Η σύμβαση παραχώρησης θαλάσσιων οικοπέδων νότια της Κρήτης στη Chevron επαναφέρει στο προσκήνιο τις λεπτές γραμμές που διαχωρίζουν την ενεργειακή πολιτική από τη γεωπολιτική.
Έστω και αν η βάση της συμφωνίας δεν είναι καινούργια. Ουσιαστικά εδράζεται στη μέση γραμμή που χαράχθηκε το 2011 με τον νόμο Μανιάτη και ενσωματώθηκε την άνοιξη του 2025 στον Εθνικό Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό.
Τι ορίζει η “μέση γραμμή”.
Σύμφωνα με το άρθρο 156, ελλείψει συμφωνίας οριοθέτησης με γειτονικά κράτη, το εξωτερικό όριο είναι η μέση γραμμή, κάθε σημείο της οποίας απέχει ίση απόσταση από τις γραμμές βάσης (τόσο των ηπειρωτικών όσο και των νησιωτικών εδαφών). Πάνω σε αυτή τη νομική βάση χαράχτηκαν τα θαλάσσια «οικόπεδα» για έρευνα και εκμετάλλευση υδρογονανθράκων, κατοχυρώνοντας έμπρακτα την ελληνική δικαιοδοσία πριν από την επίσημη ανακήρυξη ΑΟΖ.
Το γεγονός ότι η Τουρκία και η Λιβύη δεν την αναγνωρίζουν δεν αναιρεί το δικαίωμα της Ελλάδας να ασκεί τα κυριαρχικά της δικαιώματα στις θαλάσσιες ζώνες που θεωρεί ότι της ανήκουν βάσει του Δικαίου της Θάλασσας.
Ο Αντώνης Σαμαράς θέτει ένα υποθετικό αλλά νομικά υπαρκτό ζήτημα. Εάν στο μέλλον υπάρξει συμφωνία οριοθέτησης με τη Λιβύη, η γραμμή ενδέχεται να μετακινηθεί, άρα και τα όρια των οικοπέδων «Κρήτη-1» και «Κρήτη-2» να τροποποιηθούν.
Αυτό όμως δεν συνιστά εκχώρηση κυριαρχίας. Οι διεθνείς συμβάσεις παραχώρησης υδρογονανθράκων περιλαμβάνουν ρήτρες που λαμβάνουν υπόψη το ενδεχόμενο μελλοντικής οριοθέτησης. Το νομικό καθεστώς προσαρμόζεται στη νέα πραγματικότητα, χωρίς να αναιρείται η κρατική κυριαρχία. Το πραγματικό αγκάθι βρίσκεται αλλού και συγκεκριμένα στο πολιτικό αδιέξοδο με την Τρίπολη.
Ο πρωθυπουργός της μεταβατικής κυβέρνησης της Λιβύης έχει ξεκαθαρίσει ότι το Τουρκολιβυκό Μνημόνιο δεν πρόκειται να αποσυρθεί, καθώς αποτελεί νόμο της χώρας.
Όσο το μνημόνιο αυτό παραμένει ενεργό και υιοθετεί πλήρως τα ανυπόστατα τουρκικά επιχειρήματα περί του τρόπου χάραξης υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ, δεν μπορεί να υπάρξει ουσιαστική πρόοδος στις διμερείς σχέσεις Ελλάδας – Λιβύης.
Άρα, σε αυτό το περιβάλλον, η πιθανότητα άμεσης αναθεώρησης της μέσης γραμμής μοιάζει να βρίσκεται στις παρυφές του αδύνατου.
