Ινδίας. Η Μέση Ανατολή αποτελεί κόμβο για τη διεθνή αεροπορία, γεγονός που σημαίνει ότι οι επιπτώσεις δεν περιορίζονται στην τοπική τουριστική κίνηση, αλλά επηρεάζουν και τις διηπειρωτικές ροές μεταξύ Ευρώπης, Ασίας -Ειρηνικού και Βόρειας Αμερικής, εξ ου και ειδικά για την Ελλάδα έχουν επηρεαστεί ακόμη και οι (έστω και ελάχιστες αυτή την περίοδο) ροές από πιο μακρινές αγορές όπως η Αυστραλία.
Οσον αφορά ειδικά το εγχώριο ταξιδιωτικό κοινό, στο δίκτυο της Μέσης Ανατολής, το Ντουμπάι είναι αυτό που απορροφά το μεγαλύτερο μερίδιο στα ταξίδια των Ελλήνων και ακολουθεί το Αμπού Ντάμπι.
Οι ραγδαίες εξελίξεις που «τρέχουν» από το περασμένο Σάββατο 28 Φεβρουαρίου στη Μέση Ανατολή έφεραν την περασμένη εβδομάδα το κλείσιμο -για λόγους ασφαλείας- αγορών που εξυπηρετούνται με απευθείας πτήσεις από την Αθήνα, όπως το Αμπού Ντάμπι, το Αμμάν, η Βαγδάτη, το Μπαχρέιν, η Βηρυτός, η Δαμασκός, η Ντόχα, το Ντουμπάι, το Ερμπίλ, η Χάιφα, η Τζέντα, το Ριάντ, η Σάρτζα, φυσικά το Τέλ Αβίβ κ.ά., με τις αεροπορικές να αναπροσαρμόζουν συνεχώς τα προγράμματά τους μέρα με την ημέρα. Στο ίδιο μοτίβο και οι δύο εγχώριες αεροπορικές, η Aegean που έχει προχωρήσει από την περασμένη εβδομάδα σε ακυρώσεις δεκάδων προγραμματισμένων πτήσεων από/προς Τελ Αβίβ, Βηρυτό, Ερμπίλ, Aμπού Ντάμπι, Ντουμπάι, Βαγδάτη, Ριάντ και Τζέντα (έχοντας ξεκινήσει πάντως από τα μέσα της εβδομάδας πτήσεις επαναπατρισμού σε συμφωνία με το υπουργείο Εξωτερικών) αλλά και η SKY express η οποία πετάει προς Τελ Αβίβ και προχώρησε επίσης σε ακυρώσεις.
Σε σχέση με τον αντίκτυπο, ειδικά στις αεροπορικές και τα ταξίδια, η αγορά εστιάζει και στο κόστος από το ενδεχόμενο υπέρμετρης αύξησης τιμών των καυσίμων, με τη διάρκεια των εξελίξεων να παίζει και εδώ καθοριστικό ρόλο.
Ο άμεσος αντίκτυπος
Σε σχέση γενικότερα με τις επιπτώσεις για τον ελληνικό τουρισμό, ο άμεσος αντίκτυπος είναι ακόμη περιορισμένος, ωστόσο είναι δεδομένες πλέον οι ακυρώσεις λόγω αρνητικής ψυχολογίας. Αυτές πληθαίνουν τις τελευταίες ημέρες, ειδικά από την περασμένη Τετάρτη για εξερχόμενα ταξίδια μέσα στον Μάρτιο αλλά και εν όψει του Πάσχα κυρίως σε προορισμούς εκτός Ευρώπης – ακόμη και σε αυτούς που μπορεί να μην πλήττονται άμεσα από τις εξελίξεις. Αιτήματα επιστροφής χρημάτων και ταξίδια σε αναμονή -στην καλύτερη περίπτωση- με αλλαγές ημερομηνιών είναι στην πρώτη γραμμή στα αιτήματα που έρχονται στα ταξιδιωτικά γραφεία αυτές τις ημέρες είτε πρόκειται για μεμονωμένους ταξιδιώτες είτε και οργανωμένα γκρουπ. Σημειωτέον ότι τα τελευταία χρόνια, οι Ελληνες προτιμούν, εκτός από την περιφέρεια, και τα ταξίδια στο εξωτερικό για το Πάσχα, μία τάση που φέτος είναι πολύ πιθανό να ανατραπεί. Σημείο-κλειδί θα είναι το πόσο θα συνεχιστεί η έκρυθμη κατάσταση στη Μέση Ανατολή και αν συνεχίσει τον Απρίλιο, οπότε οι συνθήκες θα είναι πολύ πιο πιεστικές συνολικά και ειδικά για τον τουρισμό εν όψει και της έναρξης της νέας θερινής σεζόν.
