Δύο ιδιαίτερα σημαντικές πτυχές της αρχαίας κληρονομιάς της Κρήτης, την ανάδυση της γραφής για πρώτη φορά στον ελλαδικό χώρο, αλλά και του γραπτού νόμου στην Κρήτη ανέδειξε το φετινό χειμερινό σχολείο «Crete at a Crossroads of Civilizations. The Origins of Writing and Written Law» («Η Κρήτη στο σταυροδρόμι των πολιτισμών. Οι απαρχές της γραφής και του γραπτού νόμου)», που σχεδιάστηκε και υλοποιήθηκε από το Τμήμα Φιλοσοφίας του Πανεπιστημίου Κρήτης και το Κέντρο Ελληνικού και Κινεζικού Πολιτισμού (ΚΕΛΚΙΠ).
Σύμφωνα με το rethnea.gr, το πλαίσιο των διαλέξεων του προγράμματος, 50 φοιτητές και φοιτήτριες επισκέφθηκαν το Πανεπιστήμιο Κρήτης από πέντε διαφορετικά πανεπιστήμια της Κίνας, ήρθαν σε επαφή με κείμενα που αφορούν το πρόβλημα της απονομής δικαιοσύνης στον Όμηρο και τους τραγικούς ποιητές, και φυσικά στη φιλοσοφική παράδοση, με ιδιαίτερη αναφορά στην υπόθεση της δίκης του Σωκράτη. Οι διαλέξεις, που προσέφεραν καθηγητές και καθηγήτριες όλων των Τμημάτων της Φιλοσοφικής Σχολής αλλά και του Τμήματος Κοινωνιολογίας, συμπληρώθηκαν από ξεναγήσεις σε εμβληματικούς αρχαιολογικούς χώρους αλλά και σε παραδοσιακούς οικισμούς της Κρήτης.
Ενδεικτικά, στη Γόρτυνα οι φοιτητές είχαν την ευκαιρία να συζητήσουν για τη σχέση της γραφής με τον γραπτό νόμο, στον Ψηλορείτη, με τη συμβολή του ανθρώπινου δυναμικού του Γεωπάρκου, επισκέφθηκαν το οροπέδιο της Νίδας, το Ιδαίο Άντρο, και συνέδεσαν την τοποθεσία με τα επιχειρήματα για τη «θεϊκή» καταγωγή του νόμου, που αποτυπώνονται στη σχετική μυθολογική παράδοση. Τέλος, στα Ανώγεια, επισκέφθηκαν τα μιτάτα και μέσα από την ανθρωπολογική οπτική, μεταφέρθηκαν από την αρχαία διαμάχη γύρω από την αυτοδικία και τη νόμιμη απόδοση δικαιοσύνης στις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι σύγχρονες παραδοσιακές κοινωνίες. Μάλιστα, στο πλαίσιο παρουσίας τους στην πόλη του Ρεθύμνου, οι φοιτητές είχαν την ευκαιρία να επισκεφθούν το Δημαρχείο της πόλης, το Αρχαιολογικό Μουσείο, καθώς και να ξεναγηθούν στα σοκάκια της παλιάς πόλης. «Αυτό είναι μία κληρονομιά της Κρήτης, την οποία έχουμε αφήσει ανεκμετάλλευτη, το ότι εδώ δηλαδή ξεκινούν οι μαρτυρίες του γραπτού νόμου και ότι ο Πλάτωνας γράφει τους νόμους του με σκηνικό έναν περίπατο από την Κνωσό προς τον Ψηλορείτη. Οπότε κάπως προσπαθήσαμε να αναδείξουμε αυτήν την διάσταση, θεματική, το αφήγημα και το κάναμε αυτό μέσα από βιωματικά εργαστήρια και με μία πολύ ωραία συνεργασία με το Πειραματικό Λύκειο στο Ρέθυμνο», σχολίασε στα «Ρ.Ν.», η Χλόη Μπάλλα καθηγήτρια του τμήματος φιλοσοφίας του Πανεπιστημίου Κρήτης και υπεύθυνη του ΚΕΛΚΙΠ.
