Αναθεώρηση της συμφωνίας άμυνας με τη Δανία ώστε να αρθούν όλοι οι περιορισμοί στη στρατιωτική τους παρουσία στη Γροιλανδία, επιδιώκουν οι ΗΠΑ σύμφωνα με πηγές του Bloomberg που έχουν γνώση των διαπραγματεύσεων.
Το ζήτημα έχει εξελιχθεί σε κεντρικό σημείο τριβής, καθώς οι Αμερικανοί διαπραγματευτές προσπαθούν να ικανοποιήσουν την απαίτηση του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ για ουσιαστικό έλεγχο της Γροιλανδίας, παρά το βήμα πίσω που φαίνεται να έκανε.
Η αρχική συμφωνία, που υπογράφηκε το 1951 και τροποποιήθηκε το 2004, προβλέπει ότι οι ΗΠΑ οφείλουν να «διαβουλεύονται και να ενημερώνουν» τη Δανία και τη Γροιλανδία πριν προχωρήσουν σε «οποιεσδήποτε σημαντικές αλλαγές στις στρατιωτικές επιχειρήσεις ή εγκαταστάσεις των Ηνωμένων Πολιτειών στη Γροιλανδία».
Ωστόσο, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, που μίλησαν στο πρακτορείο υπό καθεστώς ανωνυμίας λόγω της ευαίσθητης φύσης των συνομιλιών, η Ουάσινγκτον επιδιώκει την αλλαγή αυτής της διατύπωσης, ώστε να διασφαλίσει ότι δεν θα υφίστανται απολύτως κανέναν περιορισμό στον σχεδιασμό της. Οι λεπτομέρειες της ενδεχόμενης νέας συμφωνίας παραμένουν υπό διαπραγμάτευση.
«Στρατηγικοί στόχοι με ελάχιστο κόστος» για τις ΗΠΑ
Η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου, Άννα Κέλι, δήλωσε ότι «εάν αυτή η συμφωνία ολοκληρωθεί –και ο πρόεδρος Τραμπ είναι πολύ αισιόδοξος ότι θα συμβεί– οι Ηνωμένες Πολιτείες θα έχουν επιτύχει όλους τους στρατηγικούς τους στόχους σε σχέση με τη Γροιλανδία, με ελάχιστο κόστος, για πάντα».
«Καθώς οριστικοποιούνται οι λεπτομέρειες από όλα τα εμπλεκόμενα μέρη, θα δημοσιοποιηθούν αναλόγως», πρόσθεσε. Η πρεσβεία της Δανίας στην Ουάσινγκτον αρνήθηκε να σχολιάσει.
Ο ρόλος του ΝΑΤΟ και οι δηλώσεις Τραμπ
Η προσέγγιση αυτή συμβαδίζει με τις δημόσιες τοποθετήσεις του ίδιου του Ντόναλντ Τραμπ. Την Τετάρτη, μετά από συνάντηση με τον γενικό γραμματέα του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός, ο Αμερικανός πρόεδρος ανακοίνωσε το «πλαίσιο μιας μελλοντικής συμφωνίας» για τη Γροιλανδία, χωρίς ωστόσο να δώσει λεπτομέρειες.
«Θα δουλέψουμε όλοι μαζί. Και στην πραγματικότητα το ΝΑΤΟ θα συμμετέχει μαζί μας», δήλωσε ο Τραμπ στους δημοσιογράφους, όταν ρωτήθηκε αν η συμφωνία προβλέπει ιδιοκτησιακό έλεγχο των ΗΠΑ στο νησί.
«Θα γίνουν πράγματα σε συνεργασία, εν μέρει, με το ΝΑΤΟ, όπως ακριβώς θα έπρεπε να γίνεται», ανέφερε κατά την επιστροφή του από το Νταβός, προσθέτοντας ότι «σε δύο εβδομάδες» θα γίνει γνωστό αν οι Δανοί έχουν συμφωνήσει.