Στις άμεσες επιπτώσεις αυτές τις πρώτες ημέρες είναι επιπλέον και η επιστροφή Ελλήνων, π.χ., φοιτητών από χώρες όπου φοιτούν, συμπεριλαμβανομένης και της Κύπρου, αλλά και οι αφίξεις στην Αθήνα ή τη Θεσσαλονίκη μερίδας Ισραηλινών οι οποίοι θεωρούν τη χώρα μας ασφαλές καταφύγιο για τις οικογένειές τους – είναι γνωστές άλλωστε οι αγορές τα τελευταία χρόνια ουκ ολίγων ακινήτων ανά την Ελλάδα από Ισραηλινούς. Από την άλλη, οι ξενοδόχοι της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης έχουν δει τις τελευταίες ημέρες κι αυτοί ακυρώσεις από ταξίδια από το εξωτερικό που δεν μπορούν να υλοποιηθούν εκ των πραγμάτων ή λόγω ψυχολογίας.
Σημειωτέον ότι προ των εξελίξεων και παρά το γεγονός ότι παραδοσιακά ο Φεβρουάριος είναι ο μήνας της πολύ χαμηλής σεζόν για τον ελληνικό τουρισμό στην καρδιά του χειμώνα, το «Ελευθέριος Βενιζέλος» είχε… άνοιξη. Ο δεύτερος μήνας του έτους έκλεισε με ένα εντυπωσιακό +13,1%, φτάνοντας τα 1,98 εκατομμύρια ταξιδιώτες στη συνολική επιβατική κίνηση έναντι του (πολύ καλού επίσης) αντίστοιχου μήνα του 2025, και ακόμη υψηλότερα στο +14,4% για τη διεθνή κίνηση στα 1,43 εκατ. ταξιδιώτες για πρώτη φορά.
Ως προς τον αντίκτυπο σε δεύτερο χρόνο το ενδιαφέρον στρέφεται σε επιμέρους σημαντικές αγορές εισερχόμενου τουρισμού. Τα φώτα καταρχάς πέφτουν στην αμερικανική αγορά, από τις τοπ αγορές εισερχόμενου τουρισμού για την Ελλάδα, η οποία έκλεισε το 2025 με αύξηση εισπράξεων 8,5% πάνω από 1,7 δισ. ευρώ, ένα ακόμη ιστορικό ρεκόρ. Τα θέματα ασφαλείας για τους Αμερικανούς, οι οποίοι εντάσσονται στις αγορές εισερχόμενου τουρισμού που δαπανούν περισσότερα στην Ελλάδα, βρίσκονται ως γνωστόν στην πρώτη γραμμή κι εδώ υπάρχει ένα ερωτηματικό για τις τρέχουσες γεωπολιτικές εξελίξεις. Κατά πόσο δηλαδή αυτές θα επηρεάσουν την απόφαση των ταξιδιωτών από την άλλη άκρη του Ατλαντικού να πραγματοποιήσουν μακρινά ταξίδια. Το θετικό εν προκειμένω, όπως σχολίαζε κορυφαίος ξενοδόχος της Αθήνας στο «b.s.» είναι ότι ακόμη είναι σχετικά νωρίς για το καλοκαίρι, πέραν φυσικά από το ότι έχουν αυξηθεί περαιτέρω οι απευθείας συνδέσεις από τις ΗΠΑ για τη θερινή σεζόν.
Ενδεικτικά την περασμένη εβδομάδα, στην παρουσίαση του θερινού προγράμματος της Air Canada -η οποία παρεμπιπτόντως ξεκίνησε έναν μήνα νωρίτερα φέτος τις απευθείας συνδέσεις με την Αθήνα λόγω και της υψηλής ζήτησης- ο κ. Στέφανο Καζαρέγκολα, περιφερειακός διευθυντής της αεροπορικής για την Ιταλία, την Ελλάδα και την Κύπρο ανέφερε ότι είναι ακόμη νωρίς για να εκτιμηθεί η κατάσταση λόγω των εξελίξεων στη Μέση Ανατολή, όμως μέχρι στιγμής δεν καταγράφεται επιβράδυνση κρατήσεων μεταξύ Νότιας Ευρώπης και της άλλης πλευράς του Ατλαντικού. «Η ζήτηση για τη Νότια Ευρώπη γενικότερα και ειδικότερα για την Ελλάδα μέχρι στιγμής δείχνει μεγάλη ανθεκτικότητα και είναι πολύ ικανοποιητική. Σχετική επιβράδυνση έχουμε δει στη ζήτηση μεταξύ ΗΠΑ και Καναδά», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Για τα ταξίδια των Ευρωπαίων φέτος ο (αρνητικός) αντίκτυπος όχι μόνο για τους ελληνικούς προορισμούς αλλά γενικότερα ανά την Ευρώπη σχετίζεται με τις τυχόν πιέσεις στα εισοδήματα που μπορεί να φέρουν οι τρέχουσες εξελίξεις, λόγω αυξημένου ενεργειακού κόστους, αυξημένου κόστους αεροπορικών εισιτηρίων κ.λπ. Και στην περίπτωση αυτή, όμως, υπάρχουν και οι αντίθετες φωνές, σύμφωνα με τις οποίες οι Ευρωπαίοι ταξιδιώτες θα προτιμήσουν να «κλειστούν» εντός των συνόρων της Γηραιάς Ηπείρου αποφεύγοντας τα πιο μακρινά ταξίδια, επομένως οι παραδοσιακοί τουριστικοί προορισμοί της Νότιας Ευρώπης μπορεί να βγουν κερδισμένοι.
Πηγή: newmoney.gr