Όσον αφορά το θέμα της γραφής, οι φοιτητές παρακολούθησαν στο πλαίσιο του προγράμματος, μια ειδική διάλεξη, με θέμα «Before the alphabet in Greece: writing in the 2nd mill. BC» («Πριν από το ελληνικό αλφάβητο: οι γραφές στη 2η χιλ. π.Χ.»). Στο εκπαιδευτικό βιωματικό εργαστήριο που ακολούθησε τη διάλεξη, οι φοιτητές σαν νέοι «μυκηναίοι γραφείς», χάραξαν τα ονόματά τους σε πινακίδες από πηλό. «Η Κίνα είναι ακόμα μία χώρα, στην οποία υπάρχουν νέα παιδιά που ενδιαφέρονται για τις ανθρωπιστικές, κλασικές σπουδές και αυτό δεν είναι καθόλου αμελητέο. Ήταν πολύ ωραία εμπειρία το ότι υπήρξε τόσο ενδιαφέρον για πρώτη φορά στη συνεργασία μας με πολύ καλά Πανεπιστήμια της Κίνας και με μία προοπτική να συνεχιστεί όλο αυτό», ανέφερε επίσης η κ. Μπάλλα, επισημαίνοντας ότι το χειμερινό σχολείο είναι κάτι που μπορεί σε δεύτερη φάση να γίνει και με φοιτητές του Πανεπιστημίου Κρήτης. Το πρόγραμμα ανέδειξε εξάλλου ένα πολύ ισχυρό ενδιαφέρον για τις ανθρωπιστικές επιστήμες, σε μία εποχή που αυτές βάλλονται από πολλά προβλήματα. «Είναι και μία ευκαιρία να φανεί ακόμα και στην τοπική κοινωνία η σχέση της Κίνας με την ίδια την Κρήτη. Είναι ιστορίες που είναι ωραίο να αποτυπωθούν», επεσήμανε η κ. Μπάλλα και τέλος σημείωσε την προσπάθεια που γίνεται για ένα κοινό μεταπτυχιακό με τα Πανεπιστήμια της Κίνας. «Θα συνεχίσουν να έρχονται φοιτητές και τον χειμώνα και το καλοκαίρι στο Ρέθυμνο. Βρίσκεται σε επεξεργασία ένα κοινό μεταπτυχιακό με Πανεπιστήμια της Κίνας, στο οποίο θα μπορούσαν να συμμετέχουν και Έλληνες φοιτητές, με υποτροφίες, όπως έχει συμβεί στο παρελθόν και να στηριχθεί έτσι και το ελληνικό Πανεπιστήμιο. Είναι σημαντικό να φανεί το δυναμικό που έχουμε στους Κινέζους συνεργάτες, αλλά και σε εμάς τους ίδιους».
«Αν αναζητήσει κανείς τη λέξη «τάο» στα ελληνικά, τα πρώτα αποτελέσματα δεν είναι φιλοσοφικά»
Σε αυτό το πλαίσιο, την ερχόμενη Τετάρτη 25 Φεβρουαρίου, στις 19:00 μ.μ., στο Φοιτητικό και Πολιτιστικό Κέντρο Ξενία, είναι προγραμματισμένη μία διάλεξη της Δήμητρας Αμαραντίδου, αναπληρώτριας καθηγήτριας Κινεζικής Φιλοσοφίας στο Advanced Institute for Confucian Studies του Shandong University (Κίνα), με τίτλο «Τάο: Στον δρόμο της κινεζικής σκέψης». Η εκδήλωση απευθύνεται στο ευρύ κοινό, καθώς εισάγει με κατανοητό τρόπο μια από τις πιο κεντρικές έννοιες της κινεζικής φιλοσοφίας («Τάο», δηλαδή «Ο Δρόμος») και φωτίζει ερωτήματα που αφορούν την καθημερινή ζωή, τις ανθρώπινες σχέσεις, την ηθική και τη στάση μας απέναντι στην αλλαγή και την ισορροπία.
