Της Σοφίας Νεοφύτου
Η Κρήτη καταγράφει τον υψηλότερο αριθμό αυτοκτονιών στην Ελλάδα για το 2025, σύμφωνα με την ετήσια αποτύπωση του Παρατηρητηρίου Αυτοκτονιών του Κέντρου για την Πρόληψη της Αυτοκτονίας της ΚΛΙΜΑΚΑ.
Τα πιο πρόσφατα στοιχεία αναδεικνύουν τη σοβαρότητα του φαινομένου σε πανελλαδικό επίπεδο και επιβεβαιώνουν ότι η αυτοκτονία παραμένει ένα κρίσιμο ζήτημα δημόσιας υγείας, με την Κρήτη να βρίσκεται στην πρώτη θέση της γεωγραφικής κατανομής.
Υπάρχουν σημάδια
”Πολλές φορές ο άνθρωπος που αυτοκτονεί, έχει δώσει κάποια σημάδια”, τόνισε μεταξύ άλλων στην εκπομπή “Απευθείας” της Τηλεόρασης CRETA, ο Ομότιμος Καθηγητής Ψυχιατρικής και Επιστημονικός Υπεύθυνος της κινητής μονάδας ψυχικής υγείας Ηρακλείου, Αλέξανδρος Βγόντζας
”Η Κρήτη έχει δεδομένα επιστημονικά στοιχεία 25 ετών, μια βάση που έφτιαξε ο αείμνηστος Καθηγητής Μανόλης Μιχαλοδημητράκης, από το 1999. Η Κρήτη έχει μια θλιβερή πρωτιά. Έχουμε ανά 100 χιλιάδες κατοίκους, διπλάσιο αριθμό αυτοκτονιών από την υπόλοιπη Ελλάδα.” τόνισε μιλώντας στον Νίκο Παναγιωτόπουλου ο κ Βγόντζας.
Το θέμα των αυτοκτονιών θέλει μεγάλο ψάξιμο. Υπάρχουν περιβαντολλογικοί παράγοντες, γενετικοί (προδιάθεση), να γίνουν σωστές μελέτες για τις σοβαρές ψυχικές νόσους.
Δείτε την συνέντευξη του Α. Βγόντζα στην Τηλεόραση CRETA
To 40% των ασθενών δεν είχαν επαφή με ψυχίατρο
”Κοιτάξαμε τα τελευταία χρόνια τις εισαγωγές ασθενών στην Πανεπιστημιακή Ψυχιατρική κλινική. Ξέρετε τι βρήκαμε με μεγάλη μας έκπληξη. Κατ’ αρχήν η μεγάλη ηλικία, 40 κτλ, ασθενείς με πρώτη νοσηλεία. Το ιδιαίτερα ανησυχητικό που βρήκαμε είναι ότι τo 40% των ασθενών δεν είχαν καμία επαφή με ψυχίατρο, ένα άλλο 40% είχανε επαφή με ιδιώτη ψυχίατρο. Δεν είμαι κατά της ιδιωτικής ψυχιατρικής, αλλά για τις σοβαρές ασθένειες, ένας ψυχίατρος στο γραφείο του δεν αρκεί. Χρειάζεται ένα ολόκληρο ”χωριό” για να εντοπιστεί το πρόβλημα. Έχουμε κάνει πρόοδο αλλά όχι ακόμα ώστε να είμαστε ικανοποιημένοι. Ένα άλλο χαρακτηριστικό της Κρήτης που έχει να κάνει μεν την έλλειψη σταθερών δομών αλλά και με την νοοτροπία.”, είπε μεταξύ άλλων κ Βγόντζας.
Η συνολική εικόνα της χρονιάς
Κατά το έτος 2025 καταγράφηκαν συνολικά 579 περιστατικά αυτοκτονίας στην Ελλάδα. Η καταγραφή πραγματοποιείται σε πραγματικό χρόνο και αποτυπώνει τις βασικές τάσεις του φαινομένου. Παράλληλα, στη χώρα εξακολουθεί να μην υπάρχει ενιαίο σύστημα καταγραφής των αποπειρών αυτοκτονίας που φτάνουν στα νοσοκομεία. Ωστόσο, βάσει διεθνών επιστημονικών δεδομένων, εκτιμάται ότι πίσω από κάθε αυτοκτονία αντιστοιχούν από 20 έως 30 απόπειρες.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλούν και τα δεδομένα που αφορούν τους εφήβους, καθώς ποσοστό από 12-16% στις ηλικίες από 14 έως 19 ετών προβαίνει σε αυτοτραυματισμό, με την επιστημονική γνώση να δείχνει ότι μέρος αυτού του πληθυσμού ενδέχεται να οδηγηθεί μελλοντικά σε αυτοκτονική συμπεριφορά.
Φύλο και κατανομή των περιστατικών
Όπως και τα προηγούμενα χρόνια, έτσι και φέτος η συντριπτική πλειονότητα των αυτοκτονιών αφορά άνδρες. Το 2025 καταγράφηκαν 496 αυτοκτονίες ανδρών, ποσοστό 85,7% του συνόλου. Οι γυναίκες ανήλθαν σε 83 περιστατικά, που αντιστοιχούν στο 14,3% . Η εικόνα αυτή επιβεβαιώνει τη διαχρονική υπεροχή των ανδρών στα καταγεγραμμένα περιστατικά και την ανάγκη στοχευμένων παρεμβάσεων.