Σε συνέντευξή του στο Fox Business, ο Τραμπ δήλωσε ότι οι ΗΠΑ θα έχουν «όλη τη στρατιωτική πρόσβαση που θέλουμε».
«Θα μπορούμε να τοποθετήσουμε στη Γροιλανδία ό,τι χρειαζόμαστε, γιατί το θέλουμε», είπε χαρακτηριστικά. «Ουσιαστικά πρόκειται για πλήρη πρόσβαση, χωρίς τέλος, χωρίς χρονικό όριο».
Ανταλλάγματα και γεωπολιτικές ισορροπίες
Μια τελική συμφωνία θα μπορούσε να αποκλιμακώσει αυτό που έχει χαρακτηριστεί ως η σοβαρότερη απειλή για τη διατλαντική συμμαχία από την ίδρυση του ΝΑΤΟ μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Σύμφωνα με προηγούμενο ρεπορτάζ του Bloomberg, το πλαίσιο της συμφωνίας που ανακοίνωσε ο Τραμπ περιλαμβάνει τη στάθμευση αμερικανικών πυραύλων, δικαιώματα εξόρυξης με στόχο τον αποκλεισμό κινεζικών συμφερόντων, καθώς και ενισχυμένη παρουσία του ΝΑΤΟ στην Αρκτική.
Σε αντάλλαγμα, ο Τραμπ θα τηρούσε την υπόσχεσή του να μην επιβάλει δασμούς σε ευρωπαϊκές χώρες.
Η κίνηση αυτή θα ανέτρεπε μια πολυετή τάση μείωσης της αμερικανικής παρουσίας στη Γροιλανδία μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου. Οι ΗΠΑ πέρασαν από έως και 17 στρατιωτικές βάσεις σε μία μόνο βάση, με περίπου 150 στρατιωτικούς και περισσότερους από 300 συμβασιούχους, πολλοί εκ των οποίων είναι Δανοί ή Γροιλανδοί πολίτες.
Οι επιφυλάξεις της Δανίας και της Γροιλανδίας
Παραμένει ωστόσο ασαφές σε ποιο βαθμό η Δανία και η Γροιλανδία θα αποδεχθούν τις προτεινόμενες αλλαγές. Η Δανή πρωθυπουργός, Μέτε Φρεντέρικσεν, δήλωσε πριν από τη σύνοδο κορυφής των ηγετών της ΕΕ στις Βρυξέλλες ότι τόσο η Δανία όσο και η Γροιλανδία είναι ανοιχτές στο «να επεκτείνουν περαιτέρω» τη συμφωνία άμυνας του 1951 με τις ΗΠΑ, χωρίς να υπεισέλθει σε λεπτομέρειες.
«Αυτό πρέπει, φυσικά, να γίνει με σεβασμό και τον σωστό τρόπο, και τώρα εξετάζουμε αν αυτό μπορεί να επιτευχθεί», ανέφερε.
Παράλληλα, η υφιστάμενη συμφωνία θεωρείται ήδη αρκετά ελαστική, ενώ τόσο η Δανία όσο και η Γροιλανδία έχουν εδώ και χρόνια ενθαρρύνει την ενίσχυση της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας.
«Κάθε φορά που ζητούσαμε μια συνάντηση για οποιοδήποτε θέμα, βρίσκαμε πάντα διάθεση για συζήτηση», δήλωσε η Άιρις Φέργκιουσον, πρώην αναπληρώτρια υφυπουργός Άμυνας των ΗΠΑ για την Αρκτική και την παγκόσμια ανθεκτικότητα επί κυβέρνησης Μπάιντεν. Όπως σημείωσε, η Γροιλανδία ενδιαφερόταν επίσης για μεγαλύτερη στρατιωτική δραστηριότητα των ΗΠΑ, καθώς «οι συμβάσεις στήριζαν την τοπική οικονομία».