Το ερευνητικό έργο της κ. Αμαραντίδου εστιάζει στην πρώιμη κινεζική σκέψη (Κομφουκιανισμό και Ταοϊσμό), ενώ δραστηριοποιείται επίσης σε μεταφράσεις και στην προώθηση του διαπολιτισμικού διαλόγου. Μιλώντας στα «Ρ.Ν.», η κ. Αμαραντίδου έθεσε ένα επεξηγηματικό περίγραμμα σχετικά με τη διάλεξή της: «Αν αναζητήσει κανείς τη λέξη «τάο» στα ελληνικά, τα πρώτα αποτελέσματα δεν είναι φιλοσοφικά. Θα συναντήσει ένα παλιό ιαπωνικό καρτούν, μεταφράσεις ενός κλασικού κινέζικου κειμένου που ταυτίζουν στο μυαλό μας το τάο με τον ταοϊσμό, και κάπου χαμηλότερα το σύμβολο του γιν-γιανγκ. Πριν ακόμη ρωτήσουμε τι σημαίνει η λέξη, βρισκόμαστε ήδη μέσα σε μια σύγχυση. Τι είναι, λοιπόν, το τάο; Ένα όνομα; Ένα βιβλίο; Μια θρησκεία; Μια κοσμική αρχή; Ή απλώς ένας «δρόμος»;», διερωτήθηκε ρητορικά και στη συνέχεια συμπλήρωσε: «Ο χαρακτήρας dào 道 σημαίνει δρόμος, οδός, τρόπος. Αποτελείται από ένα πόδι και ένα κεφάλι, σαν μια πορεία που καθοδηγείται και εκτός από ουσιαστικό δηλώνει και ρήμα: «καθοδηγώ», «οδηγώ», ακόμη και «λέγω», «εκφέρω». Το τάο δεν είναι μόνο ο δρόμος· είναι και το να βαδίζεις, το να δείχνεις τον δρόμο, το να αρθρώνεις μια πορεία. Είναι με κεφαλαίο ή με μικρό; Είναι ένα μοναδικό Τάο ή υπάρχουν πολλά τάο;
Είναι η πηγή των «μυριάδων όντων» ή ο τρόπος που κόβουμε λαχανικά, που στρώνουμε το τραπέζι, που διαφωνούμε χωρίς να πληγώνουμε τους άλλους ή τον εαυτό μας, που ασκούμε εξουσία, που κάνουμε πόλεμο (ή τον αποφεύγουμε);». Επιπλέον, η κ. Αμαραντίδου ανέφερε: «Στην κλασική κινεζική σκέψη, το τάο δεν ανήκει αποκλειστικά σε μία σχολή. Διατρέχει διαφορετικά ρεύματα και διαφορετικά κείμενα. Ακόμη και μέσα στο ίδιο το Τάο Τε Τσινγκ, η λέξη έχει διαφορετικές σημασίες· άλλοτε δηλώνει μια κοσμική αρχή, άλλοτε έναν τρόπο διακυβέρνησης, άλλοτε μια στάση ζωής. Το τάο περιγράφει το γεγονός ότι όλα βρίσκονται σε μια πορεία–αλλά ταυτόχρονα μας ρωτά: Πώς βαδίζεις;
Και εδώ αναδύεται το παράδοξο: το τάο είναι ένα, η πορεία, αλλά και δύο: τα δύο σημεία της πορείας από το Α στο Β. Είναι ένας δρόμος κοινός, αλλά και αποκλειστικά ατομικός. Και ένας από τους τρόπους να περιγράψουμε το τάο είναι να αναγνωρίσουμε την αδυναμία περιγραφής του. Το τάο μας καλεί να μάθουμε να ζούμε μέσα σε αυτά και άλλα παράδοξα, όχι λύνοντάς τα, αλλά κατοικώντας τα».
πηγή: rethnea.gr