Ηλικιακές ομάδες
Τα δεδομένα δείχνουν διασπορά των αυτοκτονιών σε όλες τις ηλικιακές ομάδες. Ιδιαίτερα αυξημένος αριθμός περιστατικών καταγράφεται στις ηλικίες από 50 έως 54 ετών, ενώ υψηλοί αριθμοί εμφανίζονται και στις ηλικίες από 45 έως 49 ετών. Σημαντική επιβάρυνση παρατηρείται και στις μεγαλύτερες ηλικίες, με τα άτομα 80 ετών και άνω να καταγράφουν διαχρονικά υψηλά ποσοστά.
Στις νεότερες ηλικίες, η ομάδα από 20 έως 24 ετών αντιστοιχεί στο 8,3% του συνόλου των αυτοκτονιών, ενώ οι ηλικίες από 15 έως 19 ετών αντιστοιχούν στο 2,9%. Τα στοιχεία αυτά υπογραμμίζουν την ανάγκη για έγκαιρη πρόληψη και ουσιαστική ψυχική υποστήριξη από την εφηβεία και τη νεαρή ενήλικη ζωή.
Από απαγχονισμό οι περισσότερες αυτοκτονίες
Από τις 579 καταγεγραμμένες αυτοκτονίες του 2025, η συχνότερη μέθοδος ήταν ο απαγχονισμός. Ακολούθησε η πτώση με 149 περιστατικά και ο αυτοπυροβολισμός. Η κυριαρχία βίαιων μεθόδων αναδεικνύει τη σοβαρότητα του φαινομένου και την ανάγκη περιορισμού της πρόσβασης σε μέσα υψηλού κινδύνου, σε συνδυασμό με την έγκαιρη ανίχνευση του αυτοκτονικού κινδύνου.
Γεωγραφική κατανομή με πρώτη την Κρήτη
Η γεωγραφική ανάλυση των στοιχείων φέρνει την Κρήτη στην πρώτη θέση σε αριθμό αυτοκτονιών για το 2025. Ακολουθεί η Αττική, ενώ σημαντικοί αριθμοί καταγράφονται επίσης στη Θεσσαλία, στην Πελοπόννησο και στη Δυτική Ελλάδα. Η εικόνα αυτή αναδεικνύει τις ιδιαίτερες προκλήσεις τόσο στις νησιωτικές όσο και στις ηπειρωτικές περιοχές, όπου η πρόσβαση σε υπηρεσίες ψυχικής υγείας παραμένει άνιση.
Hotspot και ειδικές επαγγελματικές ομάδες
Κατά το 2025 καταγράφηκαν 15 αυτοκτονίες σε σημεία αυξημένης επικινδυνότητας. Στα Σώματα Ασφαλείας σημειώθηκαν 7 περιστατικά, στον Στρατό 2 περιστατικά και στις Φυλακές 4 περιστατικά δείχνοντας τη σημαντική ψυχική επιβάρυνση συγκεκριμένων κοινωνικών και επαγγελματικών ομάδων και την ανάγκη για στοχευμένες στρατηγικές πρόληψης.
Περιστατικά σε νοσοκομεία
Το Παρατηρητήριο Αυτοκτονιών κατέγραψε 3 αυτοκτονίες μέσα σε νοσοκομεία κατά το 2025. Το γεγονός αυτό επαναφέρει στο προσκήνιο την ανάγκη ενίσχυσης των προληπτικών μέτρων και των πρωτοκόλλων διαχείρισης αυτοκτονικού κινδύνου εντός των υγειονομικών δομών.
Μήνες με αυξημένα περιστατικά
Οι μήνες με τον υψηλότερο αριθμό αυτοκτονιών το 2025 ήταν ο Απρίλιος, ο Ιούλιος και ο Αύγουστος. Η εποχικότητα του φαινομένου παραμένει εμφανής και απαιτεί αυξημένη εγρήγορση κατά τις περιόδους αυτές.
Σύγκριση με τα προηγούμενα έτη
Ο αριθμός των αυτοκτονιών το 2025 παρουσιάζει σημαντική αύξηση σε σύγκριση με το 2024 και το 2023, όταν είχαν καταγραφεί 451 περιστατικά. Η εικόνα προσεγγίζει τα επίπεδα του 2022 και αναδεικνύει μια ανησυχητική σταθερότητα του φαινομένου σε υψηλά επίπεδα, παρά τις ετήσιες διακυμάνσεις.
Η ανάγκη για ένα σύγχρονο πλαίσιο πρόληψης
Εν κατακλείδι, τα στοιχεία της ετήσιας καταγραφής καταδεικνύουν ότι η αυτοκτονία στην Ελλάδα παραμένει ένα σύνθετο και επίμονο πρόβλημα. Η μετάβαση σε ένα σύγχρονο και αποτελεσματικό μοντέλο πρόληψης απαιτεί αξιόπιστα δεδομένα, επιστημονική καινοτομία και θεσμική συνεργασία.
Η εναρμόνιση των στοιχείων του Παρατηρητηρίου με τα επίσημα στατιστικά δεδομένα και η δημιουργία συστήματος καταγραφής αποπειρών αυτοκτονίας και αυτοτραυματισμών στις μονάδες υγείας μπορούν να αποτελέσουν καθοριστικά βήματα για στοχευμένες και ουσιαστικές παρεμβάσεις, με την Κρήτη να αποτελεί πλέον περιοχή αυξημένης προτεραιότητας.
