Η Τουρκία έχει δηλώσει ότι είναι έτοιμη να αυξήσει σημαντικά τις εξαγωγές φυσικού αερίου προς την Ευρωπαϊκή Ένωση, η οποία προσπαθεί να απογαλακτιστεί περαιτέρω από το ρωσικό φυσικό αέριο, αλλά δεν θα είναι ούτε εύκολο ούτε φθηνό: για να γίνει αυτό, η πιο πιθανή διαδρομή είναι η εκ νέου εξαγωγή αζερικού φυσικού αερίου από την Τουρκία. Αυτό, με τη σειρά του, θα απαιτούσε από την Άγκυρα να λάβει περισσότερο ρωσικό αέριο για να αναπληρώσει το έλλειμμα.
Από την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, η Άγκυρα επιθυμεί να παίξει τον ρόλο του σωτήρα και να ενισχύσει τη μόχλευση της σε σχέση με τις Βρυξέλλες, ωστόσο, ως αντάλλαγμα ζητά κάποιες εγγυήσεις ζήτησης προτού αρχίσει να δαπανά για τις απαραίτητες υποδομές.
Τα τελευταία δύο χρόνια, η Ευρώπη προσπαθεί να εξασφαλίσει εναλλακτικές προμήθειες φυσικού αερίου για να αντικαταστήσει τη διέλευση ρωσικού φυσικού αερίου μέσω της Ουκρανίας. Το 2019, η Ρωσία και η Ουκρανία υπέγραψαν μια πενταετή συμφωνία διαμετακόμισης αγωγών για την προμήθεια φυσικού αερίου στις χώρες της ΕΕ. Και οι δύο χώρες συνέχισαν να τηρούν τη συμφωνία παρά τον πόλεμο και τις κυρώσεις.
Τι αλλάζει στο φυσικό αέριο
Αυτό πρόκειται να αλλάξει, με την Ουκρανία να σηματοδοτεί πρόσφατα ότι δεν έχει πρόθεση να ανανεώσει τη συμφωνία όταν αυτή λήξει στα τέλη του τρέχοντος έτους. Ούτε η ΕΕ έχει κανένα συμφέρον να αναβιώσει τη συμφωνία.
Το Αζερμπαϊτζάν είναι το κλειδί εδώ σε οποιοδήποτε σχέδιο για την Τουρκία να ενισχύσει τις εξαγωγές φυσικού αερίου στην ΕΕ. Το φυσικό αέριο του Αζερμπαϊτζάν που πωλείται στην Τουρκία θα μπορούσε να επανεξαχθεί στην Ευρώπη, ενδεχομένως μέσω της Βουλγαρίας, αλλά όχι χωρίς προσπάθεια και έξοδα.
Σε συνέντευξή του στο Bloomberg, ο Τούρκος υπουργός Ενέργειας Αλπαρσλάν Μπαϊρακτάρ πίεσε σκληρά για μια διαδρομή προς τη Βουλγαρία, σημειώνοντας τη δυνατότητα αύξησης των όγκων προς την ΕΕ έως και 10 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα ετησίως, ενώ στέλνει ένα σαφές μήνυμα στις Βρυξέλλες: Δεν θα συμβεί χωρίς ορισμένες εγγυήσεις ζήτησης.
Σύμφωνα με τον Μπαϊρακτάρ, η ικανότητα εξαγωγής μέσω Βουλγαρίας αυτή τη στιγμή είναι μόνο περίπου 3,5 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα ετησίως. Αλλά «από τεχνική άποψη», η Τουρκία είναι ικανή να ενισχύσει αυτή τη διασύνδεση.
« Αυτό που χρειαζόμαστε είναι μια αύξηση της χωρητικότητας της διασύνδεσης μεταξύ Τουρκίας και Βουλγαρίας», η οποία επί του παρόντος μπορεί να λάβει μόνο το ήμισυ περίπου της ποσότητας των επτά δισεκατομμυρίων κυβικών μέτρων ετησίως που, από τεχνική άποψη, η Τουρκία μπορεί να της παρέχει», τόνισε ο Μπαϊρακτάρ στο Bloomberg.
Η Τουρκία και η Βουλγαρία υπέγραψαν συμφωνία το 2023 για να επιτρέψουν στην κρατική Bulgargaz της Βουλγαρίας να εισάγει 1,85 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα φυσικού αερίου ετησίως — που αντιστοιχεί στο ~ 60% της ετήσιας ζήτησης της Βουλγαρίας — μέσω του συνοριακού σημείου διασύνδεσης Strandzha-Malkoclar με την Τουρκία. Η Bulgargaz πρέπει να πληρώσει ένα τέλος υπηρεσιών 2 δισεκατομμυρίων ευρώ στην τουρκική εταιρεία φυσικού αερίου Bota σε περίοδο 13 ετών, ανεξάρτητα από το αν κάνει χρήση αυτής της ικανότητας.
Η μπάλα είναι τώρα στο γήπεδο των Βρυξελλών και ο χρόνος δείχνει τρόπους αντικατάστασης της διέλευσης φυσικού αερίου μέσω της Ουκρανίας. Σύμφωνα με την Rystad Energy, η Ευρώπη θα χρειάζεται άλλα 7,2 Bcm ετησίως ακριβότερου υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) για να καλύψει αυτό το έλλειμμα και η Άγκυρα φαίνεται να έχει όλα τα χαρτιά.